Pramāṇa · Search · About · API

Vishvalocana 32: atha vāntavargaḥ

Viśvalocana 32

Language
Sanskrit

atha vāntavargaḥ

32.1

vaikam
vaḥ kumbhe varuṇe ca syādivārye sātvane'vyayam
vā vātatātayorgranthau viḥ khagākāśayoḥ pumān

32.2

svo jñātāvātmani svaṃ tu triṣvātmīye ghane'striyām
vadvitīyam
kaviḥ śukre'pi vālmīke sūrau kāvyakare pumān

32.3

kiṇvaṃ pāpe surābīje klībaḥ paṇḍe'pyavikrame
kharvo hrasve nyagarthepi kharvaḥ syādabhidheyavat

32.4

grīvā grīvāśirāyāṃ syādgrīvā syātkandharābhidhā
chaviḥ syādapi śobhāyāṃ dyutāvapi mataśchaviḥ

32.5

oṇḍrapuṣpe javā vege javo vegini vācyavat
jīvo vācaspatau vṛkṣaprabhede prāṇimātrayoḥ

32.6

jīvā jīvantikā maurvīkṣitiśiñjitavṛttiṣu
matā jīvā vacāyāṃ ca jīvā jīvaṃ ca jīvite

32.7

tattvaṃ svarūpe nṛtyasya prabhede paramātmani
davo dāvaśca puṃsyeva vane'pi vanapāvake

32.8

divaṃ svarge'ntarikṣe ca dyaurdyaurdivi ca khe striyām
devo rājñi sure meghe devaṃ syādindriye matam

32.9

devī bhaṭṭārikāyāṃ ca tejanīpṛkkyorapi
nāṭyoktyāṃ cābhiṣiktāyāṃ devī devī nṛpastriyām

32.10

dravaḥ syānmarmaṇi rase pradrāve vidrave gatau
dvandvaṃ tu mithune yugme dvandvaḥ kalahaguhyayoḥ

32.11

dhavaḥ patyau pumānvṛkṣabhede dhūrtte nare'pi ca
dhruvaḥ klībe śive śaṅkau munau yoge vaṭe basau

32.12

dhruvaṃ tu niścite tarke nityaniścalayostriṣu
dhruvā mūrvāśāliparṇyām̐gītisragbhedayorapi

32.13

navaḥ kāke stutau puṃsi navaṃ navye'bhidheyavat
nīvī tu strīkaṭīvastragranthau mūladhane'striyām

32.14

pakva pariṇate vināśābhimukhe triṣu
pārśvaṃ kakṣā'dhare cakropānte parśugaṇā'ntike

32.15

pṛthvī bhuvi pṛthau hiṅgupatrikāmṛṣṇajīrayoḥ
prādhvaṃ tu bandhane prahe'pyatidūrapathe tathā

32.16

plavaḥ kāraṇḍave bheke melake vārivāyase
plupte śrutigatau śabde niṣāde kulake kapau

32.17

kramanimnakṣitau gandhatṛṇe'pi na dvayoḥ plavam
bhavaḥ śrīkaṇṭhasaṃsāraśreya sattāptijanmasu

32.18

bhāvaḥ svabhāvaceṣṭā'bhiprāyasattvātmajanmani
bhāvaḥ kriyāyāṃ līlāyāṃ padārthe'bhinayāntare

32.19

jantau budhe vibhūtau ca nāvyoktyā paṇḍite'pi ca
revā jaṃbālinībhede revā nīlīsarāstriyoḥ

32.20

matā laghvī tu hrasvāyāṃ prakāre syandanasya ca
ladvā karaṃjabhede syātphale vādye khagāntare

32.21

lavo leśe vilāse ca cchedane rāmanandane
śrīphale'pi phale vilvaṃ viśve deveṣu nāgare

32.22

viśvā viṣāyāṃ sarvasminviśvaṃ syādabhidheyavat
viśvaṃ tu viṣṭape klīvaṃ śivirbhūrje nṛpāntare

32.23

śivo hare yogabhede vede kīle'pi vāluke
guggule puṇḍarīkadrau śivaṃ mokṣe sukhe jale

32.24

kuśale'pi śivā tu syādgauryāmalakahetuṣu
śivā jhāṭāmalāpathyākroṣṭrīsaktuphalāsu ca

32.25

sattvaṃ jantuṣu na strī syātsattvaṃ prāṇātmabhāvayoḥ
dravye bale piśācādau sattāyāṃ guṇavittayoḥ

32.26

svabhāve vyavasāye ca sattvamityabhidhīyate
savaṃ jalāḍhyayoḥ snāne savaḥ sandhānayajñayoḥ

32.27

sāntvaṃ dākṣiṇyamātre'pi sāṃtvaṃ sāmani ca smṛtam
sruvā sugbhedaśalakyaurmūrvāyāṃ ca matā sruvā

32.28

havaḥ syādadhvarāhvānanideśeṣu mataḥ pumān
hrasvaḥ kharve nyagarthepi rājikāyāṃ kṣute kṣavaḥ

32.29

vattṛtīyam
abhāvaḥ syādasattāyāmabhāvo maraṇe'pi ca
akṣīvastriṣvamande syādakṣīvo'vasare pumān

32.30

ārttavaṃ puṣparajasoḥ samudbhūte tu vācyavat
āśravaḥ syātpratijñāyāṃ kleśe'pi vacanasthite

32.31

āhavastu pumānyāge saṅgare'pyāhavastathā
utsavo maha utsedha icchāprasarakopayoḥ

32.32

uddhavastutsave kṛṣṇamātule yajñapāvake
kāravī dīpyamadhurātvakpatrīkṛṣṇajīrake

32.33

vattṛtīya
kitavaḥ puṃsi dhustūre mattavañcakayorapi
punnāge mādhave puṃsi keśāḍhye triṣu keśavaḥ

