<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1259.64 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 1259.64

# Shabdakalpadruma 1259.64

Śabdakalpadruma 1259.64

- **Language:** Sanskrit

### [1259.64](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1259.64)

30

### [1259.64.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1259.64.p1)

“utpalākṣī sahasrākṣe hiraṇyākṣe mahotpalā ||”)  
hiraṇyāśvaḥ, puṃ, (hiraṇyasya aśvo yatra|)  
tulāpuruṣādi-ṣoḍaśamahādānāntargatamahādānaviśeṣaḥ | yathā,—  
“athātaḥ saṃpravakṣyāmi hiraṇyāśvavidhiṃ param  
yasya pradānādbhavane bhānasyaphalamaśrute  
puṇyāṃ tithiṃ samāsādya kṛtvā brāhmaṇavācanam  
lokeśāvāhanaṃ kuryyāttulāpuruṣadānavat  
ṛtviksadasyasambhārabhūṣaṇācchādanādikam  
sarvvamekānvitaṃ kuryyāddhemavājimakhaṃ budhaḥ  
sthāpayedvedimadhye tu kṛṣṇājinatilopari  
kauśeyavastrasaṃvītaṃ kārayeddhemavājinam  
śaktitastripalādūrdhvamāsahasrapalādbudhaḥ  
pādukopānahacchatracāmarāsanabhājanaiḥ  
pūrṇakumbhāṣṭakoṣetaṃ mālyaiścaphalasaṃyutam  
śayyāṃ sopaskarāṃ tadvaddhemabhāratisaṃyutām  
tataḥ sarvvauṣadhīsnātaḥ snāpito vedapuṅgavaiḥ  
dṛmamuccārayenmantraṃ gṛhītakusumāñjaliḥ  
namaste sarvvadeveśa ! vedavāharūpamṭaṭa !  
vājirūpeṇa māmasmāt pāhi saṃsārasāgarāt  
tvameva samadhā bhūtvā chāyārūpeṇa bhāskaram  
yajñāṅgamamayase lokānataḥ pāhi sanātana !  
evamuccāryya gurave tamaśvaṃ vinivedayet  
dattvā pāpakṣayājjñātīṃllokamadhyeti bhrājatam  
gobhirvibhavataḥ sarvvānṛtvijaścāpi pūjayet  
sarvvadhātryopakaraṇaṃ gurave vinivedayet  
sarvvagavyādikaṃ dattvā bhuñjītātailameva hi  
purāṇaśravaṇaṃ tadvat kārayedbhojanādanu  
imaṃ hiraṇyāśvavidhiṃ karoti yaḥ  
puṇyaṃ samāsādya dinaṃ narendra !  
vimuktapāpaḥ sa puraṃ surāraiḥ  
prāpnoti siddhairabhipūjitaḥ san  
iti paṭhati ya ityaṃ hemavājipradānaṃ  
sakalakaluṣamuktaḥ so'śvayuktaina bhūyaḥ  
kanakadmayavimānaināṃrkalokaṃ prayāti  
tridaśapativadhūbhiḥ pūjyate yo'tha paśyet  
yo vā śṛṇoti puruṣo'pyadhanaḥ smaredvā  
hemāśvadānamabhinandayatīha loke  
so'pi prayāti kṛtakṛtyamakhaṇḍadevaḥ  
sthānaṃ purandaramahekharalokajuṣṭam ||”  
hiraṇyāśvarathaḥ, puṃ, (hiraṇyāśvaḥ suvarṇaghoṭakayuktaḥ  
ratho yatra | ) pār̤aśamahādānāntargatamahādānaviśeṣaḥ | yathā, mātsye  
“ādyantu sarvvadānānāṃ tulāpuruṣasaṃjñitam  
hiraṇyagarbhadānañca brahmāṇḍaṃ tadanantaram  
kalpapādapadānañca gosahasrañca pañcamam  
hiraṇyakāmadhenuśca hiraṇyāśvarathastathaiva ca  
pañcalāṅgulakañcaiva dharādānaṃ tathaiva ca  
hiraṇyāśvarathastadvat hemahastirathastathā  
