<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.116.4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 116.4

# Shabdakalpadruma 116.4

Śabdakalpadruma 116.4

- **Language:** Sanskrit

### [116.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.116.4)

64

### [116.4.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.116.4.p1)

“arkanāriṣṭasacchannaṃ syandaneśca sapātkaleḥ |”)  
dvīpaviśeṣaḥ | iti śabdamālā || tadvivaraṇaṃ  
yathā, —  
“ata ūrddhaṃ pravakṣyāmi śālmalasya nibodhata  
śālmalo dviguṇo dvīpaḥ kauñcaddīpasya vistarāt  
parikṣāyya samudrantu dadhimaṇḍodakaṃ sthitaḥ  
tatra puṇyā janapadāścirāśca niyate janaḥ  
kuta eva sudurbhikṣaṃ kṣamātejoguṇā hi te  
prathamaḥ sūryyasaṅkāśaḥ sumanā nāma parvvataḥ  
pītastu madhyamastatra śātakaubhamayo giriḥ  
nānnā sarvvasukho nāma divyoyadhisamanvitaḥ  
tatoyaścaiva sauvarṇo ṛkṣapadmanibho giriḥ  
sa nāmnā rohito nāma divyo girivaro  
mahān  
sumanāḥ kuśalo deśaḥ sukhodakaiḥ sukhodayaḥ  
rohitastu tṛtīyastu rohiṇo nāma viśrutaḥ  
tatra ratnānyanekāni svayaṃ rakṣati vāsavaḥ  
prajāpatimupādāya prasahyo vidhivat svayam  
na tatra nadyo varṣaṃ vā śītoṣṇāñcaiva tadvidham  
varṇyāśramāṇāṃ vārttā vā triṣu doṣeṣu vidyate  
na vṛddhaṃ na ca durddho'sti īṣryyāhyayā bhayaṃ tathā  
uddiṣṭāmyudakānyatra giriprasravayāni ca  
bhojanaṃ ṣaḍrasaṃ tatra teṣāṃ svayamupasthitam  
adharmmottho na teṣvasti na lobho na parigrahaḥ  
aroġā balavantaśca ekāntasukhinaḥ prajāḥ  
niṃmṛṅgahaṃ sahasrāṇi mānuṣīṃ śiṣṭrimāsthitāḥ  
svasvamāyuḥsvarūpā dharmmārthya tathaiva ca  
śālmalādviṣu vijñeyaṃ dvīpeṣu triṣu sarvvaśaḥ  
sākṣāt prāgbalādyānāṃ dīpānnāsu vidhiḥ  
śubhaḥ  
parimaṇḍalastu sa dvīpastadravat pariveṣṭitaḥ  
surodena samudreṇa dviguṇena samanvitaḥ ||”  
iti matsyapurāṇe bhuvanakoṣe saptadvīpaviveśānaṃ  
nāma 100 adhyāyaḥ || || api ca  
“plattadvīpaprabhāvāttu dviguṇena samanvitaḥ  
saṃveṣṭityudasābhodhyāṃ śālmaliḥ saṃśayasthitaḥ  
sapta varṣāṇi tatraiva tatraiva kulaparvvatāḥ  
sukhyāyatāḥ supūrvāścaḥ sapta nadyaśca suvratāḥ  
kusudodbhāsataścaiva tṛtīyaśca balāhakaḥ  
droṇaḥ karṇastu mahiṣaḥ kakudmān sapta parvvatāḥ  
yonitoṣā visṛṣṭā ca candrā śuklā vimocanī  
nivṛttiśceti tā nadyaḥ smṛtāḥ pāpahaśaḥ  
śivāḥ  
na teṣu vidyate lobhaḥ krodho vā dvijasattamāḥ  
na caivāsti yugāvasthā janā jīvantyanāmayāḥ  
yajanti satataṃ tatra varṇā vāyuṃ sanātanam  
teṣāṃ tasyātha sāyujyaṃ khā rūpyaśca salokatām  
kapilā brāhmaṇāḥ proktā rājānastvaruṇāmbudāḥ  
pītā vaiśyāstathā kṛṣṇā dvaupe'smin vṛṣalā  
dvijāḥ ||”

### [116.4.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.116.4.p2)

iti kauma bhūgokhilāse 46 adhyāyaḥ

## Linked texts (1)

- [Matsyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.matsya.122.97) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.116.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.116.4) · Pramāṇa
