Pramāṇa · Search · About · API

Kavyalankarasarasamgraha 6.55

Kāvyālaṅkārasārasaṃgraha 6.55

Language
Sanskrit

6.55

tathāhi----jaradyoṣityalaṅkārāṃ nibadhyamānā na tasyāḥ śobhāṃ hīyate. tathāhi---jaradyoṣityalaṅkārā nibadhyamānā na tasyāḥ śobhāṃ kurvanti, pratyuta tasyāṃ nibadhyamānānāṃ teṣāmātmīyameva saubhāgyaṃ hīyate. tathā kāvyālaṅkārāṇāmapi nirguṇe kāvye nibadhyamānānāṃ kāvyaśobhāhetutvābhāvaḥ svaśobhāhāniśca bhavati. yadavocadbhaṭṭavāmanaḥ---"yuvateriva rūpamaṅga kāvyaṃ svadate śuddhaguṇaṃ tadapyatīva. vihitapraṇayaṃ nirantarābhiḥ sadalaṅkāravikalpakalpanābhiḥ.. yadi bhavati vacaścyutaṃ guṇebhyo vapuriva yauvanavandhyamaṅganāyāḥ. api janadayatāni durbhagatvaṃ niyatamalaṅkaraṇāni saṃśrayante.."iti. aṅgaśabda iṣṭāmantraṇe. śuddhaguṇatvātsvadamānaṃ sadalaṅkāravikalpakalpanābhirvihitaparicayamatiśayena svadate iti saṃbandhaḥ. ata evālaṅkārāṇaāmanityatā. guṇarahitaṃ hi kāvyamakāvyameva bhavati, na tvalaṅkārarahitam. alaṅkārāṇāṃ guṇorahitaṃ hi kāvyamakāvyameva bhavati, na tavalaṅkārarahitam. alaṅkārāṇāṃ guṇopajanitaśobhe kāvye śobhātiśayavidhāyitvāt. taduktam----"kāvyaśobhāyāḥ kartāro dharmā guṇāḥ. tadatiśayahetavastvalaṅkārāḥ. pūrve nityāḥ."iti. pūrve iti guṇā ityarthaḥ. lakṣye ca alaṅkārarahitamapi kevalaguṇasaṃskriyamāṇaśabdārthaśarīraṃ kāvyaṃ dṛśyate, yathā amarukasya kaveranibaddhaśṛṅgārarasasyandī ślokaḥ---"kathamapi kṛtapratyāpattau priye skhalitottare virahakṛśayā kṛtvā vyājaprakalpatamaśrutam. asahanasakhīśrotraprāptipramādasasaṃbhramaṃ vivalitadṛśā śūnye gehe samucchvasitaṃ tataḥ.."iti. na khalvatrārthalaṅkāraḥ kaścitparidṛśyate. atha mādhuryaujobhyāṃ paribṛṃhatasya prasādasya vidyamānatvātkāvyarūpatā.

Commentaries (5)

Linked texts (1)