<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Synonymic lexicons](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya) › [Not in a sub-category](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other) › [Mukuta](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta) › 3

# Mukuta 3

Mukuṭa 3

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [3.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.1) — 2 parts
- [3.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.2) — 2 parts
- [3.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.5) — 2 parts
- [3.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.10) — 2 parts
- [3.12](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.12) — 4 parts
- [3.17](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.17) — 2 parts
- [3.21](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.21) — 4 parts
- [3.30](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30) — 9 parts
- [3.32](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.32) — 2 parts
- [3.35](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.35) — 2 parts
- [3.40](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40) — 8 parts
- [3.42](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.42) — 5 parts
- [3.236](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.236) — 4 parts
- [3.52](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52) — 12 parts
- [3.51-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.51-2) — 2 parts
- [3.55](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55) — 12 parts
- [3.57](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.57) — 4 parts
- [3.62](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.62) — 2 parts

### [3.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.1)

svaravyayaṃ svarganākatridivatridaśālayāḥ  
suraloko dyodivau dve striyāṃ klībe tripiṣṭapam37

### [3.1.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.1.p1)

svargaṃ:  
nākaḥ  
tridivaḥ  
tridaśālayaḥ  
suralokaḥ  
dyo  
div  
tripiṣṭapam

### [3.1.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.1.p2)

triviṣṭapam

### [3.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.2)

amarā nirjarā devāstridaśā vibudhāḥ surāḥ  
suparvāṇaḥ sumanasastridiveśā divaukasaḥ

### [3.2.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.2.p1)

suparvāṇaḥ  
sumanasaḥ  
tridiveśāḥ  
divaukasaḥ

### [3.2.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.2.p2)

divokasaḥ

### [3.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.3)

āditeyā diviṣado lekhā aditinandanāḥ  
ādityā ṛbhavo'svapnā amartyā amṛtāndhasaḥ

### [3.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.4)

barhirmukhāḥ kratubhujo gīrvāṇā dānavārayaḥ  
vṛndārakā daivatāni puṃsi vā devatāḥ striyām

### [3.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.5)

adityā viśvavasavastuṣitā'bhāsvarānilāḥ  
mahārājikasādhyāśca rudrāśca gaṇadevatāḥ

### [3.5.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.5.p1)

vasavaḥ  
tuṣitāḥ  
ābhāsvarāḥ  
anilāḥ  
mahārājika

### [3.5.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.5.p2)

māhārājika

### [3.6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.6)

sādhyāḥ  
rudrāḥ  
vidyādharo'psaroyakṣarakṣogandharvakinnarāḥ  
piśāco guhyakaḥ siddho bhūto'mī devayonayaḥ

### [3.7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.7)

vidyādharaḥ  
apsaraḥ  
yakṣaḥ  
rakṣas  
gandharvaḥ :  
asurā daitya-daiteya-danujendrāridānavāḥ  
śukraśiṣyā ditisutāḥ pūrvadevāḥ suradviṣaḥ

### [3.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.8)

sarvajñaḥ sugato buddho dharmarājastathāgataḥ  
samantabhadro bhagavān mārajillokajijjinaḥ

### [3.6-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.6-2)

ṣaḍabhijño daśabalo'dvayavādī vināyakaḥ  
munīndraḥ śrīghanaḥ śāstā muniḥ śākyamunistu saḥ

### [3.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.10)

sa śākyasiṃhaḥ sarvārthasiddhaḥ śauddhodaniśca saḥ  
gautamaścārkabandhuśca māyādevī-sutaśca saḥ

### [3.10.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.10.p1)

śākyamuniḥ  
śākyasiṃhaḥ  
sarvārthasiddhaḥ

### [3.10.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.10.p2)

siddhārthaḥ

### [3.11](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.11)

śauddhodaniḥ  
gautamaḥ  
arkabandhuḥ  
māyādevīsutaḥ  
brahmātmabhūḥ surajyeṣṭhaḥ parameṣṭhī pitāmahaḥ  
hiraṇyagarbho lokeśaḥ svayambhūścaturānanaḥ

### [3.12](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.12)

dhātābjayonirdruhiṇo viriñciḥ kamalāsanaḥ  
sraṣṭā prajāpatirvedhā vidhātā viśvasṛḍ vidhiḥ

