<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.112.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 112.1

# Shabdakalpadruma 112.1

Śabdakalpadruma 112.1

- **Language:** Sanskrit

### [112.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.112.1)

śālakaṭaṅkaṭaḥ, puṃ, sukeśīrākṣasaḥ | sa vidyutkeśabhāryyāśālaṅkaṭaṅkaṭāyāḥ putraḥ | iti  
vāmanapurāṇam  
śālaṅkāyanaḥ, puṃ, ( śalaṅkasyāpatyam | “nar̤ādibhyaḥ  
phak |” 4

### [112.1.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.112.1.p1)

66 | iti phak |) muniviśeṣaḥ  
nandī | iti medinī  
śālaṅkāyanajīvachaḥ, strī, vāsamātā | yathā, —  
“vāsasyāmbā satyavatī vāsavī gandhakālikā  
yojanagandhā dāseyī śālaṅkāyanajīvachaḥ ||”  
iti hemacandraḥ  
śālaṅgiḥ, puṃ, munibhedaḥ | yathā, —  
“vaśiṣṭhoruruṇatīnātho maitrāvaruṇirityapi  
śālaṅgurodhaḥ śālaṅgardākṣauputrastu pāṇiniḥ ||”  
iti jaṭādharaḥ  
śālajaḥ, puṃ, ( śālājjāyate iti | jan+ḍaḥ |)  
śālamatsyaḥ | yathā | śālaḥ śālajagarjanau  
iti śabdaratnāvalī  
śālaniryāsaḥ, puṃ, ( śālasya niryāsaḥ |) sarjarasaḥ | dhūnā iti bhāṣā | tatparyyāyaḥ | śālajaḥ  
2 sarjaḥ 3 sarjarasaḥ 4 | iti ratnamālā  
dhūnakaḥ 5 vanhivallabhaḥ 6 sarvvamabhiḥ 7 | iti  
trikāṇḍaśeṣaḥ  
śālaparṇī, strī, ( śālasya parṇamiva parṇamasyāḥ  
ṅīṣ |) vṛkṣaviśeṣaḥ | śālapāṇī iti bhāṣā  
tatparyyāyaḥ | sudalā2 suparṇī3 sthirā4 saumyā5  
kusudā 6 guhā 7 dhruvā 6 vidārigandhā 6  
aṃśumatī 10 sūparṇikā 11 dīrghamūlā 12  
dīrghapatrikā 13 vātanī 14 prothinau 15  
tanvī 16 sudhā 17 sarvvānukāriṇī 18  
śophaghnī 16 subhagā 20 devī 21 tripalā 22  
traiviṣṭapārthakā 23 sumnaktā 24 surūpā 25  
subhagatrikā 26 suparṇā 27 śālipatrau 28  
śālidalā 26 | iti rājanirghaṇṭaḥ | vidārī  
30 sālaparṇī 31 | ityamaraṭīkāyāṃ bharataḥ  
asyā guṇāḥ | grāhitvam | kaphapittanāśitvañca | iti rājavallabhaḥ || tiktatvam | gurutvam | uṣṇatvam | vātadoṣaviṣamajvara mehārśaḥśophasantāpanāśitvañca | iti rājanirghaṇṭaḥ  
api ca  
“śālaparṇī sthirā saumyā viṣamau pīvarā  
guhā  
vidārigandhā dīrghāṅgistridoṣaghnī'mṛtātathā  
śālaparṇī garaccharddijvara śvāsānistārajit  
śodhadoṣanayaharo vṛṃhaṇyaktā rasāyanī  
tiktā viṣaharī svāduḥ chatakāsakṣayipraṇut ||”

### [112.1.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.112.1.p2)

iti bhāvaprakāśaḥ

## Linked texts (1)

- [Rājanighaṇṭu (Nighaṇṭurāja, Abhidhānacūḍāmaṇi)](https://indike.org/pramana/in.med.nighantu.namaguna.rajanighantu.6.18) — Narahari Paṇḍita, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.112.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.112.1) · Pramāṇa
