<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.133.16 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 133.16

# Shabdakalpadruma 133.16

Śabdakalpadruma 133.16

- **Language:** Sanskrit

### [133.16](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.133.16)

“vyamimite manave śāsyo bhūḥ |”  
“śāsyo bhūḥ śiṣyaṇīyo bhava idaṃ kuru idaṃ kuru  
iti vidheyo bhava |” iti tadbhāṣye sāyaṇaḥ || )  
śi, ña ṇa niśāne | iti kavikalpadrumaḥ || (svā0ubha0-saka0-aniṭ | ) niśānamiti śyate  
rūpam | śāna ña teje ityasya niśamanatvatvāt  
anekārthatvāt niśānamiha tīkṣṇīkaraṇam  
na ṇa, śinoti śinute khaḍgaṃ karmmakāraḥ  
iti durgādāsaḥ  
śiṃśapā, strī, vṛkṣaviśeṣaḥ | śiśu iti bhāṣā  
tatparyyāyaḥ | picchilā 2 aguruḥ 3 kapilā 4  
bhasmagarbhā 5 | ityamaraḥ || aguruśiṃśapā 6  
iti bharataḥ || kṛṣṇasārā 7 | iti jaṭādharaḥ  
piṅgalā 8 picchalā 6 vaurā 10 | iti ratnamālā || || yathā,—  
“śiṃśapā gurusārā ca picchilā guruśiṃśapā  
sā caiva kapilavarṇā syātkṛṣṇagarbhā nigadyate  
kvacit kapilā bhasmagarbhā cāmurrāśaṃśapā  
picchilā śiṃśapā yugmapatrikāyugma cetyapi ||”  
“abhibadhnaska khadirasya sāramojo ghehi khadire śiṃśapāyām |”  
śik, \[n\] klo, śiktham | iti śabdaratnāvalī  
śiktaḥ, tri, ayavasāyī | iti trikāṇḍaśeṣaḥ  
śikthaṃ, klī, madhujātadravyaviśeṣaḥ | mom iti  
bhāṣā | tatpayyāyāḥ | pikyakam 2 madhujam 3  
viśvakam 4 madhusambhavam 5 modakam 6 kācam 7  
ucchiṣṭamodanam 8 madhikāsalam 6 caudreyam  
10 pītarāgam 11 strinyam 12 mākṣikajam  
13 caudrajam 14 madhuśeṣam 15 drāvakam 16  
mākṣikāśrayam 17 madhusitam 18 madhūtyam  
16 | asya guṇāḥ | picchilatvam | khādutvam  
kuṣṭhavātāmranāśitvam | mṛdutvam | kaṭutvam  
snigdhatvam | lepena sphuṭitāṅghriruvīpanatvacca  
iti rājanirghaṇṭaḥ  
śikṣakaṃ, klī, ( śiktha + svārthe kan | ) śiktham | iti rājanirghaṇṭaḥ  
śikhāṃ, strī, ( khaṃkha + “saṃkheḥ śi chuṭ kicca |”  
uṇā0 5

- [Previous: 133.7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.133.7)
- [Next: 133.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.133.10)
- [Up: 133](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.133)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.133.16](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.133.16) · Pramāṇa
