Anekartha 4
Anekārtha 4
- Language
- Sanskrit
4.1
rāsnāśephālikāgodhāpacailāparṇikāsu ca
aṅgārakastūlamukāṃśe mahīputre kuruṇṭake
aṅgārikā tvikṣukāṇḍe kiṃśukasya ca korake
4.2
alipikeḥ pike bhṛṅge'limakaḥ padmakesare
madhūke kokile bheke'śmantakaṃ mallikācchade
4.3
culyāṃ cā''kṣepakau vyādhe nindake vātarujyapi
ākalpakastamomohagranthāvutkalikāsudoḥ
4.4
ākhanikasvākhuritre kirāvundurucaurayoḥ
utkalikā tu helāyāṃ taraṅgotkaṇṭhayorapi
4.5
eḍamūko'neḍamūka ivāvākśrutike śaṭhe
kaṭhillakastu varṣābhvāṃ parṇāse kāravellake
4.6
karkoṭako'hau bilve ca kanīnikā'kṣitārake
syātkaniṣṭhāṅgulirapi kākarūko digambare
4.7
ulūke strījite dambhe bhīruke nirddhane'pi ca
kuruvakaḥ śoṇāmlāne'ruṇā pītā ca jhiṇṭikā
4.8
kṛkavākustāmracūḍe mayūrakṛkalāsayoḥ
kośātakaḥ kace, kośātakī jyotsnī paṭolikā
4.9
ghoṣake'tha kauleyakaḥ sārameyakulīnayoḥ
kaukkuṭiko dāmbhike syāddūreritalocane
4.10
guṇanikā tu śūnyāṅke nartane pāṭhaniścaye
gomedakaṃ pītaratne kākole patrake'pi ca
4.11
gokaṇṭako gokṣurake gokhure sthapuṭīkṛte
gokulikaḥ kekare syātpaṅkasthagavyupekṣake
4.12
ghargharikā bhraṣṭadhānye kiṅkiṇyāṃ saridantare
vāditrasya ca daṇḍe'pi cāṇḍālikauṣadhībhidi
4.13
kinnarāyāmumāyāṃ ca jarjarīkaṃ jarāture
bahucchidre'pyatha jaivātṛkaḥ syādrajanīkare
4.14
kṛśāyuṣmaddveṣajeṣu tartarīkaṃ vahitrake
pārage, trivarṇakastu gokṣure'tha trivarṇakam
4.15
tryūṣaṇaṃ triphalā, tiktaśākastu pathi sundare
varuṇe khadire, dandaśūkastu phaṇirakṣasoḥ
4.16
dalāḍhako'raṇyatile gairike nāgakesare
kunde mahattare phene karikarṇaśirīṣayoḥ
4.17
vātyāyāṃ khātake pṛśnyāṃ dāserakastu dhīvare
dāsīputre ca karabhe niyāmako niyantari
4.18
potavāhe karṇadhāre niśvārakaḥ samīraṇe
purīṣasya kṣaye svaire pracalāko bhujaṅgame
4.19
śarāghāte śikhaṇḍe ca prakīrṇakaṃ turaṅgame
cāmare vistare granthabhede pippalakaṃ punaḥ
4.20
cūcuke sīvanasūtre piṇḍītakaḥ phaṇijjake
tagare madane'drau ca puṇḍarīkaṃ sitāmbuje
4.21
sitacchatre bheṣaje ca puṇḍarīko'gnidiggaje
sahakāre gaṇadhare rājilāhau gajajvare
4.22
koṣakārāntare vyāghre puṣkalakastu kīlake
kṣapaṇe gandhahariṇe syātpūrṇānakamānake
4.23
pātre ca pūrṇapātre ca pharpharīkaṃ tu mārdave
pharpharīkaścapeṭāyāṃ balāhako'mbude girau
4.24
daitye nāge, barbarīkaḥ keśavinyāsakarmaṇi
śākabhede mahākāle bakerukā balāhikā
4.25
vārtāvaṃrjitaśākhā ca bhramarako madhuvrate
girike cūrṇakeśe ca bhayānakaḥ sebhīṣaṇe
4.26
vyāghre rāhau rase, bhaṭṭārako rājñi munau sure
bhāryāṭiko mṛgabhede bhāryayā ca vinirjite