32.34

kaitavaṃ tu chale dyūte kairavaḥ śatrudhūrttayoḥ
kairavaṃ kumude klīvaṃ candrikāyāṃ tu kairavī

32.35

kauṭṭavī caṇḍikāyāṃ syāttathā nagnastriyāmapi
gāṇḍīvagāṇḍivau na strī kārmuke'rjunakārmuke

32.36

gālavastu munau lodhre tāṇḍavaṃ tṛṇanṛtyayoḥ
svarge'ntarikṣe tridivastridivā saridantare

32.37

dīdivistridaśācārye bhaveddne'pi dīdiviḥ
dvijihvaḥ pannage puṃsi sūcake tvabhidheyavat

32.38

niṣpāvaḥ śūrpapavane pacane ca kaḍaṅgare
niṣpāvo nirvikalpe'pi śimbikārājamāṣayoḥ

32.39

apalāpe'pi nihnatāvaviśvāse'pi nihnavaḥ
pañcatvaṃ syāttu pañcānāṃ bhāve'pi nidhane'pi ca

32.40

pallavo vistare khaṅge śṛṅgārālaktarāgayoḥ
cale'pyastrī tu kisale viṭape'pi ca pallavaḥ

32.41

tugāyāṃ pārthivī bhūpe pumānpṛthvivikṛtau triṣu
puṅgavo vṛṣabhe śreṣṭhe gavomeyanalāntare

32.42

prabhavo janmahetau syādvṛkṣāmūle parākrame
prabhavaḥ kiṃvadantīnāṃ sañcāragatikārake

32.43

ādyopalabdhaye sthāne prabhāvaḥ śaktitejasoḥ
prasavo garbhamokṣe syādvṛkṣāṇāṃ phalapuṣpayoḥ

32.44

paraṃparāprasaṅge ca lokotpāde ca putrayoḥ
prasevo vallakīvādyakāṣṭhe syūte'pi dṛśyate

32.45

pheravo rākṣase pherau ballavaḥ sūdagopayoḥ
bhīmasene'pyatha pumānbandhau suhṛdi bāndhavaḥ

32.46

bhārgavaḥ śukragajayoḥ paraśurāme sudhanvani
bhārgavī pārvatīlakṣmīsitadūrvāsu sammatā

32.47

bhairavaḥ puṃsi bharge syādbairavaṃ bhīṣaṇe triṣu
mādhavaḥ keśave rādhe vasante'pyatha mādhavī

32.48

madhūtthaśarkarāmadyakuṭṭanīṣvatimuktake
rāghavastu mahāmīnaprabhede raghuvaṃśaje

32.49

rājīvo matsyamṛgayostripu rājopajīvini
klībaṃ padme rauravastu narake triṣu bhairave

32.50

vaḍavā'śvākumbhadāsyoḥ strīviśeṣe dvijastriyām
vāḍavā vaḍavāsaṅge strīṇāṃ ca karaṇāntare

32.51

pātāle na striyāmaurve vipre ca nari vāḍavaḥ
padmavo'pakrame buddhau vibhavo nirvṛtau dhane

32.52

vibhāvaḥ syātparicaye kāmasyoddīpane'pi ca
śatrūṇāṃ bhāvasaṃhatyoḥ śātravaṃ śātravo dviṣi

32.53

suṣavī kāravelle syājjīrake kṛṣṇajīrake
pāḍavastu rase nāge'pyāśuvrīhiprasūnayoḥ

32.54

naukāyāṃ vāsane cātha sacivo bhṛtyamantriṇoḥ
sambhavaḥ smṛta utpattau hetau sattve ca melake

32.55

ādhārānatisaktatve ādheyasya ca sambhavaḥ
sugrīvo vānarapatau cārugrīve tu vācyavat

32.56

saindhavo maṇimanthe'śve sindhudeśabhave triṣu
vacaturtham
anubhāvaḥ prabhāve syānniścaye bhāvasūcake
apahnavoḍapalāpe'pi puṃsi snehe'pyapahnavaḥ

32.57

snāne'pi madyasandhāne yajñe cābhiṣavaḥ pumān
ādīnavastu doṣe syātparikliṣṭadurantayoḥ

32.58

utpāte viplave caiva saiṃhikeye'pyupaplavaḥ
valmīkajanmani naṭe yācake ca kuśīlavaḥ

32.59

ekayoktyā matau rāmaputrayośca kuśīlavau
jalavilvo mataḥ kūrmme karkaṭe jalacatvare

32.60

jīvaṃjīvaścakore syātpakṣimeṭe drumāntare
dolājīvo vārddhuṣike mithyājñānapraharṣite

32.61

dhāmārgavastvapāmārge devadālyāmapi smṛtaḥ
cañcale vyākule'pi syādvācyaliṅgaḥ pariplavaḥ

32.62

parābhavastiraskāre vināśe ca parābhavaḥ
mataḥ pāraśavaḥ pārastraiṇe śūdrāsute dvijāt

32.63

śastre'pyatha puṭagrīvo gargarītāmrakumbhayoḥ
vārddhuṣike valadevaḥ syādvaladevo vale'nile

32.64

rohitāśvo hariścandratanaye jātavedasi
śaileye saindhave klīvaṃ miśyāṃ śītaśivaḥ pumān

32.65

sahadevā valādaṇḍotpalayoḥ śārivauṣadhau
sahadevī sujaṅghāśyāṃ sahadevastu pāṇḍave

32.66

syādāśitaṃbhavastṛptāvannādye tvāśitaṃbhavam

Linked texts (7)