### [3.12.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.12.p1)

brahmā  
ātmabhūḥ  
surajyeṣṭhaḥ  
parameṣṭhī  
pitāmahaḥ  
hiraṇyagarbhaḥ  
lokeśaḥ  
svayaṃbhūḥ  
caturānanaḥ  
dhātā  
abjayoniḥ  
druhiṇaḥ

### [3.12.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.12.p2)

drughaṇaḥ

### [3.12.p3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.12.p3)

viriñciḥ

### [3.12.p4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.12.p4)

viriñcaḥ

### [3.13](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.13)

kamalāsanaḥ  
kamalamāsanamasya 'kamalāsanaḥ'  
sraṣṭā  
prajāpatiḥ  
vedhāḥ  
vidhātā  
viśvasṛg  
vidhiḥ  
viṣṇurnārāyaṇaḥ kṛṣṇo vaikuṇṭho viṣṭaraśravāḥ  
dāmodaro hṛṣīkeśaḥ keśavo mādhavaḥ svabhūḥ

### [3.14](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.14)

daityāriḥ puṇḍarīkākṣo govindo garuḍadhvajaḥ  
pītāmbaro'cyutaḥ śārṅga viśvakseno janārdanaḥ

### [3.15](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.15)

upendra indrāvarajaścakrapāṇiścaturbhujaḥ  
padmanābho madhuripurvāsudevastrivikramaḥ

### [3.16](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.16)

devakīnandanaḥ śauriḥ śrīpatiḥ puruṣottamaḥ  
vanamālī balidhvaṃsī kaṃsārātiradhokṣajaḥ

### [3.17](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.17)

viśvambharaḥ kaiṭabhajid vidhuḥ śrīvatsalāñchanaḥ  
vasudevo'sya janakaḥ sa evānakadundubhiḥ

### [3.17.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.17.p1)

viṣṇuḥ  
kṛṣṇaḥ  
vaikuṇṭhaḥ  
viṣṭaraśravāḥ  
dāmodaraḥ  
hṛṣīkeśaḥ  
keśavaḥ  
mādhavaḥ  
svabhūḥ  
daityāriḥ  
puṇḍarīkākṣaḥ  
govinda:  
garuḍadhvaja:  
pītāmbara:  
acyutaḥ  
śārṅgī  
viṣvaksena:

### [3.17.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.17.p2)

viṣvaksenaḥ

### [3.14-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.14-2)

janāḥ samudrasthadaityabhedāḥ | teṣāmardanaḥ 'janārdanaḥ |'  
ardda hiṃsāyām | "nandāditvā"llyuḥ (pā0 3|1|134)

### [3.149](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.149)

anujatvādvindramupagata iti 'upendraḥ' | upagata indro'sya  
vā | “kugatī" (pā0 2|2|18) tyādinā samāsaḥ | indralokādapyupariloke vartamāna iti kaliṅgaḥ

### [3.150](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.150)

yadvā harivaṃśe"mamopari yathendrastvaṃ sthāpito gobhirīśvaraḥ | upendra iti  
kṛṣṇa tvāṃ gāsyanti divi devatāḥ ||" ityupendraḥ  
indrasyāvarajāto'nujatvād 'indrāvarajaḥ ||'  
cakraṃ pāṇāvasyeti "praharaṇārthebhyaḥ pare niṣṭhāsaptamyā"  
(vā0) viti saptamī-paranipāte 'cakrapāṇiḥ'  
catvāro bhujā asyeti 'caturbhujaḥ'  
padmaṃ nābhāvasyeti 'padmanābhaḥ |' “acpratyanvavapūrvād"  
(pā0 5|4|75) ityatrājiti yogavibhāgādac | yogavibhāgasya  
hi pūrvācāryeṣṭamātrasādhakatvaṃ, na tu nābhyantasya sarvatraivāc  
samāsānta iti niyamaḥ | tena “prajā ivāṅgādaravindanābhe”  
riti māghaḥ (3|65) | “nādhāreṇa vinā sṛṣṭistūrṇanābherapīṣyata” ityādi prayogāḥ | uktaṃ ca-“yogavibhāgādiṣṭasiddhi" riti  
madhunāmno'surabhedasya ripu 'madhuripuḥ'  
vasudevasyāpatyaṃ 'vāsudevaḥ', vāsuścāsau devaśceti vā