dvādaśaṃ viṣṇucakrañca tataḥ kalpalatātmakam  
saptasāgaradānañca ratnadhenustathaiva ca  
mahābhūtaghaṭastadvat ṣor̤aśaḥ parikīrttitaḥ ||”  
“athātaḥ saṃpravakṣyāmi mahādānamanuttamam  
hiraṇyāśvarathaṃ nāma mahāpātakanāśanam  
puṇyāndinamathāsādya kṛtvā brāhmaṇavācanam  
lokeśāvāhanaṃ kuryyāttulāpuruṣadānavat  
ṛtviksadasyasambhārabhūṣaṇācchādanādikam  
kṛṣṇājine tilān kṛtvā kāñcanaṃ kārayedratham  
saptāśvaṃ caturaśvaṃ vā caturasraṃ sakūbaram  
aindranīlena kumbhena dhvajarūpeṇa saṃyutam  
lokapālāṣṭakopetaṃ padmarāgadalānvitam  
caturaḥ pūrṇakalaśān dhānyānyaṣṭādaśaiva tu  
kauṣeyavastrasaṃyuktāmupariṣṭādvitānakam  
māvyekṣuphalasaṃyuktaṃ puṣpeṇa samanvitam  
yo yaṅktaḥ punaḥ kuryāt sa tannāmnādhivāsanam  
chatracāmara kauṣeyavastropānahapādukāḥ  
gobhirvibhavataḥ sārddhaṃ dadyācca śayanādikam  
abhāvāt tripalādūī śaktitaḥ kārayecchubham  
aśvāṣṭakena saṃyuktaṃ caturbhirya vājibhiḥ  
brāhmaṇañca yutaṃ dadyādimaṃ mantramudīrayet  
namo namaḥ pāpavināśanāya  
viśvātmane vedaturaṅgamāya  
dhāmnāmadhīśāya bhavābhavāya  
pāpaughadāvānala dehi śāntim  
vasvaṣṭakādityamarudgaṇānāṃ  
tvameva dhātā paramaṃ vidhānam  
yatastato me hṛdayaṃ prayātu  
dharmaikanāma tvamathoṣrṇaraśme  
iti turagarathapradānametat  
bhavabhayasūdanamatra yaḥ karoti  
sa kaluṣapaṭarlavimuktadehaḥ  
paramamupaiti padaṃ pinākapāṇeḥ  
daidīpyamānavapuṣā vijitaprabhāvamākramya maṇḍalamakhaṇḍalacaṇḍabhānoḥ  
siddhāṅganānayanapaṭpadapīyamānavaktrāmbujo'syujabhavena ciraṃ sahāste  
iti paṭhati śṛṇoti vā ya ityaṃ  
kanakarathaturagapradānamasmin  
na sa narakapuraṃ vrajet kadācit  
narakariporbhavanaṃ prayāti bhūpa ! ||”

### [1259.64.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1259.64.p2)

iti mātsye hiraṇyāśvarathapradānikaṃ nāma 255 adhyāyaḥ

## Linked texts (5)

- [Matsya](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.matsya.281.4) — Sanskrit
- [Caturvargacintāmaṇi](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.caturvargacintamani.14.p7) — Hemādri, Sanskrit
- [Ṣoḍaśamahādānavidhi (Hemādri)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.dana.mahadana.sodasamahadanavidhi-hemadri.14.p7) — Hemādri, Sanskrit
- [Dānakhaṇḍa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.hemadri.danakhanda.16.p7) — Hemādri, Sanskrit
- [Dānakalpataru](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.dana.danakalpataru.5.p58) — Lakṣmīdhara, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1259.64](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1259.64) · Pramāṇa
