<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1144.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 1144.8

# Shabdakalpadruma 1144.8

Śabdakalpadruma 1144.8

- **Language:** Sanskrit

### [1144.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1144.8)

30-30  
svāmyupakārakaḥ, puṃ, (svāmina upakārakaḥ | )  
śvabhraḥ | iti kecit || prabhukitakārake, tri  
svāyambhuvaḥ, puṃ, (svayambhuvopatyamiti | svayambhū +  
aṇ | maṃjñāpūrvvakasya vidheranityatvāt na guṇaḥ|)  
prathamamanuḥ | saca sṛṣṭivṛddhaye brahmaṇo dakṣicāṅgājātaḥ | bāmāṅgāt śatarūpā śrī tasya  
mahiṣī cāsot| asminmanyantare yaṅgo'vatāra  
ma eva indraḥ | yamādayī devāḥ marīcyādiptapta  
rṣayaḥ | svāyambhuvo manuḥ | priyavratottānapādau  
manuputrī | bākūtiḥ devahūtiḥ prasūtiḥ kanyāḥ  
iti śrībhāgavatamattam || || api ca  
“thāmā nāma purā devāḥ khāsan svāyambhuve'ntare  
maptaiva ṛṣayaḥ pūrdhvaṃ ye marocyādayaḥ sutāḥ  
agniṣvāttāgnibāṅgaśca tribhaḥ savana eva ca  
jyotiṣmān dyutimān bhavyo medhā medhātithirvasuḥ  
svāyambhuvasyāsya manorvṛttai vaṃśadharranarāḥ  
pratisvargamaso hvātvā jagmuste paramaṃ padam  
etat svāyambhuvaṃ proktaṃ śārīcitamataḥ param ||”  
iti mātsye

### [1144.8.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1144.8.p1)

3-6  
aparañca  
“tato brahmātmasambhūtaṃ pūrdhvaṃ svāyambhuvaṃ prabhuḥ  
ātmānaḥ sadṛśaṃ cakre prajāpālye manuṃ tadā  
śatarūpāñca tāṃ nārīṃ taponirratakalmaṣām  
svāyambhuvo manurdevaḥ patnotve jagṛhe prabhuḥ  
tasyāñca putravāt putrī śatarūpā vyajāyata  
priyavratottānapādau prakhyātāvālakayobhiḥ  
kanye dve ca tathābhūteḥ prasūtiśca tataḥ pitā  
dadau prasūtiṃ dakṣāya tathākūtiṃ ruceḥ purā  
prajāpatiḥ sa jagṛhe tayoryajñaḥ saddakṣiṇaḥ  
putrāṃ jajñe mahābhāgaḥ dampatyormithunaṃ tataḥ  
yajñasya dakṣiṇāyāntu puttro dvādaśa jajñire  
yāmā prati samākhyātā devāḥ svāyambhuve'ntare  
tasya putrāstu yajñasya dakṣiṇāyāṃ subhāsvarāḥ  
prasūtyāñca tathā dakṣaścatasro viṃśatistathā  
sasarja kanyāstāsāntu samyak nāmāni me  
śṛṇu ||”

### [1144.8.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1144.8.p2)

iti mārkaṇḍeyapurāṇe duḥkhapraśāmananāmādhyāyaḥ

## Linked texts (1)

- [Viṣṇupurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*vulgate.1.7.22) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1144.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1144.8) · Pramāṇa
