Pramāṇa · Search · About · API

Udbhatalankara 2

Udbhaṭālaṅkāra 2

Language
Sanskrit

2.1

dvitīyo vargaḥ
ākṣepo'rthāntaranyāso vyatireko vibhāvanā
samāsātiśayoktī cetyalaṃkārān pare viduḥ

2.2

pratiṣedha iveṣṭasya yo viśeṣābhidhitsayā
ākṣepa iti taṃ santaḥ śaṃsanti kavayaḥ sadā

2.3

vakṣyamāṇoktaviṣayaḥ sa tu dvividha iṣyate
niṣedhenaiva tadbandho vidheyasya ca kīrtitaḥ

2.4

aho smarasya māhātmyaṃ yadrudre'pi daśedṛśī
iyadāstāṃ samudrāmbhaḥ kumbhairmāne tu ke vayam

2.5

ca yadbuddha ityādinā sāmānyenaivokterviśeṣeṇānabhidhānāt vakṣyamāṇaviṣayatvam
uktaviṣayastu yathāiti cintayatastasya citraṃ cintāvadhirna yat
kva vā kāmavikalpānāmantaḥ kālasya cekṣitaḥ

2.6

suṃhaa vilambasu thoaṃ jāva imaṃ virahakāaraṃ hiaaṃ
saṃṭhaviūṇa bhaṇissaṃ ahavā bolesu kiṃ bhaṇimo
bolaa ṇāraṃ dūm̐ī tīe pio si tti ṇahvavāvāro
sā marai tujjha ayaso eaṃ dhammakkharaṃ bhaṇimo
samarthakasya pūrvaṃ yadvaco'nyasya ca pṛṣṭhataḥ
viparyayeṇa vā yatsyāddhiśabdoktyā'nyathā'pi vā

2.7

jñeyaḥ so'rthāntaranyāsaḥ
prakṛtārthasamarthanāt
aprastutapraśaṃsāyā dṛṣṭāntāca pṛthak sthitaḥ

2.8

tannāsti yanna kurute loke hyatyantakāyikaḥ
eṣa śarvo'pi bhagavān vaṭūrbhūya sma vartate

2.9

pracchannā śasyate vṛttiḥ strīṇāṃ bhāvaparīkṣaṇe
pratasthe dhūrjaṭiratastanuṃ svīkṛtya vāṭavīm

2.10

haro'tha dhyānamātasthau saṃsthāpyātmānamātmanā
visaṃvadeddhi pratyakṣaṃ nidhyātaṃ dhyānato na tu

2.11

apaśyaccātikaṣṭāni tapyamānāṃ tapāṃsyumām
asaṃbhāvyapatīcchānāṃ kanyānāṃ kā'parā gatiḥ

2.12

udite bhāskare kvāpi gamyate timirotkaraiḥ
tejasvinamanālokya prabhavanti malīmasāḥ
guṇānāmeva daurgatyād dhuri dhuryo niyujyate
asaṃjātakiṇaskandhaḥ sukhaṃ svapiti gaurgaḍiḥ
viśeṣāpādanaṃ yat syādupamānopameyayoḥ
nimittādṛṣṭidṛṣṭibhyāṃ vyatireko dvidhā tu saḥ

2.13

sā (sa) gaurīśikharaṃ gatvā dadarśomāṃ tapaḥkṛśām
rāhupītaprabhasyendorjayantīṃ dūratastanum

2.14

padmaṃ ca niśi niḥśrīkaṃ divā candraṃ ca niṣprabham
sphuracchāyena satataṃ mukhenādhaḥ prakurvatīm

2.15

yo vaidharmyeṇa dṛṣṭānto yathevādipadānvitaḥ
vyatireko'tra so'pīṣṭo viśeṣāpādanānvayāt

2.16

śīrṇaparṇāmbuvātāśakaṣṭe'pi tapasi sthitām
samudvahantīṃ nāpūrva garvamanyatapasvivat

2.17

śliṣṭoktiyogyaśabdasya pṛthak pṛthagudāhṛtau
viśeṣāpādanaṃ yat syāt vyatirekaḥ sa ca smṛtaḥ

2.18

yā śaiśirī śrīstapasā māsenaikena viśrutā
tapasā tāṃ sudīrgheṇa dūrādvidadhatīmadhaḥ

2.19

kriyāyāḥ pratiṣedhe yā tatphalasya vibhāvanā
jñeyā vibhāvanaivāsau samādhau sulabhe sati

2.20

aṅgalekhāmakāśmīrasamālambhanapiñjarām
analaktakatāmrābhāmoṣṭhamudrāṃ ca bibhratīm

2.21

prakṛtārthena vākyena tatsamānaviśeṣaṇaiḥ
aprastutārthakathanaṃ samāsoktirudāhṛtā

2.22

dantaprabhāsumanasaṃ pāṇipallavaśobhinīm
tanvīṃ vanagatāṃ līnajaṭāṣaṭcaraṇāvalim

2.23

nimittato yattu vaco lokātikrāntagocaram
manyante'tiśayoktiṃ tāmalaṃkāratayā budhāḥ

2.24

bhede nānyatvamapyatra nānātvaṃ yatra badhyate
tathā saṃbhāvyamānārthanibandhe'tiśayoktigīḥ

2.25

kāryakāraṇayoryatra paurvāparyaviparyayāt
āśubhāvaṃ samālambya badhyate so'pi pūrvavat

2.26

tapastejaḥsphuritayā nijalāvaṇyasaṃpadā
kṛśāmapyakṛśāmeva dṛśyamānāmasaṃśayam

2.27

acintayacca bhagavānaho nu ramaṇīyatā
tapasā'syāḥ kṛtā'nyatvaṃ kaumārādyena lakṣyate

2.28

patedyadi śaśiyotacchaṭā padme vikāsini
muktāphalākṣamālāyāḥ kare'syāḥ syāttadopamā

2.29

manye ca nipatantyasyāḥ kaṭākṣā dikṣu pṛṣṭhataḥ
prāyeṇāgre tu gacchanti smarabāṇaparamparāḥ

Commentaries (1)

Linked texts (6)