Shabdakalpadruma 1104.p1
Śabdakalpadruma 1104.p1
- Language
- Sanskrit
1104.p1.1
svanacakaḥ, puṃ, ratibandhaviśeṣaḥ| tasya bakṣa
yathā, —
“hatvā bāhra tathā kaṇṭhaṃ pādato'pi śiraḥ
sthitaḥ
gūr̤hañca kāmayet kāmo svanacakraḥ prakorttitaḥ ||”
iti ratimañjarī
iti suśrute śārīrasthāne caturthe'dhyāye || )
darśanam | iti medinī || || susvapnā yathā,—
nanda uvāca
“kena svapnena kiṃ puṇyaṃ kena puṃsāṃ bhavet sukham
ko'pi ko'pi ca susvapnastat sarvvaṃ kathaya
prabho ! ||”
śrībhagavānuvāca
“vedeṣu sāmavedaśca praśastaḥ sarvvakarmmasu
tatraiva kāṇvaśākhāyāṃ puṣṇākāṇḍe manohare
suvyakto yaśca susvapnaḥ śambhutu puṇyaphalapradaḥ
tat sarvvaṃ likhitaṃ tāta ! kathayāmi niśāmaya
svapnādhyāyaṃ pravakṣyāmi bahupuṇyaphalapradam
svapnādhyāyaṃ naraḥ śrutvā gaṅgāsnānaphalaṃ labhet
svapnastu prathame yāme saṃvatsaraphalapradaḥ
dvitīye cāṣṭabhimmāṃsaistibhirmāsaistṛtīyake
caturthe cārddhamāsena svapraḥ sadyaḥ phalapradaḥ
daśāhe phaladaḥ svapno'pyaruṣodayadarśane
prātaḥ svapnaśca phaladastatkṣaṇaṃ yadi bodhitaḥ
dine manasi yahṛṣṭaṃ tat sarvvaśca labhedbruvam
cintāvyādhisamāyukto naraḥ svapraśca paśyati
tat sarvva niṣphalaṃ tāta prayātyeva na saṃśayaḥ
jar̤o mūtrapurīṣeṇa pīr̤itaśca bhayākulaḥ
digambaro muktakeśo na labhet svapnajaṃ phalam
dṛṣṭvā svapnañca nidrāluryadi nidrāṃ prayāti ca
vimūḍho vakti cedvāto na labhet svapnajaṃ phalam
ukkā kāśyapo gove ca niryāṇaṃ labhate dhruvam
durgate durgatiṃ yāti nīce vyādhiṃ prayāti ca
śatrau bhayaśca labhate mūrkha ca kalako bhavet
kāmiṇyāṃ dhanahāniḥ syādvātrau corabhayaṃ bhavet
nidrāyāṃ labhate śokaṃ paṇḍite vāñchitaṃ phalam
1104.p1.2
na prakāśayya susvapnaḥ paṇḍitaiḥ kāśyape vraja
gavāñca kuñjarāṇāñca hayānāñca prajeśvara
prāsādānāñca śailānāṃ vṛkṣāṇāñca tathaiva ca
ārohaṇaśca dhanadaṃ bhojanaṃ rodanaṃ tathā
pratigṛhyā tathā vīṇāṃ śastrāṇyāṃ bhūmimālabhet
śastrāstreṇa yadā viddho gaṇena kṛmiṇā tathā
viṣṭhayā rudhireṇaiva saṃyukto'pyarthamālabhet
svapne'pyagamyāgamanaṃ bhāryyālābhaṃ karoti ca
mūtrāmiktaṃ piban mūtraṃ narakañca vigaldapi
nagaraṃ praviśedraktaṃ samudraṃ vā sudhāṃ pivet
śubhavāttīmavāpnoti vipulañcārthamālabhet ||”
raktaṃ sthāne naktaṃ samudraṃ sthāne samuvaṃ sudhāṃ sthāne
surāṃ iti ca pāṭhaḥ
“gajaṃ nṛpaṃ suvarṇañca vṛṣabhaṃ dhenumeva ca
dīpamannaṃ phalaṃ puṣpaṃ kanyāṃ chatraṃ rathaṃ dhvajam
kuṭumbaṃ labhate dṛṣṭvā kīrttiñca vipulāṃ śriyam
pūrākumbhaṃ dvijaṃ vahniṃ puṣpaṃ tāmbūlamambaram
śuklādhānyaṃ naṭaṃ veśyāṃ dṛṣṭvā śriyamavāpnuyāt
gocorañca ghṛtaṃ dṛṣṭvā cārthaṃ puṇyaṃ dhanaṃ labhet
pāyasaṃ padmapatve ca dadhi dugdhaṃ ghṛtaṃ madhu
miṣṭānnaṃ svastitaṃ bhuktā dhruvaṃ rājā bhaviṣyati
pakṣiṇāṃ mānuṣāṇāñca bhuṅkte māṃsaṃ naro yadi
bahvarthaṃ śubhavāttīñca labhate vāñchitaṃ phalam
chatraṃ vā pādukāñcāpi labdhāśvānaśca gacchati
asiñca nimmetaṃ tīkṣṇaṃ tattathaiva bhaviṣyati
