Shabdakalpadruma 1131.32
Śabdakalpadruma 1131.32
- Language
- Sanskrit
1131.32
“mandārairāmāṃ bhuvanaviditā ketakī svarṇavarṇī
prakṣālyaiṣā muṣitamadhupaḥ puṣpamadhye prapātaḥ
asyāṃmugdhā kusamarajasā kaṇṭakecchinnapaccaḥ
sthātuṃ gantuṃ dayamapi sakhe naiva śakno dvirephaḥ ||”)
svarṇavalkalaḥ, puṃ, (svarṇavat valkalaṃ yasya)
sthauṇeyakavṛkṣaḥ | iti śabdacandrikā
svarṇa vallī, strī, (svarṇavarṇā vallī|) latāviśeṣaḥ
tatparyyāyaḥ | raktaphalā 2 kākāyuḥ 3 kākavallī 4 | asyā guṇāḥ | śiraḥpīr̤ātridoṣanāśitvam | dugdhadāḍhatvañca | iti rājanighaṇṭaḥ
(tathāsyāḥ paryyāyā guṇāśca
svarṇavalloraktaphalā kākāyuḥ kākavallarī
svarṇa vallī śiraḥpīr̤āṃ tridoṣāntu hanti
dugdhadā ||”
iti bhāvaprakāśasya pūrvva khaṇḍe prathame bhāge ||)
svarṇa śephālikā, strī, kha rṇa varṇā śephālikā |)
āragvadhaḥ | iti śabdamālā || pītaśephālikā
ca
svarṇāṅgaḥ, puṃ, (svarṇavat pītamaṅgaṃ yasya |) āragavadhaḥ | iti rājanighaṇṭaḥ || (tathāsya paryyāyaḥ
“āragvadho rājavṛkṣaḥ mampākaścaturaṅgulaḥ
āraveto vyādhighātaḥ kṛtamālaḥ suvarṇa kaḥ
karṇikāro dīrghaphalaḥ svarṇāṅgaḥ svarṇa bhūṣaṇaḥ |”
iti bhāvaprakāśasya pūrvvakhaṇḍe prathame bhāge ||)
svarṇāgniḥ, puṃ, (svarṇāṅga bhūriḥ |) gandhakam | iti
kecit
svarṇa lo, strī, apuṣpivṛkṣaḥ | tatparyyāyaḥ | hema
puṣpī 2 svarṇapuṣpā 3 aśvatthā 4| abhyā
guṇāḥ | kaṭutvam śītatvam | kaṣāyatvam
vraṇaropakatvañca | iti rājanighaṇṭaḥ
khartta, ka gatyātaṅke| iti kavikalpadrumaḥ|| (curā0para0 gato saka0 ātaṅke aka0-seṭ |) taṅko
duḥkhena jīvanam | ka, kharttayati jane gacchati
duḥkhena jīvati vetyarthaḥ | asikharttat | iti
durgādāsaḥ
kharda, ṅa, prītilihoḥ | iti kavikalpadrumaḥ
(bhvā0- ātma0- saka0- seṭ | prītiḥ prītikaraṇam | liṭsopādānam | ṅa, khardate
vividhāsvādaṃ khādate ca rasāyanamiti halāyudhaḥ | iti durgādāsaḥ
kharnadī, strī, (khaḥ svargasya nadī |) svargaṅgā
ityamaraḥ || khaḥ svargasya nadī svarṇadoṣu rṇa iti
yogavibhāgāt ṇatvam | pūrvvapade saṃjñāyāṃ catvamiti pareṣām prakaraṇe girinadyādīnāmupasaṃkhyānamiti vā ṇatvam | iti madhumādhavaḥ
svarṇa do dantyanakāravatotyeke | iti bharataḥ
kharbhonayaḥ, puṃ, (kharbhonoryya priyatvāt | kharbhonu +
aṇ |) gomedakamaṇiḥ | iti rājanighaṇṭaḥ
kharbhānuḥ, puṃ, (kharākāśe bhānoti | khar + bhā +
“dābhābhyāṃtuḥ |” uṇā0 3
Linked texts (1)
- Subhāṣitaratnākara (Kṛṣṇanātha) — Kṛṣṇanātha, Sanskrit