### [3.15-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.15-2)

tathāca viṣṇupurāṇam-“sarvatrāsau samastaṃ ca vasatyatreti vai  
yataḥ  
trivikramaḥ  
valivañcanārthaṃ bhūvyomasvargeṣu trayo vikramāḥ pādanyāsā  
asyeti 'trivikramaḥ'

### [3.18](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.18)

vanaṃ vanapuṣpam| tasmālā'syāstīti 'vanamālī|'  
vanamālī  
balimasuraṃ dhvaṃsituṃ śīlamasyeti “tācchīlye” (pā0  
validhvaṃsī  
3|2|78) ṇiniḥ| 'balidhvaṃsī'ti sadānusvāravān| sakārasya  
yayo'ntarbhāvena parasavarṇabhāvāt (pā0 8|4|58)  
kaṃsasyārātiḥ kaṃsārātiḥ ||’  
kaṃsārātiḥ  
akṣamakṣmindriye| adha indriyaṃ pādau| tābhyāṃ jātoadhokṣajaḥ  
viśvaṃ bibhartti 'viśvambharaḥ |'  
viśvambharaḥ  
balabhadraḥ pralambaghno baladevo'cyutāgrajaḥ  
revatīramaṇo rāmaḥ kāmapālo halāyudhaḥ

### [3.19](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.19)

nīlāmbaro rauhiṇeyastālāṅko musa(ṣa)lī halī  
saṅkarṣaṇaḥ sīrapāṇiḥ kālindībhedano balaḥ

### [3.20](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.20)

madano manmatho māraḥ pradyumno mīnaketanaḥ  
kandarpo darpako'naṅgaḥ kāmaḥ pañcaśaraḥ smaraḥ

### [3.21](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.21)

(sa) śambarārirmanasijaḥ kusumeśurananyajaḥ  
puṣpadhanvā ratipatirmakaradhvaja ātmabhūḥ

### [3.21.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.21.p1)

brahmasūrviśvaketuḥ166 syādaniruddha uṣāpatiḥ  
kandarpaḥ  
darpakaḥ  
anaṅgaḥ  
kāmaḥ  
pañcaśaraḥ  
smaraḥ  
sambarāriḥ

### [3.21.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.21.p2)

śambarāriḥ

### [3.21.p3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.21.p3)

manasijaḥ

### [3.21.p4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.21.p4)

manojaḥ

### [3.170](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.170)

kusumeṣuḥ  
dve nāmanī aniruddhasya ||20-22ka  
'lakṣmīḥ padmālayā padmā kamalā śrīrharipriyā ||22

### [3.23](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.23)

śaṅkho lakṣmīpateḥ pāñcajanyaścakraṃ sudarśanaḥ  
kaumodakī gadā khaḍgo nandakaḥ kaustubho maṇiḥ

### [3.24](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.24)

garutmān garuḍastārkṣyo vainateyaḥ khageśvaraḥ  
nāgāntako viṣṇurathaḥ suparṇaḥ pannagāśanaḥ

### [3.25](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.25)

śambhurīśaḥ paśupatiḥ śivaḥ śūlī maheśvaraḥ  
īśvaraḥ śarva178 īśānaḥ śaṅkaraścandraśekharaḥ

### [3.26](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.26)

bhūteśaḥ khaṇḍaparaśurgīrīśo giriśo mṛḍaḥ  
mṛtyuñjayaḥ kṛttivāsāḥ pinākī pramathādhipaḥ

### [3.27](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.27)

ugraḥ kapardī śrīkaṇṭhaḥ śitikaṇṭhaḥ kapālabhṛt  
vāmadevo mahādevo virūpākṣastrilocanaḥ

### [3.28](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.28)

kṛśānuretāḥ sarvajño dhūrjaṭirnīlalohitaḥ  
haraḥ smaraharo bhargastryambakastripurāntakaḥ

### [3.26-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.26-2)

gaṅgādharo'ndhakaripuḥ kratudhvaṃsī vṛṣadhvajaḥ  
vyomakeśo bhavo bhīmaḥ sthāṇū rudra umāpatiḥ

### [3.30](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30)

kapardo'sya jaṭājūṭaḥ pināko'jagavandhanuḥ179  
pramathāḥ syuḥ pāriṣadā brāhmyādyāstva180 mātaraḥ

