Kavyalankarasarasamgraha 6.43
Kāvyālaṅkārasārasaṃgraha 6.43
- Language
- Sanskrit
6.43
āśrayaḥ śṛṅgārādirasasaṃvalitacaturvargopāyabhūtaviśiṣṭārthollekhī sa kavinaiva sahṛdayaiḥ śrotṛbhiḥ svābhiprāye'bhedena tattatkāvyapratibimbitarūpatayā sākṣātkriyate. śrotṛṇāmapi hi tathāvidhasvacchaśabdānubhavadrāvitāntarātmanāṃ sahṛdayānāṃ svābhiprāyapratimudrā tatra saṃkrāmati. ataḥ kaveryo'sāvabhiprāyastadgocarīkṛtā bhūtā bhāvino'pi padārthastatra sahṛdayaiḥ śrotṛbhiḥ svābhiprāyābhedena pratyakṣā iva dṛśyante. yathā cātra śabdagatamanākulatvamanantaroktena prakāreṇa hetustathārthagatamapi citrodāttārthopanibandhahetukamatyadbhutatvaṃ draṣṭavyam. taduktaṃ bhāvikamupakramya bhāmahena---"citrodāttādbhutārthatvaṃ kathāyāṃ svabhinītatā. śabdānākulatā ceti tasya hetūn pracakṣate"iti.. svabhinītatetyabhinayādidvāreṇa śṛṅgārādirasasaṃvalitatvaṃ caturvargopāyasyoktam. tadevamevaṃvidhahetunibandhanaṃ kaviśrotṛbhāvadvitayasaṃmīlanātmakaṃ bhāvikaṃ draṣṭavyam.
Commentaries (5)
- Laghuvṛtti — Pratīhārendurāja, Sanskrit
- Vivṛti — Rājānaka Tilaka, Sanskrit
- Udbhaṭaviveka — Tilaka, Sanskrit
- Kāvyālaṅkārasārasaṅgrahaṭīkā — Sanskrit
- Laghuvṛtti of Indurāja, Pratīhārendu — Indurāja, Pratīhārendu, Sanskrit