śailayā sambharedyo hi sa pradhānaṃ bhaviṣyati
dṛṣṭvā ca phalinaṃ vṛkṣaṃ dhanamāpnoti niścitam
yasya śvetena sarpeṇa daśyate dakṣiṇe bhuje
so'cirāllabhate bhāryyāṃ vinītāṃ priyavādinīm
sarpeṇa bhacito yo hi paryyalābhañca tadbhavet
svapne sūryyaṃ vidhuṃ dṛṣṭvā mucyate vyādhibandhanāt
1104.p1.3
vaḍavāṃ kukkuṭīṃ krauñcīṃ dṛṣṭvā bhāryyāṃ labheddhruvam
svapne yo nigaḍervvaddhaḥ pratiṣṭhāmuttamāṃ labhet
uttamāṃ khāni putramiti vā pāṭhaḥ
havyaṃ pāyasaṃ bhuṅkte tar̤āge vā nadītaṭe
viprorṇe padmapatre ca so'pi rājā bhaviṣyati
tar̤āge vā sthāne padmapatre iti vā pāṭhaḥ
jalokāṃ hakṣikañca sarpañca yadi paśyati
dhanaṃ putrañca vijayaṃ pratiṣṭhāñca labhediti
mṛṣṭibhirdaṃṣṭribhiḥ krolairnarairnaiḥ pīḍito yadi
nicitaśca bhavedrājā dhanañca vipulaṃ labhet
matsyaṃ māṃsaṃ mauktikañca śaṅkhacandanahīra kam
yastu paśyati svapnānte vipulaṃ dhanamābhabhet
surañca rudhiraṃ svarṇaṃ bhukkā vidyāṃ dhanaṃ labhet
pratimāṃ śivaliṅgaśca labheddṛṣṭvā jayaṃ dhanam
phalitaṃ puṣpitaṃ viśvamāmraṃ dṛṣṭvā labhet dhanam
dṛṣṭvā ca jvaladagniñca dhanaṃ buddhiṃ śriyaṃ labhet
āmalakaṃ dhātrīphalaṃ utpalañca dhanāgamam
devatāśca dvijā gāvaḥ pitaro liṅginastathā
utpalaṃ sthāne tatpadmamiti vā pāṭhaḥ
yadvadanti mithaḥ svapne tattathaiva bhaviṣyati
śaktāmbaradharāṃ nārīṃ śuklāmālyānulepanām
samāliṅgati yaḥ svapne tasya śrīḥ sarvvataḥ sukham
pītāmbaradharāṃ nārīṃ pītamālyānulepanām
upagṛhṇāti yaḥ svapne kalyāṇaṃ tasya jāyate
sarvvāṇi śuklāni praśaṃsitāni
muktāsthi kārpāsativāṃrjitāni
sarvvāṇi kṛṣṇāni vininditāni
gohastidevadvijavarjitāni
divyā strī sammitā viprā ratnabhūṣaṇabhūṣitā
yasya mandiramāyāti sa śriyaṃ labhate dhruvam
svapne ca brāhmaṇo devo brāhmaṇo devakanyakā
kumārī cāṣṭavarṣīyā ratnabhūṣaṇabhūṣitā
yasya tuṣṭā bhavet svapne tasya tuṣṭā ca pārvatī
ityatra sa bhavet kavipaṇḍitaḥ iti ca pāṭhaḥ
1104.p1.4
brāhmaṇī brāhmaṇo vāpi santuṣṭaḥ sammitā satau
phala dadāti yasmai ca tasya putto bhaviṣyati
yaṃ svapne brāhmaṇo nanda ! karoti ca śubhāśriyam
yadvadati bhavettasya tacchreyaśca bhaveddhruvam
parituṣṭo dvijaśreṣṭhaśrāyāti yasya mandiram
nārāyaṇaḥ śivo brahmā praviśettu tadāśramam
samprattistasya bhavati yaśaśca vipulaṃ śubham
pade pade sukhaṃ tasya sanmānaṃ gauravaṃ labhet
cakralādapi svapne tu labhate surabhīṃ yadi
bhūmilābho bhavettasya bhāryyā cāpi pativratā
kareṇa kṛtvā dṛḍhau yaṃ mastake sthāpayedyadi
rājyalābho bhavettasya niścitañca śruto śrutam
svapne tu brāhmaṇastuṣṭaḥ samāliṅgati yaṃ naru
tīrthastrāthī bhavet so'pi niścitañca śriyānvitaḥ
svapne dadāti putrañca yasmai tuṣyaṃstate dvijaḥ
jayayukto bhavet so'pi yaśastrī ca dhanī sukhī
svapne dṛṣṭvā ca tīrthāni saudharamyadṛr̤hāṃṣi ca
jayayuktaśca dhanavāṃstīrthasnāyo bhavennaraḥ
svapne tu pūrṇakalasaṃ kaścit kasmai dadāti vā
putralābhī bhavettasya sampattiṃ vā samālabhetū
isto kṛtvā tu kuṇḍavaṃ bhāṭakaṃ vāpi sundarī
