<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.147.2.p1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 147.2.p1

# Shabdakalpadruma 147.2.p1

Śabdakalpadruma 147.2.p1

- **Language:** Sanskrit

### [147.2.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.147.2.p1)

204  
“go'śvoṣṭrayānaprāsādastastareṣu kaṭeṣu ca  
āsīta guruṇā sārddhaṃ śilāphalakanauṣu ca ||”)  
dārvyāghaṭitadāru | ityamaraḥ || stambhaśīrṣam  
manaḥśilā | iti medinī || karpūraḥ | iti  
rājanirghaṇṭaḥ  
śilākarṇo, strī, ( śilaiva karṇaḥ koṇo yasyāḥ  
ṅīṣ |) śallakīvṛkṣaḥ | iti śabdacandrikā  
śilākuṭṭakaḥ, puṃ, ( śilāṃ kuṭṭayati dārayatīti  
kuṭṭa + ṇvul | ) ṭaṅkaḥ | iti śabdaratnāvalī  
śilājaṃ, klī, ( śilāyā jāyate iti | jana +  
ḍaḥ |) śaileyam | iti śabdacandrikā || loham  
iti rājanirghaṇṭaḥ  
śilājatu, klī, ( śilāyā jatu | ) parvvatajātopadhātuviśeṣaḥ | śilājit iti hindībhāṣā  
tatparyyāyaḥ | gaireyam 2 aśmajam 3 girijam 4  
aśmajatu 5 | ityamaraḥ || śilājam 6 adrijam  
7 śailam 8 adrijam 6 | iti ratnamālā  
śaileyam 10 śītapuṣpakam 11 | iti śabdacandrikā || śilāvyādhiḥ 12 | iti trikāṇḍaśeṣaḥ || aśmottham 13 aśmalākṣā 14 aśmajatukam 15 jalasnukam 16 | asya guṇāḥ  
tiktatvam | kaṭutvam | uṣṇatvam | rasāyanatvam  
mehonmādāpasmāraśophakuṣṭhāpasmāranāśicaṃ ca  
iti rājanirghaṇṭaḥ || api ca | śarkarāsarvvarogaharatvam | yogavāhitvam | aśmavyaśmītakatvañca | iti rājavallabhaḥ || aśyotpattināmalakṣaṇaguṇāḥ  
“nidāghe gharmmasantaptā dhātusāraṃ dharādharāḥ  
niryyāsavat pramuñcanti tacchilājatu kīrttitam  
sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ āyasaṃ taccaturvidham  
śilājaladrijatu ca śailaniryyāsa ityapi  
gaireyamaśmajañcāpi girijaṃ śailadhātujam  
śilājaṃ kaṭutiktoṣṇaṃ kaṭupākaṃ rasāyanam  
chedi yogavahaṃ hanti kaphamedāśmaśarkarāḥ  
mūtrakṛcchraṃ kṣayaṃ śvāsaṃ vātāsrāpāṃsi  
pāṇḍutām  
apasmāraṃ tathonmādaṃ śothakuṣṭhodarakrimīn  
sauvarṇantu japāpuṣpavarṇaṃ bhavati tadrasāt  
madhuraṃ kaṭutiktantu śītalaṃ kaṭupāki ca  
rājataṃ pāṇḍuraṃ śītaṃ kaṭukaṃ svādupāki ca  
tāmraṃ mayūrakaṇṭhābhaṃ tattiktaṃ lavaṇaṃ bhavet  
vipāke kaṭukaṃ śītaṃ sarvvaśreṣṭhamudāhṛtam ||”

- [Previous: 147.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.147.2)
- [Next: 147.2.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.147.2.p2)
- [Up: 147.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.147.2)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.147.2.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.147.2.p1) · Pramāṇa