### [3.30.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30.p1)

vibhūtirbhūtiraiśvaryamaṇimādikamaṣṭadhā  
īśvaraḥ  
śarvaḥ

### [3.30.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30.p2)

sarvaḥ

### [3.30.p3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30.p3)

īśānaḥ  
śaṅkaraḥ  
candraśekharaḥ  
bhūteśaḥ  
khaṇḍaparaśuḥ

### [3.30.p4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30.p4)

khaṇḍaparśuḥ

### [3.30.p5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30.p5)

girīśaḥ  
giriśaḥ  
umāpatiḥ  
kapardaḥ  
pinākaḥ  
ajagavaṃ

### [3.30.p6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30.p6)

ajakavam

### [3.30.p7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30.p7)

ājagavam

### [3.30.p8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30.p8)

pramathāḥ  
pariṣadāḥ

### [3.30.p9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.30.p9)

pāriṣadyāḥ

### [3.31](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.31)

brāhmī  
vibhūtiḥ  
bhūtiḥ  
aiśvaryamapi nāma | "vibhūtirbhūtiriti śambhudhṛtabhasmano  
nāmadvayam" iti tvanyaḥ ||31ka|| aṇutvādyaṣṭavidhaprabhāvasya  
nāmatrayam  
umā kātyāyanī gaurī kālī haimavatīśvarā

### [3.32](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.32)

śivā bhavānī rudrāṇī śarvāṇī sarvamaṅgalā  
aparṇā pārvatī durgā mṛḍānī caṇḍikāmbikā

### [3.32.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.32.p1)

atikopanatvāt 'caṇḍikā' durgā | caḍi kope | caṇḍatīti pacādyaci204 (pā0 3|1|134) striyāṃ "bahvādibhyaśca"

### [3.32.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.32.p2)

pā0 4|1|45) iti ṅīṣ | tataḥ "saṃjñāyām" (pā0 5|3|75

### [3.32-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.32-2)

iti kan | "ke'ṇa" (pā0 7|4|13) iti hrasvaḥ| ṇbul  
vā (pā0 3|1|133)  
jaganmātṛtvādambaivāmbikā| saṃjñāyāṃ kan (pā0  
5|3|75) || saptadaśa umāyāḥ205

### [3.33](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.33)

vināyaka-vighnarāja-dvaimātura-gaṇādhipāḥ  
apyekadanta-heramba-lambodara-gajānanāḥ

### [3.34](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.34)

lambodaraḥ  
gajānanaḥ  
kārtikeyo mahāsenaḥ śarajanmā ṣaḍānanaḥ  
pārvatīnandanaḥ skandaḥ senānīragnibhūrguhaḥ

### [3.35](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.35)

bāhuleyastārakajidviśākhaḥ śikhivāhanaḥ  
ṣāṇmāturaḥ śaktidharaḥ kumāraḥ krauñcadāraṇaḥ

### [3.35.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.35.p1)

kārtikeyaḥ  
mahāsenaḥ  
śarajanmā  
ṣaḍānanaḥ  
pārvatīnandanaḥ  
skandaḥ  
senāṃ nayati prāpayati 210 ‘senānīḥ’ | “satsūdviṣe” ti  
(pā0 3|2|61) kvip  
senānīḥ  
agnibhūḥ  
guhaḥ  
bāhuleyaḥ  
tārakajit  
viśākhaḥ  
śikhivāhanaḥ  
ṣāṇmāturaḥ  
śaktidharaḥ  
kumāraḥ  
krauñcadāraṇaḥ

### [3.35.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.35.p2)

krauñcadāraṇaḥ

### [3.36](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.36)

indro marutvānmaghavā viḍojāḥ217 pākaśāsanaḥ  
vṛddhaśravāḥ sunāsīraḥ puruhūtaḥ purandaraḥ

### [3.37](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.37)

jiṣṇurlekavarṣabhaḥ śakraḥ śatamanyurdivaspatiḥ  
sutrāmā gotrabhid vajrī vāsavo vṛtrahā vṛṣā

### [3.38](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.38)

vāstoṣpatiḥ surapatirbalārātiḥ śacīpatiḥ  
jambhabhedī harirayaḥ svārāṇnamucisūdanaḥ

### [3.36-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.36-2)

saṃkrandano duścyavanasturāṣāṇmeghavāhanaḥ  
ākhaṇḍalaḥ sahasrākṣa ṛbhukṣāstasya tu priyā