yasya mandiramāyāti sa lakṣmīṃ labhate dhruvam
divyā strī yadgṛhaṃ gatvā purodhaṃ vibhajeddija
dharmalābho bhavettasya dāridryañca prayāti ca
yasya gehaṃ samāyāti bhāryyayā saha brāhmaṇaḥ
pārvvatyā saha śambhurvā lakṣmīnārāyaṇo'thavā
brāhmaṇo brāhmaṇī vāpi svapne yasmai rudāti vā
dhānyaṃ puṣyāñjaliṃ vāpi tasya śroḥ sarvvatomukhī
śvetagomuṇḍolaya svarnataḥ sukhoti ca pāṭhaḥ
muktāhāraṃ puṣpamātyaṃ candanañca śubhaṃ vraja
śubhaṃ vraja sthānaṃ labheddija iti vā pāṭhaḥ
1104.p1.5
svapne dadāti viprāya tasya śrīḥ sarvvataḥ sukhī
gorocanāṃ patākāṃ vā haridrābhikṣudaṇḍakam
aśvāśvañca sabhaṃtūṃ svapne tasya śroḥ sarvvataḥ sukhī
śvetāśvasthānaṃ siddhāśvamiti vā pāṭhaḥ
brāhmaṇa ! brāhmaṇo vāpi dadāti yasya mastake
chattraṃ vā śukladhānyaṃ vā sa ca rājā bhaviṣyati
svapne rathasthaḥ puruṣaḥ śuklāmālyānulepanaḥ
tacastho dadhi bhuṅkte ca pāyasaṃ vā nṛpo bhavet
svapne dadāti viprāya brāhmaṇo vā sudhāṃ dadhi
praśastapātraṃ tasmai vā so'pi rājā bhavedbhavam
dadāti pustakaṃ svapne yasmai pūṣyavate dvijaḥ
sa bhavedviśvavikhyātaḥ kavīndraḥ paṇḍiteśvaraḥ
yaṃ pāṭhayati svapne yā mātaiva ca sutaṃ yathā
sarasvatīsutaḥ so'pi tatparo nāsti paṇḍitaḥ
brāhmaṇaḥ pāṭhayedyañca pitaiva putrapūrvvakam
dadāti pustakaṃ prautyā sa ca tatsadṛśo bhavet
prāpnoti pustakaṃ svapnaṃ pathi vā yatra tatra vā
sa paṇḍito yaśastrī ca vikhyātaśca mahītale
svapne yasmai mahāmantraṃ vipro viprā dadāti cet
sa bhavet puruṣaḥ prājño dhanavān guṇavān sudhīḥ
svapne dadāti mantraṃ vā pratimāṃ vā śilāmayom
yasmai dadāti vipraśca mantrasiddhiśca tadbhavet
viprā viprasamūhaśca dṛṣṭā natvāśiṣaṃ labhet
rājendraḥ sa bhavedāpi kṣmā ca kavipaṇḍitaḥ
śakladhānyayutāṃ bhūmiṃ yasmai vipraḥ mamṛtūsṛjet
svapne ca parituṣṭaśca sa bhavet pṛthivīpatiḥ
svapne vipro rathaṃ kṛtvā nānāvarge padaṃrnayet
cirajīvī bhavedāyodhanahavirbhaved dhruvam
viprā vipraśca santuṣṭo yasmai kanyāṃ dadāti ca
svapne ca sa bhavedvityaṃ dhanāḍhyo bhūpatiḥ svayam
svapne sarovaraṃ dṛṣṭvā samudraṃ vā nadīṃ nadam
1104.p1.6
śuktāṃiṃ śuklagailañca dṛṣṭvā priyamavāpnuyāt ||”
priyaṃ sthāne śriyamiti ca pāṭhaḥ
yaḥ paśyati sutaṃ svapne sa bhaveccirajīvanaḥ
parogāṃrogiṇaṃ dṛṣṭvā sukhinañca sukhī bhavet
divyā strī yaṃ pravadati mamasvāmī bhavāna bhava
svapne dṛṣṭvā ca jāgārtti sa ca rājā bhaveddhruvam
svapne ca bālikāṃ dṛṣṭvā labdhvā sphāṭikamālikām
indracāpaṃ śakradhvajaṃ sa pratiṣṭhāṃ labhed dhruvam
svapne vipro vadati yaṃ mama dāso bhaveti ca
haridāsasya tadbhaktiṃ labdhvā sa vaiṣṇavo bhavet
svapne vipo hariḥ śambhubrahmāṇī kālikā śivā
yantrā strī vedamātā vā jāhnavī vā sarasvatī
gāṃpālikāveṣadharā bālikā rādhikā mama
bālaśca bālagopālaḥ svapravidbhiḥ prakāśitaḥ
eṣa te kathito nanda susvapnaḥ puṇyahetukaḥ
śrotumacchāmi kiṃ vā tvaṃ kiṃ bhūyaḥ kathayāmi
te ||”
Linked texts (2)
- Vārāhītantra — Sanskrit
- Svapnacintāmaṇi — Jagaddēva, Sanskrit