<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasavilasa.2.28.p5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Poetics](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara) › [Treatises on rasa, the erotic sentiment and heroines](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa) › [Rasavilasa](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasavilasa) › 2.28.p5

# Rasavilasa 2.28.p5

Rasavilāsa 2.28.p5

- **Language:** Sanskrit

### [2.28.p5](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasavilasa.2.28.p5)

viyogaḥ saṃgamapūrvastadapūrvaśca | tatrāntyo'bhilāṣahetuka ityucyate  
abhilāṣapadena taddhetoranādisaṃyogābhāvasya lakṣaṇāt | ādyastu kvacidīrṣyāyā  
praṇayena vā mānarūpaḥ | sa īrṣyāhetuka ucyate | īrṣyāpadena mānahetorupalakṣaṇāt | kvacittu kāryavaśāt deśāntarasthiteḥ| sa pravāsahetuko'bhidhīyate  
utpadyamānotpatsyamānāvapi pravāsau svajñānadvārā vipralambhaprayojakau iti  
nāvyāptiḥ | pravāsaśabdena jñānalakṣaṇādvā | kvacit śāpāt | sa ca śāpahetuka  
iti vyavahriyate | kvaciduktatritayātiriktān gurusajjāditaḥ kāraṇāt | sa  
eṣa virahahetuka ityucyate | karuṇaśṛṅgārasyāpi atraivāntarbhāvaḥ  
abhilāṣahetuko yathā—  
premārdrāḥ praṇayaspṛśaḥ paricayādudgāḍharāgodayāstāstā mugdhadṛśo nisargamadhurāśceṣṭā bhaveyurmayi  
yāsvantaḥkaraṇasya bāhyakaraṇavyāpārarodhī kṣaṇādāśaṃsāparikalpitāsvapi bhavatyānandasāndro layaḥ  
prema snehaḥ| sa e \[ 8a \] va prakṛṣṭaḥ praṇayaḥ| sa eva paricayātiśayena  
rañjanakṣamo rāgaḥ | ayaṃ ca mālatīmādhave mādhavavākyavinyāsaḥ | atra  
mālatī ālambanam | tadīyasaundaryādismaraṇamuddīpanam | bhaveyurityādipadasāmarthyākṣiptakātarāvalokanaṃ cittalayādayo'nubhāvāḥ | autsukyādayo  
vyabhicāriṇaḥ | taiḥ saṃyogaprāgbhāvakālāvacchinnāyā raterabhivyaktiḥ  
yathā vā mama—  
kimu kṛtaṃ sukṛtaṃ nanu kubjayā  
yadatisaktamanāstaruṇīmimām  
madanadāhadavānalabharjitāmadaya yādavanandana nekṣase  
īrṣyāhetuko yathā—  
sā patyuḥ prathamāparādhasamaye sakhyopadeśaṃ vinā  
no jānāti savibhramāṅgavalanāvakroktisaṃsūcanam  
svacchairacchakapolamūlagalitaiḥ paryastanetrotpalā  
bālā kevalameva roditi luṭhallolālakairaśrubhiḥ

- [Previous: 2.28.p4](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasavilasa.2.28.p4)
- [Next: 2.28.p6](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasavilasa.2.28.p6)
- [Up: 2.28](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasavilasa.2.28)

## Linked texts (7)

- [Kāvyaprakāśa](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.kavyaprakasa.2.204) — Mammaṭa & Alaṭa, Sanskrit
- [Amaruśataka](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.muktaka.srngara.amarusataka.1.206) — Amaru, Sanskrit
- [Kāvyasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.lit.subhasita.subhasita.kavyasangraha.43.26) — Sanskrit
- [Alaṅkāramahodadhi](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.alankaramahodadhi.5.111) — Narendraprabha, Sanskrit
- [Rasaratnadīpikā (Allarāja)](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasaratnadipika-allaraja.5.18) — Allarāja, Sanskrit
- [Vāgbhaṭālaṅkāra](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.vagbhatalamkara.7.18) — Vāgbhaṭa (Vāgbhaṭālaṅkāra), Sanskrit
- [Alaṅkāraśekhara](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.alankarasekhara.12.13) — Keśava, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasavilasa.2.28.p5](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasavilasa.2.28.p5) · Pramāṇa