### [3.40](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40)

pulomajā śacīndrāṇī nagarī tvamarāvatī  
haya uccaiḥśravāḥ sūto mātalirnandanaṃ vanam

### [3.40.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40.p1)

syāt prāsādo vaijayanto jayantaḥ pākaśāsaniḥ  
indraḥ  
marutvān  
purandaraḥ  
jiṣṇuḥ  
lekharṣabhaḥ  
śakraḥ  
śatamanyuḥ  
divaspatiḥ  
sutrāmā

### [3.40.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40.p2)

sūtrāmā

### [3.40.p3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40.p3)

gotrabhit  
vajrī  
vāsavaḥ  
saṃkrandanaḥ  
duścyavanaḥ  
turāṣāṭ  
meghavāhanaḥ  
ākhaṇḍalaḥ  
sahasrākṣaḥ  
ṛbhukṣāḥ  
pulomajā

### [3.40.p4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40.p4)

paulomī

### [3.40.p5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40.p5)

śaciḥ

### [3.40.p6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40.p6)

śacī

### [3.40.p7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40.p7)

saciḥ

### [3.40.p8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.40.p8)

sacī

### [3.41](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.41)

indrāṇī  
amarāvatī  
airāvato 'bhramātaṅgairavaṇā'bhramuvallabhāḥ

### [3.41-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.41-2)

abhramorvallabho'bhramuvallabhaḥ ||’ catvāryairāvatasya

### [3.42](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.42)

hlādinī vajramastrī syāt kuliśaṃ bhiduraṃ paviḥ  
śatakoṭiḥ svaruḥ śambo²³³ dambholiraśanirdvayoḥ

### [3.42.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.42.p1)

vyomayānaṃ vimāno'strī nāradādyāḥ surarṣayaḥ  
abhramuvallabhaḥ  
śatakoṭiḥ  
svaruḥ  
śambaḥ

### [3.42.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.42.p2)

śaṃvaḥ

### [3.42.p3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.42.p3)

sambaḥ

### [3.42.p4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.42.p4)

dambholiḥ  
aśaniḥ

### [3.42.p5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.42.p5)

vajrāśaniḥ

### [3.43](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.43)

vyomayānam  
vimānaḥ  
syāt sudharmā devasabhā pīyūṣamamṛtaṃ sudhā

### [3.44](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.44)

mandākinī viyadgaṅgā svarṇadī suradīrghikā  
meruḥ sumerurhemādrī ratnasānuḥ surālayaḥ

### [3.45](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.45)

pañcaite devataravo mandāraḥ pārijātakaḥ  
santānaḥ kalpavṛkṣaśca puṃsi vā haricandanam

### [3.46](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.46)

sanatkumāro vaidhātraḥ sarve dvāvaśvinīsutau  
nāsatyāvaśvinau dasrāvāśvineyau ca tāvubhau

### [3.236](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.236)

striyāṃ bahuṣvapsarasaḥ svarveśyā urvaśīmukhāḥ

### [3.236.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.236.p1)

meruḥ  
sumeruḥ  
hemādriḥ  
ratnasānuḥ  
surālayaḥ  
mandāraḥ  
pārijātakaḥ  
santānaḥ  
kalpavṛkṣaḥ  
haricandanam

### [3.236.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.236.p2)

haricandanaḥ

### [3.236.p3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.236.p3)

sanatkumāraḥ  
vaidhātraḥ  
svarvaidyau  
aśvinīsutau  
nāsatyau  
aśvinau  
dasrau  
āśvineyau  
apsarasaḥ  
svarveśyāḥ  
urvaśī

### [3.236.p4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.236.p4)

ūrvasī

### [3.47](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.47)

hāhā hūhūścaivamādyā gandharvāstridivaukasām

### [3.48](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.48)

agnirvaiśvānaro vahnirvarvītihotro dhanañjayaḥ  
kṛpīṭayonirjvalano jātavedāstanūnapāt

### [3.46-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.46-2)

barhiḥ śuṣmā246 kṛṣṇavarmā śociṣkeśa247 uṣarbudhaḥ  
āśrayāśo248 bṛhadbhānuḥ kṛśānuḥ pāvako'nalaḥ

