Kavyaprakasha 2.63
Vistārikā 2.63
- Language
- Sanskrit
2.63
atra virodhālaṅkāreṇādharanirdarśanasamakālameva śatravo vyāpāditā iti tulyayogitā, mama kṣatryā'nyasya kṣatirnivartatāmiti tadbuddhirutprekṣyata ityutprekṣā ca |
asurakulakṣayakāritvasyaiva tattvāt | kālī mahāmāristasyā ripavo'surā nṛpasya nṛpajāte riputvena dvayoranugamena samānadharmatvāt | kiñca, kālīkaṭākṣatvena sambhāvanāyāṃ sajātīyadharmasyāprayojakatvādvaikadharmasyaiva tattvāt, yathā 'lagnā manye lalitatanu te pādayoḥ padmalakṣmīḥ' ityatra | atra ceti dharmayoḥ prativimbānuvimbabhāvena nirdeśa ityuktatvāt, api cāsyā utprekṣāyāḥ kevalakaviprauḍhoktiniṣpannatvāt svataḥsambhavitvaviraheṇa lakṣyatā na syāt |
miśrāstu sāmyāvagamānantaramupamānagatadharmāntaramupameye pratīyata iti yathoktavyaṅgyāvagamena bādhaḥ | taduktam—dharmayorekanirdeśe'nyasaṃvitsāhacaryata' ityāhuḥ, tanna; upamāgatadharmāṇāmupameyagatatvena nirdeśasyaivānyasaṃvedakatvāt | yathā 'kailāsagauram' ityatra gauratvanirdeśenocchrāyasya nātra tathopamānagatadharmasyopameyagatatvenānirdeśāditi |
svataḥsambhavino'laṅkārasyālaṅkāravyañjakatāmāha—gāḍheti | vidrumo navapallavastasya dalāni | atrauṣṭhaviṣayakadaṃśanatanmocanakriyayorvirodhaḥ pratiyogibhedenābhāsaḥ | eṣa ca svataḥsambhāvyeva |
tulyayogiteti—atra kecit 'tulyayogitāpadenādharo nirdiṣṭaḥ śatravaśca vyāpāditā iti sambhūyābhidhānam | aprakṛtānāṃ prakṛtānāṃ caikadharmasambandhasya tulyayogitāyāḥ atra gandhasyāpyabhāvādityāhuḥ, tanna; adharanirdeśanaśatruvyāpādanayordvayorapi vīrānubhāvatvena prakṛtayorekakālarūpaikadharmasambandhena tadanapāyāt | na ca dharmasya
Linked texts (1)
- Kāvyaprakāśa — Mammaṭa & Alaṭa, Sanskrit