<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 145.152.3

# Shabdakalpadruma 145.152.3

Śabdakalpadruma 145.152.3

- **Language:** Sanskrit

### [145.152.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.3)

pittātmake śiroroge śītānāṃ candanāmbhasām  
kumudotpalapadmānāṃ sparśāḥ sevyāśca mārutāḥ  
sarpiṣaḥ śatadhautasya śirasā dhāraṇaṃ hitam  
rasaḥ khāsakuṭhārotthaḥ karpūraṃ kuṅkumaṃ navam  
śītaṃ kṣāgopayaḥ sarvva vadanainānuvarttayet  
tasya nasyaṃ bhiṣagdadyāt pittajāyāṃ śirorttija  
kintu mastakamṛgaiṣu sarvveṣvevaṃ hitaṃ matam  
gur̤anāgarakalkasya nasyaṃ mastaka śūlanut  
raktaje pittavat sarvvaṃ bhojanālepasevanam  
śītoṣṇāṃyeśca viśrāmo viśeṣau raktamokṣaṇam  
kaphaje laṅghanaṃ svedo rūkṣoṣṇaiḥ pāvakātmakaiḥ  
sannipātabhave kāryyā sannipātaharī kriyā  
purāṇasarpiṣaḥ pānaṃ viśeṣeṇa diśanti hi  
eraṇḍamūlaṃ tagaraṃ śatāṅgā  
jīvantikā saindhavarākṣike ca  
bhaṅgī vir̤aṅgaṃ madhuyaṣṭikā ca  
viṣlobhradhaṃ kṣudratilasya tailam  
ajāpayastailavimiśritañca  
caturguṇaṃ bhṛṅgarase vipakkam  
ṣaḍbindavo nāsikayoḥ pradeyāḥ  
sarvvāṇi hanyuḥ śiraso vikārān  
kṛtāṃśca keśān palitāṃśca dṛptān  
nirvvadhya mūlān prakaṭīkaroti  
supūrṇamaprapratimañca cakṣuḥ  
kurvvanti vākoradhikaṃ balañca ||”  
“kṣayace cayanānnāya karttavyo vṛṃhaṇo vidhiḥ  
pāne nasye ca sarpiḥ syādātahrairmadhuraiḥ śṛtam  
kṛmije śodhanaścāśuḥ śigru vījeśca lāghavam  
ajāmūtrayutaṃ nasyaṃ kattavyaṃ kṛmihṛt param  
sūryāvartte vidhātavyaṃ nasyaṃ kammeādibheṣajam  
yojayet suguruṃ sarpirdhṛtapūrāṃśca bhakṣayet  
lāvaṇaṃ kṣīrasapiṃrdhyāṃ pānañca kṣīrasapiṃṣoḥ  
kṣorāpūpairbaleḥ khedo jīvanīyaiśca śasyate  
bhṛṅgarājarasacchāgakṣīratulvākaitāpitaḥ  
sūryāvartta nihantyāśu nasyenaiva prayogarāṭ  
arddhāvabhedake pūrvvaṃ snigdhasvinno hi bheṣajam

- [Previous: 145.152.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.2)
- [Next: 145.152.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.4)
- [Up: 145.152](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152)

## Linked texts (2)

- [Gadanigraha](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.gadanigraha.56.31) — Soḍhala, Sanskrit
- [Basavarājīya](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.daksina.basavarajiya.p2177) — Nīlakaṇṭhakoṭṭūru Basavarāja 1500, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.145.152.3) · Pramāṇa
