<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 100.3.5

# Shabdakalpadruma 100.3.5

Śabdakalpadruma 100.3.5

- **Language:** Sanskrit

### [100.3.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.5)

sukhāmite bāhye ca pravṛtte dve | garbhācchadasaṃśritāstisraḥ | śukrārttavapraveśinyāstisra eva  
pittapakkāśayamadhye garbhāśayo yatra garbhastiṣṭhati  
tāsāṃ bahalapelavasthūlāṇupṛthuvṛttahrasvadīrghasthiramṛduślakṣṇakarkaśabhāvāḥ sandhyasthiśirāsnāyupracchādakā yathādṛṣṭaṃ svabhāvataḥ eva bhavanti  
bhavati cātra  
“puṃsāṃ peśyaḥ purastādyāḥ proktā lakṣṇavasūkṣmajāḥ  
strīṇāmāvṛtya tiṣṭhanti phalamantargataṃ hi tāḥ ||”  
sametihā dhamanośrotamrāmañca pravibhāgaḥ  
“śaṅkhanābhyākṛtiryoniḥ catryāvarttā sā prakīrttitā  
tasyāstṛtīye lāvartte garbhaśathyā pratiṣṭhitā  
yathā rohitamatsyasya sukhaṃ bhavati rūpataḥ  
tatsaṃsthānāṃ tathākhūpāṃ garbhaśagyāṃ vidurvudhāḥ  
āśayo'bhimukhaḥ śete garbho garbhāśaye striyāḥ  
sa yoniṃ śirasā yāti svabhāvāt prasavaṃ prati  
tvakparyantasya dehasya yo'yamaṅgaviniścayaḥ  
pratyakṣānādṛte neṣa varthyate'ṅgeṣu keṣucit  
tasmānniḥsaṃśayaṃ jñānaṃ harttā śalyasya vāñchatā  
śodhayitvā mṛtaṃ samyak draṣṭavyo'ṅgaviniścayaḥ  
pratyakṣato hi yaddṛṣṭaṃ śāstradṛṣṭañca yadbhavet  
samāsattastadubhayaṃ bhūyo jñānavivarddhanam  
tasmāt samastagātramaviṣopahataṃ adīrghavyādhipīr̤itamavarṣaśatakaṃ niḥsṛṣṭāntrapurīṣaṃ puruṣamavahantyāmāpagāyāṃ nibaddhaṃ pañcarasthaṃ sañchavalkakuśaśaṇavīrāṇāmanyatamenāveṣṭitāṅgaṃ aprakāśe deśe kothayet | samyakprakuthitañcoddhṛtya  
tato dehaṃ samarānāduśīrabālaveṇuvalkalakūrcīnāmamyatamena śanaiḥ śanairavagharṣayaṃstvagādīn  
sarvvāneva bāhyābhyantarānaṅgāṅgāviśeṣān yathoktān lakṣayeñcakṣuṣā | voktaṃ cātra bhavataḥ  
“na śakyañcakṣuṣā draṣṭuṃ dehe sūkṣmatamo vibhuḥ

- [Previous: 100.3.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.4)
- [Next: 100.3.6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.6)
- [Up: 100.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3)

## Linked texts (1)

- [Suśrutasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.3.5.41) — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.5) · Pramāṇa
