<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1260.13 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 1260.13

# Shabdakalpadruma 1260.13

Śabdakalpadruma 1260.13

- **Language:** Sanskrit

### [1260.13](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1260.13)

hīrāṅgaḥ  
hīnāṅgī,  
hīntālaḥ,  
hīraṃ,  
hīraḥ,  
hīrukaḥ,  
hīrā,  
hīrāṅgaḥ,  
hur̤aḥ  
holukaṃ,  
hoho,  
hu,  
huṃkṛtaṃ klo,  
huḍa,  
huḍa,  
huḍa,  
hur̤aḥ,  
hutāśaḥ  
hur̤akaḥ,  
hur̤ataṃ,  
huḍumbaḥ  
huṇḍaḥ,  
hutaṃ,  
hutabhuk, \[j \]  
hutabhukpriyā,  
hutavahaḥ,  
hutāśaḥ,  
“bhagnaṃ samāsādividhaṃ hutāśa !  
kāṇḍe ca mantro ca hi tatra savyau ||”  
iti vaidyakaratnaviniścayasaṃgrahe bhagnādhikāre  
hutāśa iti agnivaṃśasambodhanaṃ carake ṝtāśaśabdenāgnivaṃśo'bhidhīyate padaikadeśe padapravṛttaḥ  
iti taṭṭīkāyāṃ śrīkṛṣṇadattaḥ || )  
hutāśanaḥ, puṃ, (hutaṃ āhutadravyaṃ aśanamasya | )  
agniḥ | yathā, gobhilaputtrakṛtagṛhyāsaṃgrahe  
“apsuhome tu vahniḥ syāt koṭihome hutāśanaḥ  
pūrṇāhutyāṃ mṛr̤o nāma śāntikaṃ varadaḥ sadā ||”  
iti tithyāditattvam  
api ca  
“ārogyaṃ bhāskarādiccheddhanamiccheddhutāśanāt  
jñānantu śaṅkarādicchenmuktimicchejjanārdnanāt ||”  
iti garur̤avidyāsamastapurāṇam  
śivaḥ | iti kecit || ( ṣaṭtriśatpavitrakeṣuḥ |)  
tadyathā, —  
“ekadvikadvādaśabhāgayuktaṃ  
yojyaṃ viṣaṃ ṭaṅkaṇamuṣaṇañca  
hutāśano nāma hutāśanasya  
karoti vahniṃ kapiñjarāṇām ||”  
iti hutāśano rasaḥ  
iti vaidyakaratnendrasārasaṃgrahe'jīrṇādhikāre ||)  
hutiḥ, strī, havanam | hudhātoḥ ktinpratyayena  
niṣpannā  
hum, vya, (hrayate iti | hu + bāhulakāt maḥ |)  
smṛtiḥ| apākṛtiḥ | amarṣapraḥ| abhyanujñā  
iti medinī || tarke vitarke haṃ śabdo dorghādikutvādirapīti kecit | ityamaraṭokāyāṃ  
bharataḥ  
hukka, ā kauṭilyake | iti kavikalpadrumaḥ  
( bhvā0-para0-aka0-seṭ | ) ṛsvo | ṛipi  
rākkotīti hraḥ churo churaḥ | ā hukkiṃtaṃ hūrṇaṃ  
tena ! hukviti chanaḥ kuṭilaḥ syādityarthaḥ  
huṣkaṃti coraḥ apasaratītyarthaḥ | iti dhātupradopaḥ | iti durgādāsaḥ  
hula, ña, hatisamvaraṇayoḥ | iti kavikalpadrumaḥ  
( bhvā0-para0-saka0-seṭ | ) ña, holaḥ hulaḥ  
iti durgādāsaḥ  
hulahulo, strī, (hula + ṅā | ābhīkṣṇo dvisvaṃ  
gaurāditvāt ṅīṣ | ) strīṇāṃ maṅgalajanakamukhaśabdaḥ | ulu ulu iti bhāṣā | tatpayyayaḥ  
mukhaghaṇṭā 2 | iti trikāṇḍaśeṣaḥ  
huḍuṃ, } puṃ, (āhvayatoti | hū + nipātanāt  
huḍūḥ, } ṅuḥ ḍuḍū | ) gandharvvaviśeṣaḥ | yathā, —  
“rudrahuruṣa vividheo huḍūrnadaṃśca kutracit |”  
iti śabdaratnāvalī  
( yathā, mahābhārate

- [Previous: 1259.64.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1259.64.p2)
- [Next: 1260.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1260.8)
- [Up: 1260](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1260)

## Linked texts (1)

- [Rasendrasārasaṃgraha (Gopāla Kṛṣṇā)](https://indike.org/pramana/in.med.rasa.cikitsa.rasendrasarasamgraha.21.9) — Gopāla Kṛṣṇā 1800, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1260.13](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1260.13) · Pramāṇa
