Mukuta 22
Mukuṭa 22
- Language
- Sanskrit
Contents
- 22.0 — 17 parts
- 22.218 — 20 parts
- 22.228 — 6 parts
- 22.236-2 — 21 parts
- 22.236-3 — 15 parts
- 22.242 — 19 parts
- 22.254 — 12 parts
- 22.246-3 — 22 parts
22.0
(pātālabhogivargaḥ)
22.0.p1
śuṣiram
vivaram
bilam
chidram
nirvyathanam
rokam
22.0.p2
virokam
22.0.p3
randhram
śvabhram
22.0.p4
svabhram
22.0.p5
vapā
śuṣiḥ
22.0.p6
śuṣī
22.0.p7
suṣiḥ
22.0.p8
gartaḥ
22.0.p9
gartā
22.0.p10
avaṭaḥ
22.0.p11
avaṭiḥ
22.0.p12
suṣiram
andhakāraḥ
dhvāntam
tamisram
timiram
tamaḥ
22.0.p13
tamasam
22.0.p14
andhatamasam
22.0.p15
andhātamasam
22.0.p16
avatamasam
santamasam
nāgāḥ
kādraveyāḥ
śeṣaḥ
anantaḥ
vāsukiḥ
sarparājaḥ
gonāsaḥ
22.0.p17
gonāsaḥ
22.218
tilitsaḥ
ajaṃ chāgamapi girati | pacādyaci (pā0 3|1|134)| ajagaraḥ
'ajagaraḥ' | vṛttau gatārthatvād 'api'śabdāprayogaḥ
sadā śeta iti "bhṛmṛśītṛcaritsarī" (u0 1|7) śayuḥ
tyādinā uḥ | 'śayuḥ'
vahati viṣaharīmiti "vahiyubhyāṃ ṇid" (u0 3|116)
ityasac | ṇittvād vṛddhiḥ | 'vāhasaḥ' | dantyāntaḥ | "vāhaṃ gatiṃ vāhasaḥ
syatī" ti svāmī || trīṇyajagarasya
22.218.p1
aleti | na bhūmau lagati | nañi kvip (pā0
3|2|178) | alak | alak ardhamasya | phaṇadhāraṇe pūrvārdhasya
bhūmerutthitatvāt | 'alagardhaḥ' | alaṃ gṛdhyatīti vā | pacādyaci alagardhaḥ
22.218.p2
pā0 3|1|134) pṛṣodarāditvāt (pā0 6|3|106
22.218.p3
malopaḥ | "gṛdhyati gardhaḥ | ac (pā0 3|1|134) | araḥ
śīghraścāsau gardhaśceti | ralayorekatra smaraṇāt"-iti tu
bhaṭṭaḥ (?) [sarvānandaḥ] |⁷⁵⁶ "alīva gardhatī" ti tu
svāmī ||⁷⁵⁷
jalasthatvād 'jalavyālaḥ' || dve alādha iti khyātasya || jalavyālaḥ
rājī rekhā pṛṣṭhe asyāsti | sidhmāditvāllaci (pā0
5|2|67) 'rājilaḥ' | rājateḥ "salikalyanī" ti (u0
1|55) bāhulakādato'pīlaci 'rājila' iti vā || rājilaḥ
ḍuḍituḍi nimajjane | ghañi (pā0 3|3|18) ḍuṇḍaḥ ḍuṇḍubhaḥ
majjanam | tena bhāti | "āto'nupasarge kaḥ" (pā0 3|2|3) | (duṇḍubhaḥ)
"kartṛkaraṇe kṛte" (pā0 2|1|32) tti samāsaḥ | pṛṣodarāditvāt
(pā0 6|3|106) ḍuṇḍaśabdasyākārasyokāre 'ḍuṇḍubha' iti
māludhānaḥ
mātulāhiḥ
nirmuktaḥ
muktakañcukaḥ
sarpaḥ
22.218.p4
sarpī
22.218.p5
pṛdākuḥ
gūḍhapāt
22.218.p6
gūḍhapadaḥ
22.218.p7
cakṣuḥśravāḥ
22.218.p8
gokarṇaḥ
22.218.p9
kākodaraḥ
phaṇī
darvīkaraḥ
dīrghapṛṣṭhaḥ
dandaśūkaḥ
vileśayaḥ