4.27
maruvakaḥ puṣpabhede madanadrau phaṇijjake
mayūrakastvapāmārge mayūrakaṃ tu tutthake
4.28
maṇḍodakaṃ tu cittasya rāga ātarpaṇe'pi ca
māṇavakaḥ kupuṃsi syādgālahārabhidopi
4.29
mṛṣṭerukaḥ syānmṛṣṭāśe dānaśauṇḍe'tithidviṣi
rataddhiṃkaṃ tu divase sukhasnāne'ṣṭamaṅgale
4.30
rādharaṅguḥ sunāsīre śīkare jaladopale
lālāṭikaḥ syādāśleṣabhede kāryākṣame'pi ca
4.31
prabhorbhāladarśini ca lekhanikastu tatra yaḥ
svahastaparahastena likhiteṣu vilekhayet
4.32
lekhahāre, varttarūkaḥ kākanīḍe jalāvaṭe
varāṭakaḥ padmabījakośe rajjau kapardake
4.33
varaṇḍakastu mātaṅgavedyāṃ yauvanakaṇṭake
saṃvartule kace bhittau vināyake gaṇādhipe
4.34
buddhe tārthye gurau vinne vitunnakaṃ tu dhānyake
jhāṭāmalauṣadhau cāpi vidūṣake'nyanindake
4.35
krīḍānāyakapātre ca viśeṣakastu puṇḍrake
viśeṣādhāyake vāpi vṛndārako manorame
4.36
sure śreṣṭhe, bṛhatikā syādūruvastrabhedayoḥ
vaitānikaḥ khaḍgatāle maṅgalapāṭhake'pi ca
4.37
vaināśikaḥ syātkṣaṇike parāyattorṇanābhayoḥ
vaidehako vaṇijake vaiśyāputre ca śūdrataḥ
4.38
śatānīko munau vṛddhe śālāvṛko valīmukhe
sārameye śṛgāle ca śilāṭakaḥ śilāhvayoḥ
4.39
śṛṅgāṭakaṃ pathāṃ śleṣe pānīyakaṇṭake'pi ca
śṛgālikā śivāyām̐ syāttrāsādapi palāyane
4.40
saṅghāṭikā tu kuṭṭinyāṃ ghrāṇe yugme'mbukaṇṭake
santānikā kṣīrasāre markaṭyā ca jālake
4.41
supratīkaḥ syādīśānadiggaje śobhanāṅgake
saikatikaṃ punarmātṛyātrāmaṅgalasūtrayoḥ
4.42
saikatikaḥ kṣapaṇake saṃnyaste bhrāntijīvini
somavalkaḥ kaṭphale syādvalakṣakhadiradrume
4.43
saugandhiko gandhavaṇig saugandhikaṃ tu kattṛṇe
gandhopale padmarāge kahlāreagnimukho dvije
4.44
bhallāte citrake deve'pyagniśikhaṃ tu kuṅkume
agniśikhā lāṅgalikyāmindulekhendukhaṇḍake
4.45
gūḍūcīsomalayoḥ pañcanakhastu kacchape
gaje, baddhaśikho bāle baddhaśikhoñceṭāauṣadhau
4.46
mahāśaṅkho nidhibhede saṃkhyābhede narāsthini
vyāghranakhastu kande syādgandhadravyāntare'pi ca
4.47
śilīmukho vṛttabhede vākrūrcīcandralekhayoḥ
śilīmukho'lau bāṇe caapavargaḥ styāgamokṣayoḥ
4.48
kriyāvasānasāphalye'pyābhiṣaṅgaḥ parābhave
ākrośe śapathe cehāmṛgaḥ syādrūpakāntare
4.49
vṛke jantau, coparāgo rāhugrastārkacandrayoḥ
vigone dur naye rāhāvupasarga upadrave
4.50
prādau rogaprabhede ca kaṭabhaṅgo nṛpātyaye
hastacchede ca sasyānāṃ chatrabhaṅgo nṛpakṣaye
4.51
svātantrye vaidhavattve ca dīrghādhvagaḥ kramelake
lekhahāre, mallanāgo vātsyāyanasurebhayoḥ
4.52
samāyogastu saṃyoge samavāye prayojane
samprayogo nidhuvane sambandhe kārmaṇe'pi ca
4.53
iti catuḥsvaragāntāḥ
