Pramāṇa · Search · About · API

Mukuta 13

Mukuṭa 13

Language
Sanskrit

Contents

13.p1

muktiḥ
kaivalyam
nirvāṇam
śreyaḥ
niḥśreyasam
amṛtam
mokṣaḥ
apavargaḥ
ajñānam
avidyā
karmendriyam
dhīndriyam
tuvaraḥ
kaṣāyaḥ
madhuraḥ
samākarṣī
nirhārī
surabhiḥ
ghrāṇatarpaṇaḥ
iṣṭagandhaḥ
sugandhiḥ
āmodī
mukhavāsanaḥ

13.p2

śubhavāsanaḥ

13.p3

pūtigandhiḥ
durgandhaḥ
visram
śrāmagandhi
śuklaḥ
śubhraḥ
śuciḥ
śvetaḥ
viśadaḥ
śyetaḥ
pāṇḍaraḥ
avadātaḥ
sitaḥ
gauraḥ
valakṣaḥ
dhavalaḥ
arjunaḥ
hariṇaḥ
pāṇḍuraḥ
pāṇḍuḥ
dhūsaraḥ
aruṇaḥ
pāṭalaḥ

13.p4

śvetaraktaḥ

13.151

śyāvaḥ
kapiśaḥ
dhūmraḥ
dhūmalaḥ
kṛṣṇalohitaḥ
kaḍāraḥ
kapilaḥ
piṅgaḥ
piśaṅgaḥ
kadruḥ
piṅgalaḥ
citram
kirmīraḥ
kalmāṣaḥ
śavalaḥ
etaḥ
karburaḥ
6| atha śabdādivargaḥ
brāhmī tu bhāratī bhāṣā gīrvāg vāṇī sarasvatī
vyāhāra uktirlapitaṃ bhāṣitaṃ vacanaṃ vacaḥ

13.554

apabhraṃśo'paśabdaḥ syācchāstre śabdastu vācakaḥ

13.152

tiṅsubantacayo vākyaṃ kriyā vā kārakānvitā

13.555

śrutiḥ strī veda āmnāyastrayīdharmastu tadvidhiḥ

13.153

striyām ṛksāmayajuṣī iti vedāstrayastrayī

13.154

śikṣetyādi śruteraṅgam oṅkārapraṇavau samau
itihāsaḥ purāvṛttam udāttādyāstrayaḥ svarāḥ

13.155

ānvīkṣikī daṇḍanītistarkavidyārthaśāstrayoḥ |(ka)
ākhyāyikopalabdhārthā purāṇaṃ pañcalakṣaṇam

13.156

prabandhakalpanā kathā pravahlikā556 prahelikā
smṛtistu dharmasaṃhitā samāhṛtistu saṃgrahaḥ

13.157

samasyā tu samāsārthā557 kiṃvadantī janaśrutiḥ
vārtā pravṛttirvṛttānta udantaḥ syād athāhvayaḥ

13.158

ākhyāhve cābhidhānañca nāmadheyañca nāma ca
hūtirākāraṇāvhānaṃ saṃhūtirbahubhiḥ kṛtā

13.159

vivādo vyavahāraḥ syād upanyāsastu vāṅmukham
upodghāta udāhāraḥ śapanaṃ śapathaḥ pumān

13.159.p1

brāhmī
bhāratī
bhāṣā
gīḥ

13.159.p2

girā

13.159.p3

vāk
vāṇī
sarasvatī
vyāhāraḥ
uktiḥ
lapitam
bhāṣitam
vacanam
vacaḥ
apabhraṃśaḥ
apaśabdaḥ
śabdaḥ
vācakaḥ
vākyam
praṇavaḥ
itihāsaḥ
purāvṛttam
svarāḥ
udāttaḥ

13.159.p4

tarkavidyā

13.159.p5

arthaśāstram

13.158-2

ānvīkṣikī
daṇḍanītiḥ
ākhyeti | upalabdhaḥ kenāpyartho yasyāḥ sā 'upalabdhārthā' | bhūtārthetyarthaḥ | ācaṣṭe pratipādayati satyamartham
'ākhyāyikā' | ākhyāterṇvul (pā0 3|1|133)
taduktam-"kanyāpahārasaṃgarasamāgamābhyudayabhūṣitaṃ yasyām
nāyakacaritaṃ brūte nāyaka evāsya vānucaraḥ
vaktrāparavaktravatī socchavāsā saṃskṛtena gadyena
sākhyāyiketi kathitā mādhavikā-harṣacaritādiḥ |" ekaṃ
jñātasatyārthāyāḥ kathāyāḥ
purāṇam
pañcalakṣaṇam
kathā
pravalhikā
prahelikā
smṛtiḥ
dharmasaṃhitā
samāhṛtiḥ
saṃgrahaḥ
samāsārthā
samasyā
bahubhiḥ kṛtā āhūtiḥ saṃhūtiḥ’ || anekaiḥ kṛtasyāhvānasyaikam

13.160

praśno'nuyogaḥ pṛcchā ca prativākyottare same
mithyābhiyogo'bhyākhyānamatha mithyābhiśaṃsanam

