<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.17 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 100.3.17

# Shabdakalpadruma 100.3.17

Śabdakalpadruma 100.3.17

- **Language:** Sanskrit

### [100.3.17](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.17)

grīvāsuhṛdyospari parikṣipyānyena puruṣeṇa  
paścāt sthitena vāmahastenottānena śāṭakāntadvayaṃ grāhayitvā tato vedhau brūyāddakṣiṇahastena  
sirotthāpanārthaṃ nāsācchidrapidhānaṃ yatnabhāvaidayatyasrakasrāvaṇārthaṃ yatnaṃ pṛṣṭhamadhye ca pīḍayediti  
karma puruṣasya vāyupūrṇamukhaṃ sthāpayedeṣa uttamāṅgamagatānāmantarmukhavarjyānāṃ sirāṇāṃ bandhana  
yantraṇavidhiḥ | tatra pādavyadhye'gsta pādaṃ same  
sthāne susthiraṃ sthāpayitvānyaṃ pādamauṣatkucitamūhraiḥ kṛtvā yadhyapādaṃ jānusabheradhaḥ prāṭakenāveṣṭya hastābhyāṃ prapīḍya gulphaṃ badhyapradeśasyopari caturaṅgulaṃ srotāhonāmamyatamena baddhvā  
pādasirāṃ vidhyet | athopariṣṭāddhastau gṭadmāmuṣṭakṛtasaktho samyāsane sthāpayitvā sukhopaviṣṭasya pūrvavadudyaktaṃ baddhvā hastasirāṃ vidhyet  
prathasotthānārthoḥ saṅkucitajānukuparraḥ syāt  
śroṇīpṛṣṭaskandhamūrddhāgnitastvṛjusthāyino'ruvasthasya  
upaviṣṭasya vimmṛjitapṛṣṭhasya vidhyet | udarogarasoḥ prasāritā raskasyonnamitaśiraskasya  
śārīraṃ  
śārīraṃ  
navamo'dhyāyaḥ  
athāto dhamanīvyākaraṇaṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ | caturviṃśatirdhamanyo nābhipabhavaśa  
cābhihitāḥ | tatra kecidāhuḥ śirādhamanīsrotasāmavibhāgaḥ śirādikārā eva dhamanyaḥ  
srotāṃsi ceti | tattu na samyak | anyā eva hi  
dhamanyaḥ srotāṃsi ca śirābhyaḥ kasmāt? jñānānyatvāmmūlasanniyamāt kamrmyavaiśyādāmabhācca kevalantu parasparasannikarṣāt sadṛśāgamakamatvāt  
śauṣyācca vibhaktakammrmāṇāmapyavibhāga iva karmmasu

- [Previous: 100.3.16](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.16)
- [Next: 100.3.18](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.18)
- [Up: 100.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.17](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.17) · Pramāṇa
