<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.9 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 100.3.9

# Shabdakalpadruma 100.3.9

Śabdakalpadruma 100.3.9

- **Language:** Sanskrit

### [100.3.9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.9)

pratyekaśo mamrmasthānānyanuvyākhyāsyāmaḥ | tatra  
pādāṅguṣṭhāṅgulīmadhye kṣipraṃ nāma marma tatra  
vidvasyākṣepakeṇa maraṇam | madhyamāṅgulīmanupūrvvena madhye pādatalesya talahṛdayaṃ nāma tatrāpi  
rujābhirmaraṇam | kṣiprasyopariṣṭādubhayataḥ kūryo  
nāma yatra pādasya bhramaṇopane bhavataḥ | gulphasandheśca ubhayataḥ kūrcaśiro nāma tatra rujāśophau | padajaṅghayoḥ sandhārna gulpho nāma tatra  
rujastambhapādatā khañjatā vā| pāṇi prati  
jaṅghāmadhye indravassinīma tatra śoṇitakṣaye  
maraṇam | jaṅgholrvīḥ sandhāne jānu nāma tatra  
khañjatā jānuna ūrddha mubhayatasvāṅgalamātreṇāṇi  
tatra śophābhivṛddhiḥ stabdhasakthitā ca | ūrumadhye ūrvī nāma tatra śoṇitakṣayāt sakthiśoṣaḥ| urdhyā urddhamadhovaṅkṣaṇasandherūrumūle  
lohitākṣaṃ nāma tatra śoṇitakṣayeṇa pakṣāghātaḥ | vaṅkṣaṇavṛṣaṇayorantaraṃ viṭapaṃ nāma tatra  
ṣāṇḍāmaṇḍaśukatā vā bhavati | evametānyekādaśasakthimammāṇi vyākhyātāni | etenetarasakthibāḍū ca vyākhyātau| viśeṣatastu yāni  
sakthi gulphajānuviṭapāni tāni bāhvo maṇibandhakūrparakakṣadharāṇi | yathā vaṅkṣaṇavṛṣaṇayorantaraṃ viṭapamevaṃ vakṣaḥkakṣayormadhye kakṣedharaṃ  
tasmin viddhena evopadravāḥ | viśeṣatastu maṇibandhe kuṇṭhatā | kūpare'pi kuṇiḥ | kakṣadhare  
pakṣāghātaḥ| evametāni catuścatvāriṃśacchākhāsu  
marmāṇi vyākhyātāni | | ata ūrddhamudarorathormarmmasthānānyanuvyākhyāsyāmaḥ| tatra  
vātavacāṃ nirasana sthūlāntrapratitraddhaṃ gudaṃ nāma mamme  
tatra sadyomaraṇam | asmanmāṃsaśoṇito'bhyantarataḥ

- [Previous: 100.3.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.8)
- [Next: 100.3.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.10)
- [Up: 100.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3)

## Linked texts (1)

- [Suśrutasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.susruta.3.6.24) — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.100.3.9) · Pramāṇa