jalasūciḥ śiśumāre troṭimatsye jalaukasi
kaṅkaśṛṅgāṭathoścāpi malimlucastu taskare
4.54
vāteiti catuḥsvaracāntāḥ
kāśmīrajaṃ kuṣṭhe kuṅkume puṣkare'pi ca
kāśmīrajā'tiviṣāyāṃ kṣīrābdhijaṃ tu mauktike
4.55
vaśira, kṣīrābdhijastu candre, kṣīrābdhijā śriyām
graharājaḥ śaśinyarke jaghanyajo'nujanmani
4.56
śūdre ca dvijarājastu śeṣe tārkye niśākare
dharmarājastu sugate śrāddhadeve yudhiṣṭhire
4.57
bharadvājaḥ pakṣibhede bṛhaspatisute'pi ca
bhāradvājo munau, bhāradvājī vanapicudrume
4.58
bhṛṅgarājo madhukare mārkave vihagāntare
rājarājo nṛpeścandroḥ kubere'tha sakṛtprajaḥ
4.59
dvike siṃheiti catuḥsvarajāntāḥ
athocchiṅgraṭaḥ kopane mīnabhidyapi
karahāṭaḥ padmabandhe puṣpadrumaviśeṣayoḥ
4.60
kāryapuṭo'narthakare kṛpaṇonmattayorapi
kāmakūṭau veśyāvibhrameṣṭhāvatha kuṭannaṭaḥ
4.61
śoṇake kaivartīmuste kuṇḍakīṭastu jārataḥ
viprāputre'rghave (?) dāsyāścārvākoktiviśārade
4.62
khañarīṭastu phalake'sidhārāvratacāriṇi
gandhakuṭī ma̍dirāyāṃ buddhāyatane'pi ca
4.63
gāḍhamuṣṭistu kṛpaṇe kṛpāṇaprabhṛtāvapi
cakravāṭastu paryante kriyārohe śikhātarau
4.64
catuḥṣaṣṭiścatuḥṣaṣṭikalāsu ca have'pi ca
tulākoṭirmānabhede'rbude syānnūpure'pi ca
4.65
nārakīṭaḥ svadattāśāvihantaryaśmakīṭake
pratikṛṣṭaṃ tu guhye syādvirovṛttyā ca karṣite
4.66
pratisṛṣṭaḥ punaḥ pratyākhyāte ca preṣite'pi ca
parapuṣṭaḥ kalakaṇṭhe parapuṣṭā paṇāṅganā
4.67
varkarāṭastu taruṇādityarociḥkaṭākṣayoḥ
strīṇāṃ payodharotsedhakāntadattanakhe'pi ca
4.68
śipiviṣṭastu khalvāṭe duścarmaṇi pinākini
śrutikaṭaḥ prāñcalohe prāyaścittabhujaṅgayoḥ
4.69
iti catuḥsvaraṭāntāḥ
kalakaṇṭhaḥ pike pārāvate haṃse kaladhvanau
kālakaṇṭhanīlakaṇṭhau pītasāre maheśvare
4.70
dātyūhe grāmacaṭake khañjarīṭe śikhāvale
kālapṛṣṭhaṃ tu kodaṇḍamātrake karṇadhanvani
4.71
kālapṛṣṭho mṛgabhede kaṅke, dantaśaṭhaḥ punaḥ
jambīre nāgaraṅge ca karmakārakapityayoḥ
4.72
pūtikāṣṭhaṃ tu sarale devadārudrume'pi ca
sūtrakaṇṭhaḥ khañjarīṭe dvijanmani kapotake
4.73
hārikaṇṭho hārayuktakaṇṭhe parabhṛte'pi ca
iti catuḥsvaraṭhāntāḥ
apogaṇḍo'tibhīrau syācchiśuke vikalāṅgake
4.74
cakravāḍaṃ gaṇe, cakravāḍo'drau cakravālavat
jalaruṇḍa̍ḥ payoreṇau jalāvartte bhujaṅgame
4.75
devatāḍo ghoṣake'grau rāhau, vātakhuḍā punaḥ
vātyāyāṃ picchile sphoṭe vāmāyāṃ vātaśoṇite
4.76
iti catuḥsvaraḍāntāḥ
adhyārūḍhaḥ samārūḍhe 'pyadhike 'pyabhidheyavat
iti catuḥsvaraḍhāntāḥ
aṅgāriṇī hasantyāṃ syādbhāskaratyaktadiśyapi
4.77
ātharvaṇo'tharvavidi brāhmaṇe ca purodhasi
ārohaṇaṃ samārohe sopāne ca prarohaṇe
