<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.11 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 100.3.11

# Shabdakalpadruma 100.3.11

Śabdakalpadruma 100.3.11

- **Language:** Sanskrit

### [100.3.11](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.11)

pṛṣṭhavaṃśamubhayatamaṃsaphalasambaddhe aṃsaphalake nāma tatra  
bāhvoḥ svāpaḥ śoṣo vā | bāhumūrddha grīvāmadhye' sapīṭhaskandhanibandhanāvaṃsau nāma tatra stabdhabāhutā | evametāni ṣaḍūrddhaśa pṛṣṭhamarmāṇi  
vyākhyātāni || || ata ūrddha jatrugatāni  
vyākhyāsyāmaḥ | tatra kaṇṭhanāḍīmubhayataścatakho  
dhamanyo dve nīle dve ca manye yathāsaina tatra  
mūkatā svaravakṛtamasvarasāścittā ca | grīvāyāsubhayataścatasraḥ sirāmātṛkāstatra sadyomaraṇam  
śirogrīvayoḥ samdhāne lalāṭike nāma tatra  
calamarhatā | karṇapṛṣṭhato'dhaḥsaṃśrite vidhure nāma  
tatra bādhiryyam | ghrāṇamārgamubhayataḥ srotomārgapratibaddhe adhyantarataḥ phaṇī nāma tatra gandhājñānam| bhrūpūcchāntayoradho'kṣṇorvāhyato'pāṅgau  
nāma tatrācyaṃ dṛṣṭyupaghāto vā | bhruvoruparinimbayorārvatau nāma tatrāsya' dṛṣṭyupaghātaśca  
bhruvoḥ pucchāntayo rupari karṇalalāṭayormadhye śaṅkhau  
nāma tatra sadyomaraṇam | śaṅkhayorupari keśānta  
utkṣepau nāma tatra saśatyo jīvati pākāt  
patitaśūlo vā gohṛtaśalyaḥ | bhruvormadhye sthapanī  
nāma tatrotkṣepavat | pañca sandhayaḥ śirasi  
vibhaktāḥ sīmantā nāma tatronmādabhayacittanāśairmaraṇam | ghrāṇaśrocākṣijahvāsantarpaṇonāṃ  
sirāṇāṃ madhye sirāsanipātaḥ śṛṅgāṭakāni  
tāni catvāri mammāṇi tatrāpi sadyomaraṇam  
mastakābhyantaropariṣṭāt sirāsandhisannipāto  
romāvarttaḥ adhipatistatrāpi sadyomaraṇam  
evametāni saptatriṃśadūrddhajatrugatāni marmāṇi  
vyākhyātāni || || bhavanti cātra  
“ūrddhaḥ śirāṃsi viṭape ca sakthapā  
ekaikamaṅgalamitā khalupekṣyalabdham  
vidvāṅguladdayamitaṃ maṇivandhagulphaṃ

- [Previous: 100.3.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.10)
- [Next: 100.3.12](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.12)
- [Up: 100.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3)

## Linked texts (1)

- [Suśrutasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.3.6.27) — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.11](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.11) · Pramāṇa
