Viratarangini 1
Vīrataraṅgiṇī 1
- Language
- Sanskrit
1.1-2
uccairānamate sadaiva bhajate bhavyāni navyāni yo
ditsannāmanute 2 'khile'pi jagati svalpānyamūni dhruvam
yasyaikaḥ kara ānatābhayakaro no jātu viśrāmyati
prītyai so'stu samastavastubharaṇanyastāśayo vighnarāṭ
1.2
yadāsevanataḥ khedahānerānanda uttamaḥ
sa vīraḥ kasya dhīrasya na cittamavagāhatām 3
1.3
atha vīraraso nirūpyate| tatrotsāhasthāyibhāvako raso vīraḥ
utsāho'dhyavasāyaḥ, so'pyavadhāraṇātmā svakṛtisādhyatāniścayastajjanyaṃ sukhaṃ
vā| sa cāyaṃ vīraścaturddhā—yuddhavīro, dānavīro, dayāvīro, dharmmavīraśceti
tatra yuddhavīro yathā—
dūre tiṣṭha mṛdo 4 vṛkodara nijodārodaraṃ pūrayerbālau stha ≍ kurutaṃ kiśoracaritaṃ mā tiṣṭhataṃ sammukhe
bhūyaḥśikṣitabhārgavīyavilasacchastraikamitrasya me
niryaddvāṇaparamparāmanubhavatveṣo'dhunā phālgunaḥ
1.4
yathā vā-pṛṣṭhe¹ tiṣṭhatu vānarāvalirasau vatso'pyasau vīkṣatāṃ
sāphalyaṃ labhatāmmunerabhinavā śikṣā samakṣaṃ hareḥ
bhūyastoṣitapārvatīparivṛḍhaprauḍhaprasādoddhato
dhattāmeṣa madīyakārmukacaladvāṇāvalī² lolatām
1.5
dānavīro yathā-kupyatveṣa pitāmahaḥ kalayatu krodhānniṣedhaṃ gurustiṣṭhantu svajanāḥ sudīnavadanāḥ padmā'yatāṃ sadmanaḥ
kiñceyaṃ sphuratu prapañcaracanā sauparvaṇī mā'thavā
pāṇāvasya vaṭoriha śrutipaṭorddhānodakaṃ pātyate
1.6
yathā vā-svādhīnā jagatī vasuvrajavatī viśrāṇitā na kvacit
svāyatto na ca dātumekamanasā cintāmaṇiścintitaḥ
nānīto nikaṭe nideśavaśagaḥ kalpadrumo ditsatā
hantopetya calācalaṃ ³vapuridaṃ kindattamūktaṃ bhavet
1.7
dayāvīro yathā-patrinna trapase'tibhītamanise pārāvatāyākramaṃ
vikramya spṛhayannu paryyanusaran mā'tikramaṃ kalpayeḥ
jīveḥ kṛttamadīyapīvaravapuḥpiṇḍāmiṣaistoṣito
nehe dīnajanopakāravimukhīmenāmadhīnāntanum
1.8
yathā vāgrāhaṇa 1grahiṇogravigrahavatā gāḍhaṃ gṛhīto balājjīvagrāhamasau virauti nitarāṃ dantāvalo duḥkhitaḥ
padme muñca vaseha sadmani manāgekākinī kā'tra bhīreṣo'smi tvarito2 mataṅgajapateruddhārabhārotsukaḥ
1.9
dharmmavīro yathādūre tiṣṭhatu medinī madadbhuto gacchantvamūsampado
gāḍhaṃ vā vipadaḥ patantu sahasā muñcantu vā bāndhavāḥ3
bhūdevasya guroramuṣya jarato nāśāya hāsāspadaṃ
mithyāvāgatiniṣṭhureṇa manasā hā dhik kathaṃ kathyatām
1.10
yathā vā -
adyāsau vinivarttatāṃ viracito rājya4bhiṣekotsavo
bhavyo'yaṃ bhuvanādhipatyamahasā vatso vanaṃ sevatām
kindhāmī bata niṣprapañcamanasaḥ pañcāsavo yāntu me
heyo5 dharmmahṛdāṃ sadaiva suhṛdāṃ mā bhūd vacovyatyayaḥ