4.78
ātarpaṇaṃ tu sauhitye vidyādālimpane'pi ca
utkṣepaṇā tu vyajane dhānyamarddanavastuni
4.79
udañcane coddharaṇaṃ syādunmūlana unnaye
vāntānne ca kāmaguṇo viṣayābhogayo ratau
4.80
kārṣāpaṇaḥ kārṣike syāt paṇe ṣoḍaśake'pi ca
cīrṇaparṇastu nimbe syāt kharjūrībhūruhe'pi ca
4.81
cūḍāmaṇiḥ kākaciñcāphale mūrddhamaṇāvapi
juhuvāṇo'dhvaryuvandyostaṇḍurīṇastu barbare
4.82
taṇḍulāmbuni kīṭe ca tailaparṇī tu sihvake
śrīvāse candane dākṣāyaṇyumāyāṃ ca bheṣu ca
4.83
rohiṇyāṃ ca devamaṇirviṣṇuvakṣomaṇau harau
aśvasya kaṇṭhāvartte ca nārāyaṇastu keśave
4.84
nārāyaṇī śatāvaryumā śrīniḥsaraṇaṃ mṛtau
upāye gehādisukhe nirvāṇe nirgame'pi ca
4.85
nistaraṇaṃ tu nistāre taraṇopāyayorapi
nirūpaṇaṃ vicāre syādāloke ca nidarśane
4.86
nigaraṇaṃ bhojane syāt nigaraṇaḥ punargale
pravāraṇaṃ kāmyadāne niṣedhe'tha parīraṇaḥ
4.87
daṇḍe kūrme paṭṭaśāṭe parparīṇaṃ tu parvaṇi
parṇavṛntarase parṇaśirāyāṃ dyūtakambale
4.88
parāyaṇaṃ syādabhīṣṭe tatparāśrayayorapi
paravāṇirdharmādhyakṣe varṣe, pārāyaṇaṃ punaḥ
4.89
kārtsnye pāragatau saṅge pīluparṇyoṣadhībhidi
mūrvāyāṃ bimbikāyāṃ ca puṣkariṇī jalāśraye
4.90
hastinyāṃ kamalinyāṃ ca mīnākṣīraṇastu khañjane
dardurāśre, raktareṇuḥ palāśakalikodgame
4.91
sindūre, rāgacūrṇastu khadire makaradhvaje
rerihāṇo'mbare rudre lambakarṇaḥ punaśchage
4.92
aṅkoṭhe, vārabāṇastu kūrpāse kavace'pi ca
vidāraṇaṃ bhedane syātsamparāyaviḍambane
4.93
vaitaraṇī pretanadyāṃ jananyāmapi rakṣasām
śaravāṇiḥ śaramukhe padātau śarajīvini
4.94
śikhariṇī vṛttabhede romālīpeyabhedayoḥ
strīratne mallikāyāṃ ca samīraṇaḥ phaṇijjake
4.95
pānthe vāyau, saṃsaraṇaṃ tvasambādhacamūm̐gatau
saṃsāre samarārambhe nagarasyopanirgame
4.96
hastikarṇaḥ syāderaṇḍe palāśagaṇabhedayoḥ
iti catuḥsvarāntāḥ
avadātaṃ tu vimale manojñe sitapītayoḥ
4.97
apāvṛto'parāyatte pihite,'vasitaṃ gatau
baddhe jñāte'vasāne cāpya'vagītaṃ vigarhite
4.98
muhurdṛṣṭe'pavāde vā'tyāhitaṃ tu mahābhaye
jīvanirapekṣakarmaṇyabhijātaḥ kulodbhave
4.99
nyāye prājñe'bhinītastu nyāye'marṣiṇi saṃskṛte
abhiyuktaḥ pariruddhe tatpare'ntargataṃ punaḥ
4.100
madhyaprāptavismṛtayoraṅgāritaṃ tu bhasmite
palāśakalikodbhede cātimuktaḥ suniṣphale
4.101
vāsantikāyāṃ tiniśe'pyavadhvasto'vacūrṇite
tyaktanidritayoścā'dhikṣiptau nihitabhartsinau
4.102
apacitirvyaye hānau pūjāyāṃ niṣkṛtāvapi
anumatiḥ syādanujñāpūrṇamāsīviśeṣayoḥ
4.103
abhiśāstiḥ punarlokāpavāde prārthite'pi ca
udāsthitaścare dvāḥsthe'dhyakṣe coṣāditaḥ punaḥ
4.104