uragaḥ
22.218.p10
uraṅgamaḥ
22.218.p11
pannagaḥ
bhogī
jihmagaḥ
pavanāśanaḥ
22.218.p12
dṛṣṭiviṣaḥ
22.218.p13
kumbhīnasaḥ
22.218.p14
āheyam
22.218.p15
āheyī
22.218.p16
sphaṭā
22.218.p17
phaṭā
22.218.p18
phaṇā
kañcukaḥ
nirmokaḥ
kṣveḍaḥ
garalam
viṣam
kākolaḥ
kālakūṭaḥ
halāhalaḥ
22.218.p19
hālāhalaḥ
22.218.p20
hālahalaḥ
22.225
10| narakavargaḥ
syānnārakastu narako nirayo durgatiḥ striyām
22.227
tadbhedāstapanāvīcimahārauravarauravāḥ
saṃghātaḥ770 kālasūtrañcetyādyāḥ sattvāstu nārakāḥ
226
pretā vaitaraṇī sindhuḥ syādalakṣmīstu nirṛtiḥ
viṣṭirānūḥ kāraṇā tu yātanā tīvravedanā
22.228
pīḍā bādhā vyathā duḥkha771mmānasyaṃ772 prasūtijam
syāt kaṣṭaṃ kṛcchramābhīlaṃ triṣveṣāṃ bhedyagāmi yat
22.228.p1
nārakaḥ
narakaḥ
nirayaḥ
durgatiḥ
tapanaḥ
avīciḥ
mahārauravaḥ
rauravaḥ
saṃghātaḥ
22.228.p2
saṃhāraḥ
22.228.p3
kālasūtram
kāraṇā
yātanā
tīvravedanā
pīḍā
bādhā
22.228.p4
ābādhā
22.228.p5
vyathā
duḥkham
22.228.p6
duḥkham
22.226
samudro'bdhirakūpāraḥ pārāvāraḥ saritpatiḥ
udanvān udadhiḥ sindhuḥ sarasvān sāgaro'rṇavaḥ
22.230
ratnākaro jalanidhiryādaḥpatirapāṃpatiḥ
tasya bhedāḥ kṣīrodo lavaṇodastathāpare
22.231
āpaḥ strī bhūmni vārvāri salilaṃ kamalaṃ jalam
payaḥ kīlālamamṛtaṃ jīvanaṃ bhuvanaṃ vanam
22.232
kabandhamudakaṃ pāthaḥ puṣkaraṃ sarvatomukham
ambho'rṇastoyapānīyanīrakṣīrāmbusambaram⁷⁷⁹
22.233
meghapuṣpaṃ ghanarasastriṣu dve āpyamammayam
bhaṅgastaraṅga ūrmirvā striyāṃ vīciryathormiṣu
22.234
mahatsūllolakallolau syādavarto'mbhasāṃ bhramaḥ
pṛṣanti bindupṛṣatāḥ pumāṃso vipruṣaḥ striyaḥ
22.235
vakrāṇi⁷⁸⁰ puṭabhedāḥ syurbhramāśrca jalanirgamāḥ
kūlaṃ rodhaśca tīrañca pratīrañca taṭaṃ triṣu
22.236
pārā'vāre parā'rvācī tīre pātraṃ tadantaram
dvīpo'striyāmantarīpaṃ yadantarvāriṇastaṭam
22.237
toyotthitaṃ tat pulinaṃ saikataṃ sikatāmayam
niṣaddvarastu jambālaḥ paṅko'strī śādakardamau
22.238
jalocchvāsāḥ parīvāhāḥ kūpakāstu vidārakāḥ
nāvyaṃ triliṅgaṃ nautārye striyāṃ naustaraṇistariḥ
22.236-2
uḍupaṃ tu plavaḥ kolaḥ sroto'mbusaraṇaṃ svataḥ
ātarastarapaṇyaṃ syād droṇī kāṣṭhāmbuvāhinī
22.236-2.p1
akūpāraḥ
22.236-2.p2
akūvāraḥ
22.236-2.p3
pārāvāraḥ
22.236-2.p4
pārāpāraḥ
22.236-2.p5
saritpatiḥ
udanvān
udadhiḥ
sindhuḥ
sarasvān
sāgaraḥ
arṇavaḥ
ratnākaraḥ
jalanidhiḥ