### [3.50](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.50)

rohitāśvo vāyusakhā śikhāvānāśuśukṣaṇiḥ  
hiraṇyaretā hutabhug dahano havyavāhanaḥ

### [3.51](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.51)

saptārcirdamūnāḥ249 śukraścitrabhānurvibhāvasuḥ  
śucirappattamaurvastu bāḍavo baḍavānalaḥ

### [3.52](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52)

vahnerdvayorjvālakīlāvarcirhetiḥ śikhā striyām  
triṣu sphuliṅgo'gnikaṇaḥ santāpasaṃjvarau samau 250

### [3.52.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p1)

tanūnapāt

### [3.52.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p2)

tanūnapād

### [3.52.p3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p3)

barhiḥ

### [3.52.p4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p4)

barhiḥśuṣmā

### [3.52.p5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p5)

śuṣmā

### [3.52.p6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p6)

śuṣmaḥ

### [3.52.p7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p7)

kṛṣṇavartmā  
śociṣkeśaḥ  
uṣarbudhaḥ  
āśrayāśaḥ

### [3.52.p8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p8)

āśayāśaḥ

### [3.52.p9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p9)

bṛhadbhānuḥ  
kṛśānuḥ  
pāvakaḥ  
analaḥ  
rohitāśvaḥ  
vāyusakhā

### [3.52.p10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p10)

vāyusakhaḥ

### [3.52.p11](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p11)

vibhāvasuḥ  
śuciḥ  
apū̱pittam

### [3.52.p12](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.52.p12)

apāṃ pittam

### [3.51-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.51-2)

aurvaḥ  
bāḍavaḥ  
baḍavānalaḥ  
aurvāditrayaṃ bāḍavāgneḥ

### [3.51-2.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.51-2.p1)

jvālaḥ  
kīlaḥ  
arcis

### [3.51-2.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.51-2.p2)

arciḥ

### [3.53](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.53)

hetiḥ  
śikhā  
sphuliṅgaḥ  
agnikaṇaḥ  
santāpaḥ  
dharmarājaḥ pitṛpatiḥ samavartī paretarāṭ  
kṛtānto yamunābhrātā śamano yamarāḍ yamaḥ

### [3.274](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.274)

kālo daṇḍadharaḥ śrāddhadevo vaivasvato'ntakaḥ

### [3.54](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.54)

rākṣasaḥ kauṇapaḥ kravyāt kravyādo'srapa^  
āśaraḥ^

### [3.55](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55)

rātriñcaro rātricaraḥ karburo nikaṣātmajaḥ  
yātudhānaḥ puṇyajano nairṛto yāturakṣasī

### [3.55.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p1)

pracetā varuṇaḥ pāśī yādasāṃpatirappatiḥ  
asrapaḥ

### [3.55.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p2)

aśrapaḥ

### [3.55.p3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p3)

āśaraḥ

### [3.55.p4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p4)

āśiraḥ

### [3.55.p5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p5)

rātriścaraḥ  
rātricaraḥ  
karburaḥ

### [3.55.p6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p6)

karvaraḥ

### [3.55.p7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p7)

nikaṣātmajaḥ  
yātudhānaḥ

### [3.55.p8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p8)

jātudhānaḥ

### [3.55.p9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p9)

puṇyajanaḥ  
nairṛtaḥ  
yātu  
rakṣaḥ  
pracetāḥ  
varuṇaḥ  
pāśī  
yādasāṃpatiḥ

### [3.55.p10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p10)

yādaḥpatiḥ

### [3.55.p11](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p11)

appatiḥ

### [3.55.p12](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.55.p12)

apāṃpatiḥ

### [3.56](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.56)

śvasanaḥ sparśano vāyurmātariśvā sadāgatiḥ

### [3.57](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.57)

pṛṣadaśvo gandhavaho gandhavāhānilāśugāḥ  
samīramarunmārutajagatprāṇasamīraṇāḥ283

### [3.57.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.57.p1)

nabhasvadvātapavanapavamānaprabhañjanāḥ  
śvasanaḥ  
sparśanaḥ  
vāyuḥ  
mātariśvā  
sadāgatiḥ  
pṛṣadaśvaḥ  
gandhavahaḥ  
gandhavāhaḥ  
anilaḥ  
āśugaḥ  
samīraḥ  
marut  
mārutaḥ