āropite'nalotpāte'pyupākṛta upahrute
mantreṇa prokṣatapaśāvulikhitaṃ tantkṛte
4.105
utkīrṇe, coparaktastu svarbhānau vyasanā Reyes ture
rāhugrastārkaśaśinorupacitaḥ samāhite
4.106
ṛddhe digdhe'thojjṛmbhitamutphulle ceṣṭite'pi ca
udgrāhitamupanyaste baddhagrāhitayorapi
4.107
upasattiḥ saṅgamātre pratipādanasevayoḥ
ṛṣyaproktā śūkaśimbyāṃ śatāvaryāṃ balābhidi
4.108
airāvato'hrau nāraṅge lakuce tridaśadvipe
airāvataṃ tu śakrasya ṛjudīrghaśarāsane
4.109
airāvatī saridvidyudbhidoḥ śatahradā yathā
kaladhautaṃ rūpyahemnoḥ kaladhautaḥ kaladhvanau
4.110
kuharitaṃ tu raṭite pikālāpe ratasvane
kumudvatī kairaviṇyāṃ dayitāyāṃ kuśasya ca
4.111
kṛṣṇavṛntā māṣaparṇyāṃ pāṭalākhyadrume'pi ca
gandhavatī surāpuryoḥ pṛthvīyojanagandhayoḥ
4.112
gṛhapatirgṛhī sattrī candrakāntaṃ tu kairave
candrakānto ratnabhede carmaṇvatī nadībhidi
4.113
kadalyāṃ, citraguptastu kṛtānte tasya lekhake
divābhītaḥ kākaripau kumbhile kumudākare
4.114
divākīrtirnāpite syādulūke'ntyāvasāyini
dhūmaketū vahnyutpātau nandyāvarto gṛhāntare
4.115
tagare'tha nadīkānto nirguṇḍīniculāmbuṣu
nadīkāntā latājambvoḥ kākajaṅghauṣadhe'pi ca
4.116
nāgadanto hastidante gṛhāniḥsṛtadāruṇi
nāgadantī śrīhastinyāṃ kumbhārūyabheṣaje'pi ca
4.117
nistuṣitaṃ varjite syādgatatvaci laghūkṛte
nirākṛtirasvādhyāye nirākārāniṣedhayoḥ
4.118
pratihatastu viddhiṣṭe pratiskhalitaruddhayoḥ
praṇihitaṃ tu samprāptanihitayoḥ samāhite
4.119
pratikṣiptaṃ pratihate niṣiddhe preṣite'pi ca
pradhūmritā kleśitāyāṃ ravigantavyadiśyapi
4.120
pravrajitā tu muṇḍīryāṃ tāpasyāṃ māsikauṣadhau
prajāpatirbrahmarājñorjāmātari divākare
4.121
vahnau tvaṣṭari dakṣādau pratikṛtistu pūjane
pratimāyāṃ pratīkāre pratipattistu gaurave
4.122
prāptau pravṛttau prāgalbhye bodhe, parigataṃ gate
prāptaveṣṭitayorjāte pallavitaṃ sapallave
4.123
lākṣārakte tate pañcaguptaścārvākadarśane
kamaṭhe, parivartastu kūrmarāje palāyane
4.124
yugānte vinimaye ca parighātastu ghātane
astrāntare, paśupatiḥ pinākini hutāśane
4.125
pāśupataḥ śivamallayāṃ paśupatyabhidaivate
pārijātastu mandāre pāribhadre suradrume
4.126
pārāvataḥ kalarave girau markaṭatinduke
pārāvatī tu lavalīphalagopālagītayoḥ
4.127
puṣpadantastu diṅnāge jinabhede gaṇāntare
puṣpavantau ca candrārkāvekoktyā'tha puraskṛtam
4.128
pūjite svīkṛte sikte'bhiśaste'prakṛte'pi ca
bhogavatī ca sarpāṇāṃ nagare saridantare
4.129
raṅgamātā jatuceṣṭyorlakṣmīpatirjanārdane
pūge lavaṅgavṛkṣe ca vyatīpāta upadrave
4.130
yogabhede'payāne ca vanaspatirdrumātrake