yādaḥpatiḥ
apāṃpatiḥ
kṣīrodaḥ
lavaṇodaḥ
āpaḥ
22.236-2.p6
āpas
22.236-2.p7
vār
vāri
salilam
22.236-2.p8
sarilam
22.236-2.p9
saliram
22.236-2.p10
kamalam
jalam
22.236-2.p11
jaḍam
22.236-2.p12
payaḥ
ambhaḥ
arṇaḥ
toyam
pānīyam
nīram
kṣīram
ambu
sambharam
22.236-2.p13
śambaram
22.236-2.p14
meghapuṣpam
ghanarasaḥ
āpyam
22.236-2.p15
āpyā
22.236-2.p16
ammayam
22.236-2.p17
ammayī
22.236-2.p18
bhaṅgaḥ
āvartaḥ
pṛṣat
22.236-2.p19
pṛṣantiḥ
22.236-2.p20
binduḥ
pṛṣatāḥ
vipruṣaḥ
vakrāṇi
puṭabhedāḥ
bhramaḥ
jalanirgamāḥ
kūlam
rodhas
22.236-2.p21
rodhaḥ
22.236-3
tīram
pratīram
taṭam
pāram
avāram
pātram
dvīpaḥ
antarīpam
dve vārimadhyasthalasya
22.236-3.p1
pulinam
saikatam
sikatāmayam
niṣaddaraḥ
jambālaḥ
paṅkaḥ
śādaḥ
kardamaḥ
jalocchvāsaḥ
parīvāhaḥ
22.236-3.p2
parivāhaḥ
22.236-3.p3
kūpakāḥ
vidārakāḥ
neti
nāvyam
nauḥ
taraṇiḥ
22.236-3.p4
taraṇī
22.236-3.p5
tariḥ
22.236-3.p6
tarī
22.236-3.p7
uḍupam
22.236-3.p8
uḍupaḥ
22.236-3.p9
plavaḥ
kolaḥ
srotaḥ
ātaraḥ
22.236-3.p10
śrātāraḥ
22.236-3.p11
anutaraḥ
22.236-3.p12
tarapaṇyam
droṇī
22.236-3.p13
droṇiḥ
22.236-3.p14
druṇiḥ
22.236-3.p15
druṇī
22.240
kāṣṭhāmbuvāhinī
sāṃyātrikaḥ potavaṇik karṇadhārastu nāvikaḥ
niyāmakāḥ potavāhāḥ kūpako guṇavṛkṣakaḥ
22.241
naukādaṇḍaḥ kṣipaṇiḥ 821 syādaritraṃ kenipātakaḥ
abhriḥ strī kāṣṭhakuddālaḥ sekapātrantu secanam 822
22.242
triṣvāgādhāt prasanno'cchaḥ kaluṣo'naccha āvilaḥ
nimnaṃ gabhīraṃ gambhīramuttānaṃ tadviparyaye
22.242.p1
agādhamatalasparśaṃ kaivarte dāśadhīvarau 823
22.242.p2
[ānāyaḥ puṃsi jālaṃ syāt saṇasūtraṃ pavitrakam 824]
22.242.p3
243||]
matsyadhānī¹ kuveṇī syād baḍiśaṃ² matsyavedhanam
244ka
niyāmakāḥ
potavāhāḥ
kūpakaḥ
guṇavṛkṣakaḥ
naukādaṇḍaḥ
kṣepaṇiḥ
22.242.p4
kṣepaṇiḥ
22.242.p5
kṣepaṇī
22.242.p6
kṣipaṇī
22.242.p7
aritram
kenipātakaḥ
abhriḥ
22.242.p8
abhrī
22.242.p9
kāṣṭhakuddālaḥ
sekapātram
secanam
prasannaḥ
acchaḥ
kaluṣaḥ
anacchaḥ
āvilaḥ
nimnam
gabhīram
gambhīram
uttānam
agādham
atalasparśam
kaivartaḥ
dāśaḥ
22.242.p10
dāsaḥ
22.242.p11
dhīvaraḥ
22.242.p12
dhīvarī
22.242.p13
ānāyaḥ
jālam
saṇasūtram
22.242.p14
śaṇasūtram
22.242.p15
pavitrakam
matsyadhānī
kuveṇī
vaḍiśam
22.242.p16
vaḍiśā
22.242.p17
vaḍiśī
22.242.p18
matsyavedhanam
22.242.p19
matsyavedhanī
22.244
