<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.10 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 100.3.10

# Shabdakalpadruma 100.3.10

Śabdakalpadruma 100.3.10

- **Language:** Sanskrit

### [100.3.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.10)

kakṣā mūtrāśayo bastirnāma tatrāpi sadyomaraṇamaśmarīvraṇādṛte | tatrāpyubhayato bhinne na jīvatyekato bhinne mūtrasrāvī vraṇo bhavati | sa tu  
yanenopakrānto rohati | pakkāmāśayayormadhye  
śirāprabhavā nābhirnāma tatrāpi sadya eva maraṇam | stanayormedhamadhyidvayorasyāmāśayadvāraṃ  
sattvarajastamasāmadhiṣṭhānaṃ hṛdayaṃ nāma tatra sadya  
eva maraṇam | stanayoradhastāt hṛd‌kūlamubhayatastanamūle nāma mammaiṇī saca kaphapūrṇakoṣṭhatayā  
kāsaśvāsābhyāṃ mriyate| stanacūcukayorūrddha  
dvyaṅgalamubhayataḥ stanarohitau nāma tatra  
lohitapūrṇakoṣṭhatayā kāsaśvāsābhyācca mriyate  
aṃkṣakūṭayoradhastāt pārśvayorabhāgayorapalāpau  
nāma tatra raktena pūyabhāve gatena maraṇam  
ubhayayoradho nābhau vātavahe apastambhau nāma  
tatra vātapūrṇakoṣṭhatayā kāsaśvāsābhyāñca maraṇam | evametānyudarorasodvādaśa mammāṇi  
vyākhyātāni | | ata ūrddha pṛṣṭhamamrmmāṇyanuvyākhyāsyāmaḥ | tatra pṛṣṭhavaṃśamubhayataḥ pratiśroṇī  
kāṇḍamasthīni kaṭīkataruṇe nāma mammeṇī tatra  
śoṇitakṣayāt pāṇḍuvivarṇo hīnarūpaśca  
mriyate | pārśvajaghanavahiścāge pṛṣṭhavaṃśamubhayato  
nitambin kukundare nāma mammeṇī tatra sphigjānamadyaḥ kāye ceṣṭopaghātaśca | śroṇīkāṇḍayoruparyyāśayācchādanau pārśvāntarapratibaddhau  
nitambau nāma tatrādhaḥ kāyaśoṣo daurbalyāñca  
maraṇam | adhaḥ pāśrvāntarapratibadvau jaghanapārśvamadhyayorirdhvamaṅguṣṭha jaghanāt pārśvasandhī nāma  
tatra lohitapūrṇakoṣṭhatayā mriyate | stanamūlādubhayataḥ pṛṣṭhavaṃśasya bṛhatī nāma tatra śoṇitātipravṛttinimittairupadravaimniyate | pṛṣṭhāpari

- [Previous: 100.3.9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.9)
- [Next: 100.3.11](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.11)
- [Up: 100.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3)

## Linked texts (1)

- [Suśrutasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.3.6.26) — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.10) · Pramāṇa
