Lingabodha 2
Liṅgabodha 2
- Language
- Sanskrit
2
kaṭaṇathanapabhamayaraṣasopāntyā'kārāntā ukārāntāśca pum
2.p1
ya–hayaḥ, layaḥ | ram̐–kṣuraḥ, aṃkuraḥ | ṣa–vṛṣaḥ,
māṣaḥ | sa–rāsaḥ, pāyasaḥ | ukārāntāḥ–( prabhuḥ
īkṣuḥ, meruḥ, setuḥ, hanuḥ, vasuḥ, nakārāntāḥ–
( rājan ) rājā, ( takṣan ) takṣā, ( pathin ) panthāḥ,
( mathin ) manthāḥ, ( ṛbhukṣin ) ṛbhukṣāḥ ityādi
2.p2
tanmadhye viśeṣaḥ
2.p3
ka–cibuka, cūcuka, śālūka, prātipadika, aṃśaka,
ulluka–ye 6 śabda klība liṃga haiṃ | anīka, saraka, modaka,
caṣaka, mastaka, pustaka, taḍāka, niṣka, varccaska, śuṣka,
pināka, bhāṃḍaka, kaṭaka, kaṃṭaka, daṇḍaka, piṭaka, viṭaṃka,
tālaka, phalaka, pulāka, valmīka–ye 21 śabda puṃnapuṃsaka haiṃ
jaise–kaṇṭakaḥ kaṇṭakam ityādi | jalaukā strīliṃgahai
ṭa–kirīṭa, mukuṭa, lalāṭa, vaṭa, vīṭa, śṛṃgāṭa, karaṭa,
diṣṭa, loṣṭa, yaha 9 klībaliṃgahaiṃ | kūṭa, kuṭa, kapaṭa, kapāṭa, karpaṭa, naṭa, nikaṭa, kīṭa, kaṭa, ye 9 śabda punnapuṃsaka haiṃjaise–kuṭaḥ kuṭam ityādi
ṇa—ṛṇa, lavaṇa, parṇa, toraṇa, raṇa, uṣṇa, kāraṇa,
nirmmāṇa, ye 8 śabda napuṃsakahaiṃ, kārṣāpaṇa, svarṇa, suvarṇa,
varṇa, vraṇa, caraṇa, vṛṣaṇa, viṣāṇa, cūrṇa, tṛṇa, ye daśa śabda
punnapuṃsakaliṃgahaiṃ | jaise kārṣāpaṇaḥ kārṣāpaṇam ityādi
tha—kāṣṭha, pṛṣṭha, riktha, uktha, ye 4 klīvaliṃgahaiṃ
tīrtha, protha, yūtha, gātha, proṣṭha ye pāṃca punnapuṃsaka haiṃ
jaise—tīrthaḥ, tīrtham ityādi | digvācī kāṣṭhaśabda strīliṃga hai | jaise—kāṣṭhā kāṣṭhe kāṣṭhāḥ
na—nidāna, pradhāna, dhana, vātāyana, aṃgana, jaghana,
ajina, tuhina, kānana, vana, vṛjina, vipina, vetana, śāsana, sopāna, mithuna, śmaśāna, ratna, nimna, lagna, cihna,
ye 21 śabda klībaliṃgahaiṃ | māna, vimāna, abhidhāna, nalina, pulina, udyāna, sayāna, sthāna, nidhana, āsana,
caṃdana, ālāna, sanmāna, vasana, bhavana, saṃbhāvana, vibhāvana, khalina,—ye 18 śabda punnapuṃsakahaiṃ | jaise—mānaḥ
mānam ityādi
pa—pāpa, rūpa, uḍupa, talpa, śilpa, puṣpa, śaṣpa, samīpa,
antarīpa ye 9.śabda klībaligahaiṃ | aura śūrpa, kutapa, kuṇapa, dvīpa, viṭapa ye pāṃca śabda punnapuṃsakaligahaiṃ | jaise
śūrpaḥ śūrpam ityādi
bha—talabha śabda klība liṃgahai | jṛṃbha śabda punnapuṃsakahai
ma—rukma, sidhma, yugma, idhma, gulma, adhyātma, kuṃkuma, lūma ye āṭha śabda klība liṃgahaiṃ, saṃgrāma, dāḍima,
kusuma, āśrama, kṣema, kṣauma, uddāma, yāma,—ye 8 śabda punnapuṃsakahaiṃ | jaise saṃgrāmaḥ saṃgrāmam ityādi
ya—kisalaya, hṛdaya, iṃdriya, uttarīya, bhāgadheya,
bhāgya, dhānya, ye 7 śabda klībaliṃgahaiṃ | gomaya, kaṣāya,
malaya, anvaya, ye 4 śabda punnapuṃsaka liṃgahaiṃ| jaise gomayaḥ,
gomayam ityādi | śalyaśabda pulliṃga aura strīliṃgahai
ra—dvāra, agra, sphāra, takra, vakra, vapra, kṣipra, kṣudra,
chidra, tīra, nāra, nīra, dūra, kṛcchra, raṃdhra, abhra, śubhra,
bhīra, gabhīra, krūra, keyūra, kedāra, udara, ajasra, śarīra,
suṣira, śibira, kandara, mandara, paṃjara, ajara, jaṭhara, ajira, vaira, cāmara, puṣkara, gahbara, kuṭīra, kulīra, catvara,
kāśmīra, bhidura, ambara, ye 43 śabda klībaligahaiṃ
aura | vīryavācī śukra, śabda tathā keśara, cakra,
vajra, vapra, aṃdhakāra, sāra, avāra, pāra, kṣīra,
tomara, koṭara, śṛṃgāra, bhṛṃgāra, mandāra, uśīra, śaphara,
timira, śikhara, prahara ye 18 śabda punnapuṃsakaliṃga
haiṃ| jaise-cakraḥ, cakram-ityādi| śiśira śabda himārthameṃ puliṃgahai| śītakālārthameṃ punnapuṃsakahai| śītala guṇaviśiṣṭa padārthake arthameṃ tathā jaḍārthameṃ viśeṣyaliṃgahai
ṣa-śirīṣa,joṣa,ambarīṣa,pīyūṣa,purīṣa,kilbiṣa, kalmāṣa ye 7 śabda klībaliṃgahaiṃ| karīṣa,miṣa,yūṣa, viṣa, varṣa,ye
pāṃca śabda punnapuṃsakahaiṃ| yathā-karīṣaḥ karīṣam,ityādi
sa-panasa, bisa, busa, sāhasa,-ye cāra śabda klībaliṃgahaiṃ| camasa, carasa, niryāsa, upavāsa, karpāsa, vāsa,
māsa, kāsa, kāṃsa, māṃsa,-ye 10 śabda punnapuṃsakahaiṃ
dvitīya prakaraṇa
2.p4
arthaniyama