pṛthuromā jhaṣo matsyo mīno vaisāriṇo'ṇḍajaḥ
22.245
visāraḥ śakalī cātha gaḍakaḥ śakulārbhakaḥ
sahasradaṃṣṭraḥ pāṭhīna ulūcī śiśukaḥ samau
22.246
nalamīnaścilicimaḥ proṣṭhī tu śapharī dvayoḥ
kṣudrāṇḍamatsyasaṅghātaḥ potādhānamatho jhaṣāḥ
22.247
rohito madguraḥ śālo rājīvaḥ śakulastimiḥ
timiṅgilodayaścātha yādāṃsi jalajantavaḥ
22.248
tadbhedāḥ śiśumārodraśaṅkavo makarādayaḥ
syāt kulīraḥ karkaṭakaḥ kūrme kamaṭhakacchapau
22.246-2
grāho'vahāro nakrastu kumbhīro'tha mahīlatā
gaṇḍūpadaḥ kiñculuko nihākā godhikā same
22.250
raktapā tu jalaukāyāṃ striyāṃ bhūmni jalaukasaḥ
muktāsphoṭaḥ striyāṃ śuktiḥ śaṅkhaḥ syātkamburastriyau (ka)
22.251
kṣudraśaṅkhāḥ śaṅkhanakhāḥ (kha) śambūkā jalaśuktayaḥ
bheke maṇḍūkavarṣābhūśālūra'-plavadardurāḥ
22.252
śilī gaṇḍūpadī bhekī varṣābhūḥ kamaṭhī duliḥ
madgurasya priyā śṛṅgī durnāmā dīrghakoṣikā (ga)
22.253
jalāśayā jalādhārā' statrāgādhajalo hradaḥ
āhāvastu nipānaṃ syādupakūpajalāśaye
22.254
puṃsyevāndhuḥ prahiḥ (gha) kūpa udapānantu puṃsi vā
nemistrikā'sya vīnāho mukhabandhanamasya yat
22.254.p1
puṣkariṇyāntu khātaṃ syādakhātaṃ devakhātakam ||255ka
jhaṣaḥ
matsyaḥ
22.254.p2
matsī
22.254.p3
mīnaḥ
vaisāriṇaḥ
aṇḍajaḥ
visāraḥ
śakalī
gaḍakaḥ
śakulārbhakaḥ
sahasradaṃṣṭraḥ
pāṭhīnaḥ
ulūpī
śiśukaḥ
22.254.p4
śiśumāraḥ
22.254.p5
culūpī
nalamīnaḥ
22.254.p6
talamīnaḥ
22.254.p7
cilicimaḥ
22.254.p8
cilīcimiḥ
22.254.p9
proṣṭhī
22.254.p10
proṣṭhaḥ
22.254.p11
śapharī
22.254.p12
śapharaḥ
22.246-3
potādhānam
'atho jhaṣā' jhaṣaviśeṣā ucyante
22.246-3.p1
rohitaḥ
timiṅgilaḥ
yādāṃsi
jalajantavaḥ
śiśumāraḥ
udraḥ
śaṅkavaḥ
makaraḥ
kulīraḥ
karkaṭakaḥ
kūrmaḥ
kamaṭhaḥ
kacchapaḥ
22.246-3.p2
pañcaguptaḥ
22.246-3.p3
grāhaḥ
22.246-3.p4
grahaḥ
22.246-3.p5
avahāraḥ
nakraḥ
kumbhīraḥ
mahīlatā
gaṇḍūpadaḥ
kiñculukaḥ
nihākā
godhikā
raktapā
jalaukā
jalaukasaḥ
22.246-3.p6
jalaukaḥ
22.246-3.p7
muktāsphoṭaḥ
śuktiḥ
śaṅkhaḥ
kambuḥ
kṣudraśaṅkhāḥ
śaṅkhanakhāḥ
śambūkāḥ
22.246-3.p8
śambukaḥ
22.246-3.p9
śambuḥ
22.246-3.p10
jalaśuktayaḥ
bhekaḥ
maṇḍūkaḥ
varṣābhūḥ
śālūraḥ
22.246-3.p11
sālūraḥ
22.246-3.p12
plavaḥ
darduraḥ
śilī
gaṇḍūpadī
bhekī
varṣābhūḥ
22.246-3.p13
varṣābhvī
22.246-3.p14
[asādhuḥ]
22.246-3.p15
kamaṭhī
duliḥ
22.246-3.p16
ḍuliḥ
22.246-3.p17
dulī