### [3.57.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.57.p2)

marutaḥ

### [3.57.p3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.57.p3)

jagatprāṇaḥ  
samīraṇaḥ  
nabhasvān  
vātaḥ

### [3.57.p4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.57.p4)

vātiḥ

### [3.58](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.58)

pavanaḥ  
pavamānaḥ  
prāṇo'pānaḥ samānaścodānavyānau ca vāyavaḥ286

### [3.56-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.56-2)

śarīrasthā ime raṃhastarasī tu rayaḥ syadaḥ  
javo'tha śīghraṃ tvaritaṃ laghu kṣipramaraṃ drutam

### [3.60](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.60)

satvaraṃ capalaṃ tūrṇaṃmavilambitamāśu ca  
satatānāratāśrāntasantatāviratāniśam

### [3.61](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.61)

nityānavaratājasramapyathātiśayo bharaḥ  
ativelabhṛśātyarthātimātrodgāḍhanirbharam

### [3.62](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.62)

tīvaikāntanitāntāni gāḍhavāḍhadṛḍhāni ca  
klībe śīghrādyasattve syāt triṣveṣāṃ sattvagāmi  
yat287

### [3.62.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.62.p1)

taraḥ  
rayaḥ  
syadaḥ  
javaḥ  
śīghram  
tvaritam  
laghu  
kṣipram  
aram  
drutam  
satvaram  
capalam  
bharaḥ

### [3.62.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.62.p2)

nirbharaḥ

### [3.63](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.63)

ativelaḥ  
bhṛśam  
atyartham  
atimātram  
udgāḍham  
nirbharam  
tīvram  
ekāntam  
nitāntam  
gāḍham  
bāḍham  
dṛḍham  
kuberastryambakasakho^ yakṣarāḍguhyakeśvaraḥ  
manuṣyadharmā dhanado rājarājo dhanādhipaḥ

### [3.64](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.64)

kinnareśo vaiśravaṇaḥ paulastyo naravāhanaḥ  
yakṣaikapiṅgailavila(ka)-śrīdapuṇyajaneśvarāḥ

### [3.65](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.65)

asyodyānaṃ caitrarathaṃ putrastu nalakūvaraḥ  
kailāsaṃ sthānamalakā pūrvimānantu puṣpakam

### [3.66](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3.66)

syāt kinnaraḥ kiṃpuruṣasturaṅgavadano mayuḥ  
nidhirnā śevadhirbhedāḥ śaṅkhapadmādayo nidheḥ

## Linked texts (15)

- [Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa)](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.amarakosa.1.1.8) — Amarasiṃha, Sanskrit
- [Amarakośasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sesa.amarakosasangraha.1.6) — Sanskrit
- [Agnipurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.agni.359.6) — Vyāsa, Sanskrit
- [Vaiyākaraṇasiddhāntakaumudī (another edition)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.vyakarana.prakriya.siddhantakaumudi*alt.21.39.p90) — Sanskrit
- [Amarakośa Nāmaliṅgānuśāsana](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.amarakosanamalinganusasana.1.6) — Amarasiṃha, Sanskrit
- [Sudhā (Bhānuji)](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sesa.sudha-bhanuji-diksita.1.6) — Bhānuji, Sanskrit
- [Amarakośa or Nāmaliṅgānuśāsana](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.amarakosaornamalinganusasana.1.6) — Amarasiṃha, Sanskrit
- [Amarasāra](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sesa.amarasara.1.3-2) — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- [Kalpadrukośa](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.uttara.uttarapatha.kalpadrukosa.19.27) — Keśavabhaṭṭa 1635, Sanskrit
- [Kalpatarukośa](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.ubhayarupa.kalpatarukosa.19.27) — Keśava, Sanskrit
- [Vaijayantī](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.ubhayarupa.vaijayanti.3.51) — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- [Śabdacandrikā](https://indike.org/pramana/in.med.nighantu.paryaya.sabdacandrika.8.38) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- [Śabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.visvakosa.sabdakalpadruma.684.1) — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit
- [Vaijayantīkośa (Yādavaprakāśa)](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.ubhayarupa.vaijayantikosa-yadavaprakasa.3.13) — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- [Vikramāṅkadevacarita](https://indike.org/pramana/in.lit.historical.daksinatya.purvadaksina.vikramankadeva.7) — Bilhaṇa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.paryaya.other.mukuta.3) · Pramāṇa