13.161

abhiśāpaḥ praṇādastu śabdaḥ syādanurāgajaḥ
yaśaḥ kīrtiḥ samajyā ca⁵⁸⁴ stavaḥ stotraṃ nutiḥ stutiḥ⁵⁸⁵

13.162

āmreḍitaṃ dvistriruktamuccairghṛṣṭantu ghoṣaṇā
kākuḥ striyāṃ vikāro yaḥ śokabhītyādibhirdhvaneḥ

13.163

avavarṇākṣepanirvādaparīvādāpavādavat
upakrośo jugupsā ca kutsā nindā ca garhaṇe

13.164

pāruṣyamativādaḥ asyād bhartsa naṃ tvapakāragīḥ
yaḥ saninda upālambhastatra syāt paribhāṣaṇam

13.165

tatra tvākṣāraṇā yaḥ syādākrośo maithunaṃ prati
syādābhāṣaṇamālāpaḥ pralāpo'narthakaṃ vacaḥ

13.166

anulāpo muhurbhāṣo586 vilāpaḥ paridevanam
vipralāpo virodhoktiḥ saṃlāpo bhāṣaṇaṃ mithaḥ

13.167

supralāpaḥ suvacanamapalāpastu nihnavaḥ(ka)
sandeśavāg vācikaṃ syād vāgbhedāstu triṣūttare

13.168

uśatī887 vāgakalyāṇī syāt kalyā tu śubhātmikā
atyarthamadhuraṃ sāntvaṃ saṅgataṃ hṛdayaṅgamam

13.166-2

niṣṭhuraṃ paruṣaṃb grāmyamaślīlaṃc sūnṛtaṃ priye
satye'tha saṅkulaṃkliṣṭe parasparaparāhate

13.170

luptavarṇapadaṃ bhrūṣṭaṃ588 nirastaṃ tvaritoditam
ambūkṛtaṃ saniṣṭhevamabaddhaṃ syādanarthakam

13.171

anarthakamavācyaṃ(kha) syādāhatantu mṛṣārthakam
atha mliṣṭamavispaṣṭaṃ vitathaṃ tvanṛtaṃ vacaḥ

13.171.p1

satyaṃ tathyamṛtaṃ samyagamūni triṣu tadvati |172ka
anuyojanam ‘anuyogaḥ’| ghañ (pā0 3|3|18)
anuyogaḥ
‘pṛcchā’| bhidāditvādaṅ (pā0 3|3|104) || trīṇi
pṛcchā
pṛcchāyāḥ
kīrtiḥ
samajyā

13.171.p2

samajñā

13.171.p3

samājñā

13.171.p4

stavaḥ
stotram
nutiḥ
stutiḥ
āmreḍitam
ghuṣṭaṃ
ghoṣaṇā
kākuḥ
avarṇaḥ
ākṣepaḥ, nirvādaḥ,
parīvādaḥ,
apavādaḥ,
upakrośaḥ
jugupsā
kutsā

13.171.p5

nindā

13.171.p6

garhaṇam :
pāruṣyam :
ativādaḥ
bhartsanam

13.171.p7

apakāragīḥ

13.171.p8

ākṣāraṇā

13.171.p9

kṣāraṇā

13.171.p10

kṣaraṇā

13.171.p11

kṣāraṇam

13.171.p12

ābhāṣaṇam
ālāpaḥ
pralāpaḥ
anulāpaḥ

13.171.p13

muhurbhāṣaḥ

13.171.p14

vilāpaḥ
paridevanam
vipralāpaḥ

13.171.p15

virodhoktiḥ

13.167-2

saṃlāpaḥ
supralāpaḥ
suvacanam
apalāpaḥ
nihnavaḥ
sandeśavāk
vācikam
iha tu bhāve vakṣyamāṇā uṣatyādayaḥ samyagantā vāgviśeṣāstriṣu | yathā uṣatī vāk, uṣan vyāhāraḥ, uṣadvacaḥ

13.167-2.p1

uṣatī

13.167-2.p2

ruśatī

13.167-2.p3

kalyā

13.167-2.p4

śubhātmikā

13.167-2.p5

saṃkulam
kliṣṭam
bhraṣṭam

13.167-2.p6

grastam

13.167-2.p7

nirastam
saniṣṭhevam
abaddham

13.167-2.p8

avadhyam

13.167-2.p9

anarthakam
anakṣaram
avācyam
āhatam
mliṣṭam

13.167-2.p10

avispaṣṭam

13.167-2.p11

vitatham

13.167-2.p12

anṛtam

13.172

satyam
tathyam
ṛtam
samyak
śabde nināda-ninada-dhvani-dhvāna-rava-svanāḥ

13.173

svānanirghoṣanirhrādanādanisvānanisvanāḥ
āravārāvasaṃrāvavirāvā atha marmaraḥ

13.174

svanite vastraparṇānāṃ bhūṣaṇānāntu śiñjitam
nikvāṇo nikkaṇaḥ kvāṇaḥ kvaṇaḥ kvaṇanamityapi

13.175

vīṇāyāḥ kvaṇite prādeḥ prakvāṇaprakvaṇādayaḥ
kolāhalaḥ kalakalastiraścāṃ vāśitaṃ rutam

Linked texts (9)