vināpuṣpaphalidrau ca vinipātastu daivataḥ
4.131
vyasane cāvapāte ca vaijayantī gṛhe dhvaje
indrālaye, vaijayantī tvagnimanthapatākayoḥ
4.132
jayantyāṃ ca śubhradantī puṣpadantagajastriyām
sudatyāṃ ca samāghātastvāhave ghātane'pi ca
4.133
samāhitaḥ samādhisthe saṃśrute'tha samuddhataḥ
avinīte samudīrṇe samudrāntā durālabhā
4.134
karpāsikā ca sṛkkā ca sadāgatiḥ sadīśvare
nirvāṇe pavamāne ca sarasvatī sariddhidi
4.135
vācyāpagāyāṃ strīratne govāgdevatayorapi
sūryabhakto bandhujīve bhāskarasya ca pūjake
4.136
senāpatirgṛhe'dhyakṣe himārātiḥ khage'nale
haimavatyādvijā svarṇakṣīrī śuklavacā'bhayā
4.137
iti catuḥsvaratāntāḥ
anīkastho rakṣitavarge yuddhakhale vīramardale
cinnhe gajaśikṣake cetikathā vyarthabhāṣaṇe
4.138
aśraddheye naṣṭadharme'pyudarathirvindhyamarttau
abdhau, citraratho vidyādhare gandharvasūryayoḥ
4.139
catuṣpathaścaturmārgasaṅgame brāhmaṇe'pi ca
daśamīstho'tivṛddhe syātkṣīṇarāge mṛtāśane
4.140
vānaprastho madhūkadrau kiṃśrukāśramabhedayoḥ
aṣṭāpadaścandramālyāṃ lūtāyāṃ śarabhe girau
4.141
kanake śāriphalake'bhimardo manthayuddhayoḥ
syādabhiṣyanda āśrāvanetrarogātivṛddhiṣu
4.142
apavādastu nirdeśe nindāvisrambhayorapi
upaniṣattu vedānte rahasyadharmayorapi
4.143
ekapadaṃ tu tatkāle syādekapadī tu vartmani
kaṭukandaḥ śṛṅgavere śobhāñjanaraso Caldera (read: nasonayoḥ)
4.144
kuruvindaḥ padmarāge mukuravrīhibhedayoḥ
kulmāṣe hiṅgule muste kokanadaṃ tu raktayoḥ
4.145
ambhojanabhrukumudayoścatuṣpadaṃ gavādiṣu
strīṇāṃ karaṇabhede ca raktapādo(1) mataṅkaje
4.146
syandane ca janapadaḥ syātpunarjanadeśayoḥ
parivādastu nindāyāṃ vīṇāvādanavastuni
4.147
priyaṃvadaḥ priyavādinabhaśvaraviśeṣayoḥ
pīṭhamardo'tidhṛṣṭe syānnāṭyoktyā nāyakapriye
4.148
puṭabhedastu nagarāntodyayostaṭinīmukhe
mahānādo vairṣukābde mahādhvāne śayānake
4.149
gaje ca mucukundastu drumabhede munidaityayoḥ
meghanādo'mbudadhvāne varuṇe rāvaṇātmaje
4.150
viśārado budhe dhṛṣṭe viṣṇupadaṃ nabho'bjayoḥ
viṣṇupadastu kṣīrode viṣṇupadī surāpagā
4.151
saṅkrāntirdvārakā cāpi śatahradā tu vidyuti
vajre'pi ca samayadā maryādāsāhite'ntike
4.152
iti catuḥsvaradāntāḥ
anubandho'prayoge syācchiṣṭau mukhyānuyāyini
prakṛtasyānuvarte ca doṣasyāpādane'pi ca
4.154
anubandhī tṛṣā hikkā'varodhastu nṛpaukasi
śuddhānte ca tirodhāne gartādau rodhane'pi ca 153
avaṣṭabdhamadūre syātsamākrānte'valambini
aniruddhaśvare puṣpāyudhasūnāvasargale
4.155
āśābandhaḥ samāśvāse markaṭasya ca jālake
iṣṭagandhaḥ sugandhi syādiṣṭagandhaṃ tu bāluke
