<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1040.1-2.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 1040.1-2.2

# Shabdakalpadruma 1040.1-2.2

Śabdakalpadruma 1040.1-2.2

- **Language:** Sanskrit

### [1040.1-2.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1040.1-2.2)

sthāvarasya tu sarvvasya na pitā na pitāmahaḥ ||”  
api ca  
“sthāvaraṃ dvipadañca va yadyapi svayamarjitam  
asambhūya sūtān sarvvān na dānaṃ na ca vikrayaḥ||”,  
mūrcchan vaman gadgadavāgviṣaṇṇo  
bhavecca dūcodaraliṅgajuṣṭaḥ ||)  
āmāgayasthe kaphavātarogo  
pittāśayasthe'nilapittarogau  
bhavettaro dhvastaśirodharāṅgo  
vilūnapakṣastu yathā vihaṅgaḥ  
sthitaṃ rasādiṣvatha vā yatholyān  
karoti dhātuprabhavān vikārān  
kopañca nītāniladuddineṣu  
yātyāśu pūrvaṃ śṛṇu tatra rūpam  
nidrā gurutvañca vijṛmbhaṇañca  
viśleṣaharṣo'vayavāṅgamardaḥ  
tataḥ karotyannamadāvipākāvarocakaṃ maṇḍalakoṭhamohān  
dhātukṣayaṃ pādakarāsyaśophaṃ  
dakodaraṃ charddimathātisāram  
vaivarṇyamūrcchāviṣamajvarān vā  
kuryyāt pravṛddhāṃ prabalāṃ tṛṣāṃ vā  
unmādamanyajjanayettathā'nyadānāhamantyat kṣapayecca śukram  
gāṅganyamanyajjanayecca kuṣṭhaṃ  
tāṃstān vikārauśca bahuprakārān  
dūṣitaṃ deśakālādyavidyāstraprairabhiṣkṛtaḥ  
yasmād dūṣayate dhātūn tasmād dūṣīviṣaṃ smṛtam  
sthāvarasyopayuktasya vege tu prathame nṛṇām  
śyāvā jihvā bhavet stabdhā mūrcchāśvāsaśca jāyate  
dvitīye vepathuḥ sve do dāhaḥ kaṇṭharujastathā  
viṣamāmāśayaprāptaṃ kurute hṛdi vedanām  
tāluśoṣaṃ tṛtīye tu śūlaṃ cāmāśaye bhṛśam  
duṣparṇa haritaṃ śūne jāyete cāsya locane  
pakkāśayagate todo hikkākāso'ntrakūjanam  
caturthe jāyate vege śirasaścātigauravam  
kaphapraseko vaivayaṃ parvabhedaśca pañcame  
sarvvadoṣaprakopaśca pakvādhāne ca vedanā  
ṣaṣṭhe prajñāpraṇāśaśca bhṛśaṃ cāpyatisāryyate  
skandhapṛṣṭhakaṭībhaṅgaḥ sannirodhaśca saptame  
prathame viṣavege tu vāntaṃ śītāmbu sevitam

- [Previous: 1040.1-2.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1040.1-2.1)
- [Next: 1040.1-2.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1040.1-2.3)
- [Up: 1040.1-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1040.1-2)

## Linked texts (2)

- [Aṣṭāṅgasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.med.samhita.astangasamgraha.40.48) — Vāgbhaṭa, Sanskrit
- [Gadanigraha](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.gadanigraha.90.29) — Soḍhala, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1040.1-2.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1040.1-2.2) · Pramāṇa
