<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 100.3.8

# Shabdakalpadruma 100.3.8

Śabdakalpadruma 100.3.8

- **Language:** Sanskrit

### [100.3.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.8)

śrīvāṃ pratyūīṃ saptatriṃśat | tatra sakthigarmāṇi  
citratalahṛdayakūrcakūrcaśirogulphendravastijānvāyavaryorkhāviṭāvyāṇi viṭapaceti | etenetarasakthi vyākhyātam || | udarorasostu | gudavastinābhirudayastanamūnastanarohitāpalāpāpyapastambho ceti | pṛṣṭhamarmāṇi tu kaṭīkataruṇakukkundara-nitamba pārśvasandhivṛhatīsaphalakāṃsānī  
ceti | bāhumarmāṇi tu kṣipratalahṛdayakūrcakūrceśiromaṇivandhakakṣāśukūpairāṇyavartyāṇahatāścāṇi  
kakṣadharañceti | etenetarī bāhurvyākhyātaḥ  
jatrūrddha marmāṇi | catasro dhamanyo'ṣṭau mātṛkāḥ  
dve kṛkāṭike | dve vidhure | dvau phaṇau | dvāvapāṅgau | dvāvāvartī | dvāvutkṣepau | dvau śaṅkhāvaikā sthapanī | pañca sīmantāḥ | catvāri  
"caturvidhā yāstu śirāḥ śarīre  
prāyeṇa tā marmasu sanniviṣṭāḥ  
tāyantyibhāvāṃsi tathaiva sarvvīn  
samyag dehaṃ pratipālayanti  
tataḥ cate mamrmmasu tāḥ pravṛddhaḥ  
samantato vāyurabhisṛṇoti  
vivarddhamānastu sa mātariśvā  
rujaḥ sutīvrāḥ pratanoti kāye  
rujābhibhūtantu punaḥ śarīraṃ  
pralīyate naśyati cāsya saṃjñā  
ato hi śalyaṃ vinihattumicchan  
mammāṇi yatnena parīkṣya kuryyāt”  
śatena śaivaṃ vyākhyātam | tatra sadyaḥprāṇaharamante viddhaṃ kāmāntareṇa mārayati | kālāntaraprāṇaharamante viddhaṃ vaikalyamāpādayati | viśalyaprāṇaharamante viddhaṃ kālāntareṇa kleśyati  
rujāñca karoti | rujākaramantīvravedanaṃ bhavati  
tatra sadyaḥprāṇaharāṇi saptadaśāmyantarāntarayante | kālāntaraprāṇaharāṇi pañcāsmātsāḍā  
teṣvapi tu kṣiprāṇi kadācidāśu mārayanti  
viśakyaprāṇaharāṇi vaikalyakarāṇi ca kadācidalabhihatāni mārayanti | | ata ūrddhaṃ

- [Previous: 100.3.7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.7)
- [Next: 100.3.9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.9)
- [Up: 100.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3)

## Linked texts (1)

- [Suśrutasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.3.6.19) — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.8) · Pramāṇa