4.156
ikṣugandhā kāśakroṣṭrīkokilākṣeṣu gokṣure
ugragandhā vacākṣetrayavānyośchikkikauṣadhau
4.157
upalabdhirmatau prāptau kālaskandhastu tinduke
tamāle jīvakadrau ca tīkṣṇagandhā vacauṣadhe
4.158
śobhāñjane rājikāyāṃ parivyādho drumotpale
vetase, mahauṣadhaṃ tu viṣāśuṇṭhyoḥ rasonake
4.159
brahmabandhurninyavipre brāhmaṇasya ca bāndhave
samunnaddhastūrddhvabaddhe paṇḍitaṃmanyadṛptayoḥ
4.160
iti catuḥsvaradhāntāḥ
apācīnaṃ viparyyaste pāmarthe'bhijanaḥ kule
kuladhvaje janmabhūmyāmabhimānastvahaṅkṛtau
4.161
hiṃsāyāṃ praṇaye jñāne'valagno madhyalagnayoḥ
avadānamativṛtte khaṇḍane śuddhakarmaṇi
4.162
adhiṣṭhānaṃ prabhāve'dhyāsane nagaracakrayoḥ
anūcānaḥ sāṅgavedakovide vinayānvite
4.163
anvāsanaṃ snehavastau sevāyāmanuśocane
agrajanmā'graje vipre'ntevāsī punarantyaje
4.164
śiṣyaprāntagayoścāpyāyodhanaṃ samare vadhe
ārādhanaṃ pākaprāptyoḥ sādhane toṣaṇe'pi ca
4.165
ācchādanaṃ tu vāsaina saṃvidhāne'pavāraṇe
ākālanaṃ parisaṃkhyākāṃkṣayorbandhane'pi ca
4.166
ātañcanaṃ syājjavena prīṇanaprativāpayoḥ
āveśanaṃ bhūtāveśe praveśe śilpaveśmani
4.167
āskandanaṃ tiraskāre saṃśoṣaṇasamīkayoḥ
ātmādhīnaḥ sute prāṇādhāre śyāle vidūṣake
4.168
ātmayoniḥ smare vedhasyudvarttanaṃ vilepane
apāvṛttāvutpatane syādupāsanamāsane
4.169
śuśrūṣāyāṃ śarābhyāse'pyupadhānaṃ tu genduke
vrate viśeṣe praṇaye syādutpatanamutplutau
4.170
utpattāvudayanastu vatsarāje ghaṭodbhave
utsādanaṃ samullekhodvarttanodvāhaneṣu ca
4.171
udvāhanaṃ dvitītye syādudvāhanī varāṭake
kapītanā gardabhāṇḍaśirīṣāmrātapippalāḥ
4.172
kaladhvaniḥ parabhṛte pārāvatakalāpinoḥ
kātyāyano vararucau kātyāyanī tu pārvatī
4.173
kāṣāyavastravidhavā'rddhavṛddhā mahilā'pi ca
kāmacārī kalaviṅke svecchācāriṇi kāmuke
4.174
kārandhamī dhātuvādanirate kāṃsyakāriṇi
kiṣkuparvā poṭagale syādikṣutvacisārayoḥ
4.175
kucandanaṃ vṛkṣabhede patrāṅge raktacandane
kumbhayonirdroṇe'gastye kṛṣṇavartmā vidhuntude
4.176
durācāre hutāśe ca gavādanīndravāruṇī
ghāsasthānaṃ gavādīnāṃ gadayitnuḥ śarāsane
4.177
jalpāke puṣpacāpe ca ghanāghano nirantare
vāsave ghātuke mattagaje varṣukavāride
4.178
ghoṣayitnuḥ pike vipre cirajīvī tu vāyase
aje ca citrabhānustu hutāśanadineśayoḥ
4.179
jalāṭanaḥ kaṅkakhage jalāṭanī jalaukasi
tapodhanā tu muṇḍīya tapodhanastapasvini
4.180
tapasvinī punarmāṃsī kaṭurohiṇikāpi ca
tiktapartrī hilamocī guḍūcī madhuyaṣṭikā
4.181
devasenendrakanyāyāṃ sainye diviṣadāmapi
nāgāṅganā nāgayaṣṭau dviradasya ca mudrare
4.182
