<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 145.152.2

# Shabdakalpadruma 145.152.2

Śabdakalpadruma 145.152.2

- **Language:** Sanskrit

### [145.152.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.2)

gaṇḍasya pārśve tu karoti kampaṃ  
hanugrahaṃ locanajān vikārān  
anantavātaṃ tamudāharanti  
doṣatrayotthaṃ śiraso vikāram ||”  
“pittaraktārilā duṣṭāḥ śaṅkhadeśe vimūcchitāḥ  
tīvrarugdāharāgaṃ hi śothaṃ kurvvanti dāruṇam  
sa śiroviṣavadvegād galarodhāmu galaṃ tathā  
trirātrājjīvitaṃ hanti śaṅkhako nāma nāmataḥ  
grāhānjīvati bhaiṣajyaṃ pratyākhyeyasya kārayet ||”  
“rukṣāśanādadhyaśanāvaśyāyātprāgvāta maithunaiḥ  
vegasaṃdhāraṇāyāsavyāyāmaiḥ kupito'nilaḥ  
kevalaḥ sakapho vāhaṃ gṛhītvā śiraso balī  
manyābhraśakakarṇākṣilalāṭārddheṣu vedanām  
śastrāgranibhitāṃ kuryyāttīvrāṃ yo'rddhāvabhedakaḥ  
nayanaṃ vāthavā śrotramabhibadvau vināśayet ||”  
“vātajāte śiroroge sehedvedaṃ vimarddanam  
pānāhārādipānāṃśca kuryyādvātāmayāpahān  
kuṣṭhamairaṇḍamūle ca gāmare saca peṣitam  
kaṃṭūṣṇaṃ śirasaḥ pīr̤āṃ āle lepanato haret  
rasaḥ khāsakuṭhārotthastasya nasyaṃ vidhivataḥ  
śiraḥśūlaṃ haratyeva vidhiyo nāca saṃśayaḥ |”  
“āśirovyāpitaścamma ṣor̤aśāṅgulasucchritam  
tenāveṣṭā śirodhastānmāṣakalkena lepayet  
niścalasyopaviṣṭasya telaiḥ koṣṇaiḥ prapūrayet  
dhārayedārujaḥ prāntye yāmaṃ yāmārddhameva ca  
śirobastirhantyeṣa śirorogaṃ marudbhavam  
hanumanyācikarṇākṣimarditaṃ mūrddhakampanam  
vinā bhojanamevaiṣa śirobastyāḥ prayujyate  
dināni pañca vā sapta rātri saptadaśo'pi vā  
tato'panītasnehastu mocayedṛkṣikandhanam  
śirojalādbhavantyovādīni vimahayet  
sukhoṣṇagāmbhasā gācaṃ prakṣālādyāti yatninam  
āmiṣaṃ jāṅgalaṃ pathyaṃ tama prāntyārayo'pi ca  
suhān māṣān kulatthāṃśca khādedvā niśiśi  
kevalām  
kaṭukoṣṇān sasarpiṣkānuṣṇāṃ cīraṃ pivettathā

- [Previous: 145.152.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.1)
- [Next: 145.152.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.3)
- [Up: 145.152](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152)

## Linked texts (2)

- [Gadanigraha](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.gadanigraha.56.14) — Soḍhala, Sanskrit
- [Basavarājīya](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.daksina.basavarajiya.p2163) — Nīlakaṇṭhakoṭṭūru Basavarāja 1500, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.2) · Pramāṇa
