<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1264.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 1264.3

# Shabdakalpadruma 1264.3

Śabdakalpadruma 1264.3

- **Language:** Sanskrit

### [1264.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1264.3)

“śoṇitakaphaprasādajaṃ hṛdayaṃ tadāyayā hi  
dhamanyaḥ prāṇavahāḥ | tasyādho vāmataḥ plīhā  
phupphusaśca dakṣiṇato yakṛt kloma ca  
taddhṛdayaṃ viśeṣeṇa cetānāsthānamatastasmiṃstamasāvṛte sarvvaprāṇinaḥ svapanti | bhavati cātra  
puṇḍarīkeṇa sadṛśaṃ hṛdayaṃ syādadhomukham  
jāgratastadvikaśati svapataśca nimīlati ||”  
iti ca suśrute śārīrasthāne caturthe'dhyāye ||)  
hṛdayeśaḥ, puṃ, (hṛdayasya deśaḥ |) bharttā | iti  
trikāṇḍaśeṣaḥ || tatparyyāyaḥ  
“preyasyādyāḥ puṃsi patnyau bharttā saikā patirvvaraḥ  
vivor̤hā ramaṇo bhoktā ructho varayitā dhvaḥ ||”  
iti hemacandraḥ  
hṛdayeśā, strī, (hṛdayasya īśā |) bhāryyā | yathā,  
“preyasī dayitā kāntā prāṇeśā vallabhā  
priyā  
hṛdayeśā prāṇasamā preṣṭhā praṇayino ca sā ||”  
iti hemacandraḥ  
hṛdāvarttaḥ, puṃ (hṛdayasthitaḥ bhāvarttaḥ |) cakrahṛdayāvarttaḥ | tatparyyāyaḥ | kroḍacakraṃ 2 | iti  
trikāṇḍaśeṣaḥ  
hṛdispṛk, \[ś\] tri, (hṛdi hṛdaye spṛśatīti  
spṛśa + kin | “hṛdayasyāṃ ḍeḥ |” 6

- [Previous: 1263.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1263.p2)
- [Next: 1264.6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1264.6)
- [Up: 1264](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1264)

## Linked texts (1)

- [Bṛhatsaṃhitā (another edition)](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.rsi.brhatsamhita*alt.22.11) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1264.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1264.3) · Pramāṇa