niryātanaṃ vairaśuddhau dāne nyāsasamarpaṇe
nidhuvanaṃ rate kampe nirvāsanaṃ tu māraṇe
4.183
purādeśca bahiṣkāre nirasanaṃ niṣṣūdane
niṣṭhavane nirāse ca niśamanaṃ niśāmanam
4.184
nirīkṣaṇaśravaṇayornirmatsanamalaktake
khalīkāre, prajananaṃ pragame yonajanmanoḥ
4.185
praṇidhānamabhiyoge samādhānapraveśayoḥ
prayojanaṃ kāryahetvoḥ syāt pravacanamāgame
4.186
prakṛṣṭavacane, prasphoṭanaṃ śūrpe prakāśane
tāḍane, pratipannastu vijñāte'ṅgīkṛte'pi ca
4.187
pratiyatnaḥ saṃskāre syādupagrahaṇalipsayoḥ
prahasanaṃ ca prahāsākṣepayoḥ rūpakāntare
4.188
pratimānaṃ pratibimbe gajadantadvayāntare
prasādhanī kaṅkatikāsiddhayoḥ, prasādhanaṃ punaḥ
4.189
veṣe, pracalākī sarpe mayūre'tha payasvinī
vibhāvaryāṃ godhenvāṃ ca puṇyajanastu sajjane
4.190
guhyake yātudhāne ca pṛthagjano'dhame jaḍe
pṛṣṭhaśṛṅgī bhīmasene ṣaṇḍasairirabhayorapi
4.191
mahādhanaṃ mahāmūlye siṃhake cāruvāsasi
mahāsaino mahāsainye skande'pyatha mahāmuniḥ
4.192
agastikustumburuṇormālludhānī latābhidi
mātudhānau mātulāhau mātulānī punaḥ śaṇe
4.193
kalāpe mātulapatnyāṃ rasāyano vihaṅgame
pakṣīndre, rasāyanaṃ tu jarāvyādhijidauṣadhe
4.194
rājādanaḥ piyāladrau kṣīrikāyāṃ tripatrake
rocamāno dīpyamāne kaṇṭhāvartte ca vājinaḥ
4.195
varddhamāno vīrajine svastikairaṇḍaviṣṇuṣu
praśnabhede śarāve ca virocane'gnisūryayoḥ
4.196
pralhādanandane candre viheṭhanaṃ viḍambane
hiṃsāyāṃ mardane vismāpanā syātkuhake smare
4.197
gandharvanagare cāpi viṣvakseno janārdane
viṣvaksenā tu phalinī viśrāṇanaṃ vihāpite
4.198
saṃpreṣaṇe parityāge vihananaṃ tu piñjane
vadhe'tha viśvakarmāke munibhiddevaśilpinoḥ
4.199
vighnakārī vighātasya kārake ghoradarśane
vilepanī syādyavāgvāṃ cāruveṣastriyāmapi
4.200
vṛkṣādano madhucchatre calapatrakuṭhārayoḥ
vṛkṣādanī tu vandāyāṃ vidārī gandhikauṣadhe
4.201
vṛṣaparvā tu śṛṅgāriharadaityakaseruṣu
vairocano ravisute sugate balidānave
First 200 of 359 passages. Read on
Linked texts (12)
- Anekārthasaṃgraha — Hemacandra, Sanskrit
- Laghukośasaṃgraha — Sanskrit
- Viśvaprakāśa — Maheśvara (lexicographer), Sanskrit
- Kāvyaśikṣā — Vinayacandra, Sanskrit
- Anekārthatilaka — Mahīpa, Sanskrit
- Viśvalocanakośa — Śrīdharasena, Sanskrit
- Dhanañjayanighaṇṭu — Sanskrit
- Nānārthārṇavasaṃkṣepa — Keśavasvāmin, Sanskrit
- Vaijayantī — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Vaijayantīkośa (Yādavaprakāśa) — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- Śabdaratnākara (Vāmana Bhaṭṭa Bāṇa) — Vāmana Bhaṭṭa Bāṇa, Sanskrit