<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.26 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 100.3.26

# Shabdakalpadruma 100.3.26

Śabdakalpadruma 100.3.26

- **Language:** Sanskrit

### [100.3.26](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.26)

tatsuddhamiti vidyāttaina kumārasyārogyaṃ śarīropacayo balavṛddhiñca bhavati | na ca kṣudhitaśokārtta-bhrāntapraduṣṭadhātugarbhiṇauñcaritāticauṇātisthūla-vidagdha-bhaktaviṣamāhāra-tarpitāyāḥ  
stanaṃ pāyayennājorṇāvayaśca bālaṃ doṣauṣadhamalāṇāṃ tīvravegopapattibhayāt || || bhavanti  
cātra  
“dhātryāstu gurubhirbhojyairviṣamairdoṣalaistathā  
doṣā dehe prakupyanti tataḥ stanyaṃ praduṣyati  
mithyāhāravihāriṇyā duṣṭā vātādayaḥ striyāḥ  
dūṣayanti payastena śārīrā vyādhayaḥ śiśoḥ  
bhavanti kuśalastāṃśca bhiṣak samyagvibhāvayet  
aṅgaprasraṅgavaigu ṇyaṃ rujā yatrāsya jāyate  
sahūrddhaṅgaḥ suptoti saṃ spṛśyamāne ca roditi  
nimīlitākṣo maṅgaṃṅgau śirorogeṇa dhārayet  
bastisye mūttrasaṅgātttiṃ tṛṣṇāṃ hyastati mūrcchati  
viṇmūtrasaṅgevepanvakāso'thānāhakūbaneḥ  
koṣṭe dopān vijānīyāt sarvvattrākṣṇi  
rodaneḥ ||”  
teṣu ca yathābhihitaṃ bahukaddarttanauyamauṣadhaṃ  
māttrayā caurapasya cīrasapiṃṣā dhācyāsa  
kevalameva vidadhyāt | caurānādasyātmani  
dhācyāśvābhādasya kaṣāyādīnātmanyeva na  
dhātryāḥ | tanna māttrāṅguṣṭhaṃ caurapāyāṅguliparvvadayamṛcchasamsitāmauṣadhamāttrāṃ vidadhyāt  
kolāsthisammitāṃ kalkamāttrāṃ kṣaurānādāya  
kolasammitāmannādāyaiti  
“yeṣāṃ gadānāṃ ye yogāḥ pravadantīha taddurāḥ  
teṣu tatkalkasaṃ siddhau pāyayeta śiśu' stanau  
ekaṃ dve trīṇi cāhāni vātapittakaphajvare  
stanyapāyāhitaṃ sarpistarābhyāṃ yathākramaḥ  
na ca tṛṣṇābhayādaca pāyayeta śiśu' stanau  
virekavastvavamanānyāte kuryyācca nātyayān  
mastuluṅgakṣayādyasya vāyustrāsvāṇi nāmayet  
tasya taddhena saṃyuktasya sarpirmadhurakaiḥ śṛtam

- [Previous: 100.3.25](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.25)
- [Next: 100.3.27](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.27)
- [Up: 100.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3)

## Linked texts (2)

- [Suśrutasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.3.10.32) — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit
- [Bhāvaprakāśa (another edition)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.bhavaprakasa*alt.1.4.17) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.26](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.26) · Pramāṇa
