<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 166.p1.2

# Shabdakalpadruma 166.p1.2

Śabdakalpadruma 166.p1.2

- **Language:** Sanskrit

### [166.p1.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.2)

śivarātriḥ, strī, (śivapriyā rātriḥ|) śivacaturdaśī| yathā, kālamādhavīye skānde nāgarakhalam  
“māghamāsasya śeṣe yā prathame phālgunasya ca  
kṛṣṇā caturdaśī sā tu śivarātriḥ prakīrttitā||”  
anekasyāmiśraimaughītyaphālgunīyatve mukhagauṇavṛttitthī aviruddhe| tatastu māghānantarā  
caturdaśī śivarātriḥ tasyāmupavāsaḥ pradhānam  
“na khānena na vastreṇa na dhūpena na cārccaya  
tuṣyāmi na tathā puṣpairyathā tatropavāsataḥ ||”  
iti prakṛtyokteḥ  
skānde  
“tato rātrau prakarttavyaṃ śivaprīṇanatatparaiḥ  
praharaṃ praharaṃ snānaṃ pūjāñcaiva viśeṣataḥ ||”  
atra vīkṣyā praharacatuṣṭayasādhyaṃ vrataṃ pratīyate  
narasiṃhopātteṣuteśvara saṃhitāyām  
“śaivo vā vaiṣṇavo vāpi yo vā syādanyapūjakaḥ  
sarvvaṃ pūjāphalaṃ hanti śivarātrivahirmukhaḥ ||”  
saṃvatsarapradīpe  
“dugdhena prathamaṃ snānaṃ dadhnā caiva dvitīsake  
tṛtīye ca tathājyena caturthe madhunā tathā ||”  
īśānasaṃhitāyām  
“māghe kṛṣṇacatuddaśyāṃ ravivāro yadā bhavet  
bhaumo vāpi bhaveddevi karttavyaṃ vratamuttamam  
śivayogasya yogena tadbhavaiḍubhabhottamam  
śivarātrivrataṃ nāma sarvvapāpapraṇāśanam  
ācāṇḍālamanuṣyāṇāṃ muktimuktipradāyakam ||”  
nāgarakhaṇḍe  
“upavāsaprabhāveṇa valādapi ca jāgarāt  
śivarātrestathā tasya liṅgasyāpi prapūjayā  
akṣayān labhate lokān śivasāyujyamāpnuyāt|”  
pājhe  
“varṣe varṣe mahādevaṃ naro nārī pativratā  
śivarātrau mahādevaṃ kāmaṃ bhaktyā prapūjayet ||”  
īśānasaṃhitāyām  
“evameva vrataṃ kuryyāt prati saṃvatsaraṃ vratī  
dvādaśābdikametaddhi caturviṃśābdikaṃ tathā  
sarvvān kāmānavāpnoti pretya ceha ca mānavaḥ||”  
hemādridhṛtā śrutiḥ

- [Previous: 166.p1.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.1)
- [Next: 166.p1.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.3)
- [Up: 166.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1)

## Linked texts (2)

- [Dīkṣāprakāśa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.samskara.diksaprakasa.4.24) — Sanskrit
- [Smṛtitattva](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtitattva.1.p2.39) — Raghunandana Bhaṭṭācārya 1520, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.2) · Pramāṇa
