<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.157.p1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 157.p1

# Shabdakalpadruma 157.p1

Śabdakalpadruma 157.p1

- **Language:** Sanskrit

### [157.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.157.p1)

tasya pralayakārakatvaṃ yathā, ―  
“gate parārddhadvitaye kāle lokaprakālakaḥ  
kālābhisaṃjñāvān karttu karoti nikhilaṃ  
matim  
ātmānamātmanāvekṣya bhūtvā devo maheśvaraḥ  
dahedidaṃ brahmāṇḍaṃ sadevāsuramānuṣam  
tamāvekṣya mahādevī bhagavantaumalocitaḥ  
karoti lokasaṃhāraṃ bhīṣaṇaṃ lokamāśritaḥ  
praviśya maṇḍalaṃ ghoraṃ halāso bahudhā punaḥ  
nirdahedakhilaṃ lokaṃ saptamūrttisvarūpadhṛk  
sa dagdhvā sakalaṃ sattvamaṇḍaṃ brahmāṃśiro mahat  
devatānāṃ śarīreṣu cipatyakhiladāhakaḥ  
dagdheṣvaśeṣadeveṣu devo girivarātmajā  
dṛṣṭvā sā sākṣiṇaḥ śambhostiṣṭhate vaidikī śrutiḥ  
śivaḥ kapālairhavānāṃ kṛtasamvibhūpaṇaḥ  
ādityacandrādigaṇaiḥ pūrayanīmamaṇḍalam  
sahasranayano devaḥ sahasrākṣatitodharaḥ  
sahasrahastacaraṇaḥ sahasrākṣimaihābhujaḥ  
daṃṣṭrākarālavadanaḥ pradīptānalalocanaḥ  
triśūlaṃ kṛttivasano yogamaiśvaramāśritaḥ  
pītvā tat paramāānandaṃ prabhūnamamṛtaṃ khakam  
karoti tāṇḍavaṃ devamālokā parameśvaraḥ  
pītvā mṛtyāmṛtaṃ devī bhartuḥ paramamaṅgalā  
yogamāsthāya devasya dehamāviśya mūlinaḥ  
sa muktā tāṇḍavarasaṃ khecchayaiva pinākadhṛka  
yāti svabhāvaṃ bhagavān dagdhvā brahmāṇḍamaṇḍalam  
saṃkṣiteṣvatha deveṣu brahmaviṣṇupinākiṣu  
guṇairenaikaiḥ pṛthivī vilayaṃ yāti vāriṣu  
savāritattvaṃ saguṇaṃ grasate havyavāhanaḥ  
tejaḥ khaguṇasaṃyuktaṃ vāyau saṃyāti saṃkṣayam  
ākāśe saguṇo vāyuḥ pralayaṃ yāti saṃkṣayam  
bhūtādau ca tathākāśaṃ līyate guṇasaṃyutam  
indriyāṇi ca sarvvāṇi taijase yānti saṃkṣayam  
vaikārike devagaṇā pralayaṃ yānti sattamāḥ  
vaikārikāstejasaśca bhūtādiśceti sattamāḥ  
trividho'yamahaṅkāro mahate pralayaṃ vrajet  
mahātmanebhiḥ sahitaṃ brāhmayamamitaujasam  
avyaktaṃ jagato yoniḥ saṃharedekamavyayaḥ  
evaṃ saṃhṛtya bhūtāni tattvāni ca maheśvaraḥ  
viyojayatyātmano'thaṃ pradhānaṃ puruṣaṃ param  
pradhānapuruṣorantayoreva saṃhāra īritaḥ  
maheśvaraicchājanito na svayaṃ vidyate layaḥ  
guṇasāmyaṃ tadavyaktaṃ prakṛtiḥ parigīyate  
gīyate munibhiḥ sākṣau mahānekaḥ pināmahaḥ  
evaṃ saṃhārakaraṇo śaktimāheśvarī dhuvā  
pradhānañca viśeśāntaṃ dahedadra iti śrutiḥ  
yogināmatha sarveṣāṃ jñānavicchattacetasām  
ātyantikasyaiva layaṃ vidadhātīha śaṅkaraḥ ||”

- [Previous: 156.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.156.p2)
- [Next: 157.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.157.p2)
- [Up: 157](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.157)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.157.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.157.p1) · Pramāṇa
