Pramāṇa · Search · About · API

Mukuta 11

Mukuṭa 11

Language
Sanskrit

Contents

11.134

utpattiḥ
udbhavaḥ
prāṇī, śarīrī
cetanaḥ
janmī
jantuḥ
janyuḥ
cittam
cetaḥ
hṛdayam
svāntam
hṛt (had)
mānasam
manaḥ
5 | atha dhīvargaḥ
buddhirmanīṣā dhiṣaṇā dhīḥ prajñā śemuṣī matiḥ
prekṣopalabdhiścitsaṃvitpratipajjñapticetanāḥ

11.135

dhīrdhāraṇāvatī medhā saṃkalpaḥ karma mānasam
cittābhogo manaskāraścarcā saṃkhyā vicāraṇā

11.136

adhyāhārastarka ūho vicikitsā tu saṃśayaḥ
sandehadvāparau cātha samau nirṇayaniścayau

11.137

mithyādṛṣṭirnāstikatā vyāpādo drohacintanam
samau siddhāntarāddhāntau bhrāntirmithyāmatirbhramaḥ

11.138

saṃvidbhāgūpratijñānaniyamāśravasaṃśravāḥ(ka)
aṅgīkārābhyupagamapratiśravasamādhayaḥ

11.138.p1

buddhiḥ
manīṣā
dhiṣaṇā
dhīḥ
prajñā

11.138.p2

praddhā

11.138.p3

matiḥ
prekṣā
upalabdhiḥ
cit, saṃvit,
pratipat
jñaptiḥ
cetanā
medhā
saṃkalpaḥ
citteti | “pūrvoktasya cittasya santānadvāreṇa sthairyam
‘ābhogaḥ” iti bhaṭṭaḥ502| “ābhogastātparyam” iti sarvānandaḥ| “vyāpāra” iti madhumādhvyādau| “anāgatacintārūpacittābhogo manaskāra” iti tu kaumudī| “ekasmin viṣaye
punaḥ punaścittavṛttirābhoga” iti tu pañjikā503| manasaḥ kāro
niścaya (ka) iti ṣaṣṭhīsamāse “ataḥ kṛkami” (pā0 8|3|46)
ityādinā satvam| manasikaraṇaṃ ‘manasikāra’ ityapi dṛśyate
tatra bāhulakāt (pā0 6|3|6) saptamyaluksamāsaḥ|| dve manasaḥ
sukhādau tatparatvasya
cittābhogaḥ
manaskāraḥ

11.138.p4

manasikāraḥ

11.136-2

adhyāhāra iti| adhyāharaṇama‘dhyāhāraḥ’| “nyūnapadapūraṇārthamadhikapadohakaraṇam” iti sarvadharaḥ
tarkaṇaṃ ‘tarkaḥ’ | vṛttuvṛdhu bhāṣārthā iti curādidaṇḍakāt
ghañ
ūha vitarke| bhāve ghañi (pā0 3|3|18) ‘ūhaḥ’
“vitarkastu tarka ūho dvayorityūhanaṃ na nā| śaṃkā tvāśaṃkirāśaṃkā
śramastu syāt pariśrama” iti śabdārṇavaḥ || trayamūhanasya
adhyāhāraḥ
tarkaḥ
ūhaḥ
vicikitsā
saṃśayaḥ
sandehaḥ
dvāparaḥ
nirṇayaḥ
niścayaḥ
mithyādṛṣṭiḥ
nāstikatā
vyāpādaḥ
drohacintanam
siddhāntaḥ
rāddhāntaḥ
mokṣe dhīrjñānamanyatra vijñānaṃ śilpaśāstrayoḥ
muktiḥ kaivalyanirvāṇaśreyoniḥśreyasāmṛtam

11.140

mokṣo'pavargo'thājñānamavidyā'haṃmatiḥ striyām
rūpaṃ śabdo gandharasasparśāśca viṣayā amī

11.141

gocarā indriyārthāśca hṛṣīkaṃ viṣayīndriyam
karmendriyantu pāyvādi manonetrādi dhīndriyam

11.142

tuvarastu⁵⁰⁸ kaṣāyo'strī madhuro lavaṇaḥ kaṭuḥ
tikto'mbalaśca⁵⁰⁹ rasāḥ puṃsi tadvatsu ṣaḍamī triṣu

11.143

vimardotthe parimalo gandhe janamanohare
āmodaḥ so'tinirhārī vācyaliṅgatvamāguṇāt

11.144

samākarṣī tu nirhārī surabhirprāṇatarpaṇaḥ
iṣṭagandhaḥ sugandhiḥ syādāmodī mukhavāsanaḥ⁵¹⁰

11.145

pūtigandhitu durgandho visraṃ syādāmagandhi yat
śuklaśubhraśuciśvetaviśadaśyetapāṇḍarāḥ⁵¹¹

11.146

avadātaḥ sito gauro valakṣo dhavalo'rjunaḥ
hariṇaḥ pāṇḍuraḥ pāṇḍurīṣatpāṇḍustu dhūsaraḥ

11.147

kṛṣṇe nīlāsitaśyāmakāla-śyāmala-mecakāḥ
pīto gauro haridrābhaḥ palāśo⁵¹² harito harit

11.148

rohito lohito raktaḥ śoṇaḥ kokanadacchaviḥ
avyaktaraktastvaruṇaḥ śvetaraktastu pāṭalaḥ

11.149

śyāvaḥ syāt kapiśo dhūmradhūmalau kṛṣṇalohite
kaḍāraḥ kapilaḥ piṅgapiśaṅgau kadrupiṅgalau

11.150

citraṃ kirmīrakalmāṣaśabalaitāśca karbure
guṇāḥ śuklādayaḥ puṃsi guṇiliṅgāstu tadvati

Linked texts (9)