<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasasudhakara.4.166 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Poetics](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara) › [Treatises on rasa, the erotic sentiment and heroines](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa) › [Rasasudhakara](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasasudhakara) › 4.166

# Rasasudhakara 4.166

Rasasudhākara 4.166

- **Language:** Sanskrit

### [4.166](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasasudhakara.4.166)

so'yamānandasambhedo bhāvakairanubhūyate  
cetasi viparivartamānānāmālambanatvāyavirodhādanaucityādiviplavarahitaḥ sthāyī nirbharānandaviśrāntisvabhāvena bhogena  
bhāvakairbhujyata iti  
anye tvanyathā samādhānamāhuḥ - loke pramadādikāraṇādibhiḥ sthāyyanumāne'bhyāsapāṭavāt sahṛdayānāṃ kāvye  
nāṭye ca vibhāvādipadavyapadeśyairasvasambandhitvena ca sādhāra(ṇā?ṇyā)t pratītairabhivyaktībhūto vāsanātmakatayā  
sthitaḥ sthāyī ratyādiḥ pānakarasanyāyena carvyamāṇo lokottaracamatkārakāriparamānandamiva kandalayan rasarūpatāmāpnoti | evañca bhuktivyaktipakṣayorubhayorapi sāmājikānāṃ  
rasāśrayatvopapatteranyatarapakṣaparigrahāgrahādudāsmahe | prāyeṇa bhāratīyamatānusāriṇāṃ prakriyā tu loke kāraṇakāryasahakārirūpatāmupagataiḥ kāvye nāṭye vā rasasūktisudhāmādhurīdhurīṇairyathoktābhinayasametairrvā padārthatvena vibhāvānubhāvasañcārivyapadeśaṃ ca prāpitairnāyikānāyakacandracandrikāmalayāniilādibhrūvikṣepakaṭākṣapātasvedaromāñcādinirvedviṣādādirūpairvāsanātmakerātmasambandhitvenābhimatairbhāvairdharmakīrttiratānāṃ ṣaḍaṅganāṭyasamayajñānāṃ nānādeśaveṣabhāṣāvicakṣaṇānāṃ nikhilakalākalāpakovidānāṃ santyaktamatsarāṇāṃ sakalasiddhāntavedināṃ  
rasabhāvavivecakānāṃ kāvyārthanihitacetasāṃ sāmājikānāṃ manasi mudrāmudritanyāyena viparivartitā vāsitāścābhivardhitāḥ  
sthāyino bhāvāḥ kāvyārthatvenābhimatāḥ bāhyārthāvalambanāaṣṭadhā sa ca śṛṅgārahāsyavīrādbhutā api

- [Previous: 4.165](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasasudhakara.4.165)
- [Next: 4.167](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasasudhakara.4.167)
- [Up: 4](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasasudhakara.4)

## Linked texts (2)

- [Rasārṇavasudhākara](https://indike.org/pramana/in.art.natya.rasarnavasudhakara.2.359.p6) — Siṃhabhūpāla, Sanskrit
- [Ekāvalī](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.yasobhusana.ekavali.1.p123) — Vidyādhara, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasasudhakara.4.166](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasasudhakara.4.166) · Pramāṇa