22.246-3.p18
śṛṅgī
durmā
22.246-3.p19
durnāman
22.246-3.p20
durnāmnī
22.246-3.p21
dīrghakoṣikā
22.246-3.p22
dīrghakośikā
22.255
jalāśayaḥ
jalāśāraḥ
hradaḥ
āhāvaḥ
nipānam
andhuḥ
prahiḥ
kūpaḥ
udapānam
nemiḥ
trikā
vīnāhaḥ
puṣkariṇī
khātam
akhātam
padmākarastaḍāgo'strī(kha) kāsāraḥ sarasī saraḥ
22.256
veśantaḥ palva̱laṃ cālpasaro vāpī tu dīrghikā
kheyantu parikhādhārastvambhasāṃ yatra dhāraṇam
22.257
syādālavālamāvālamāvāpo'tha nadī sarit
taraṅgiṇī śaivalinī taṭinī hradinī dhunī
22.258
srotasvatī dvīpavatī sravantī nimnagāpagā
gaṅgā viṣṇupadī jahnutanayā suranimnagā
22.256-2
bhāgīrathī tripathagā trisrotā bhīṣmasūrapi
kālindī sūryatanayā yamunā śamanasvasā
22.260
revā tu narmadā somodbhavā mekalakanyakā875
karatoyā sadānīrā bāhudā saitavāhinī
22.261
śatadrustu śitadruḥ876 syād vipāśā tu vipāṭ striyām
śoṇo hiraṇyabāhuḥ (1) syāt kulyālpā kṛtrimā
sarit
22.262
śarāvatī vetravatī cāndrabhāgā877 sarasvatī
kāverī sarito'nyāśca sambhedaḥ siṃdhusaṅgamaḥ
22.263
dvayoḥ praṇālī payasaḥ padavyāṃ triṣu tūttarau
devikāyāṃ sarayvāṃñca bhave dāvika-sāravau
22.264
saugandhikantu kahlāraṃ hallakaṃ raktasandhyakam
syādutpalaṃ kuvalayamatha nīlāmbujanma ca
22.265
indīvarañca nīle'smin site kumudakairave
śālūkameṣāṃ kandaḥ syād vāriparṇī tu kumbhikā
22.266
jalanīlī tu śaivālaṃ śaivalo'tha(1) kumudvatī
kumudinyāṃ nalinyāntu bisinī(ka)-padminīmukhāḥ
22.267
vā puṃsi padmaṃ nalinamaravindaṃ mahotpalam
sahasrapatraṃ kamalaṃ śatapatraṃ kuśeśayam
22.268
paṅkeruhaṃ tāmarasaṃ sārasaṃ sarasīruham
visa(kha)-prasūnarājīvapuṣkarāmabhoruhāṇi ca
22.266-2
puṇḍarīkaṃ sitāmbhojamatha raktasaroruhe
raktotpalaṃ kokanadaṃ nālā nālamathāstriyām
22.270
mṛṇālaṃ bisamabjādikadambe ṣaṇḍamastriyām
karahāṭaḥ śiphākandaṃ kiñjalkaḥ kesaro'striyām
Linked texts (10)
- Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośasaṃgraha — Sanskrit
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Vaiyākaraṇasiddhāntakaumudī (another edition) — Sanskrit
- Amarakośa Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Sudhā (Bhānuji) — Bhānuji, Sanskrit
- Vandyaghaṭīyā — Sarvānanda, Sanskrit
- Amarakośa or Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- Vaijayantī — Yādavaprakāśa, Sanskrit