<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 166.p1.3

# Shabdakalpadruma 166.p1.3

Śabdakalpadruma 166.p1.3

- **Language:** Sanskrit

### [166.p1.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.3)

“pradoṣavyāpinī grāhyā śivarātriścaturdaśī ||”  
pradoṣamāha vallaḥ  
“pradoṣo'stamayādūrdhvaṃ ghaṭikāiyamiṣyate ||”  
ūrddhamamantaram | vāyupurāṇe  
“trayodaśyastage sūryye catasraścāpi nār̤iṣu  
bhūtaviddhā tu yā tatra śivarātrivratañcaret ||”•  
īśānasaṃhitāyām  
“māghe kṛṣṇacatuddeśyāmādidevo mahāniśi  
śivaliṅgatayodbhūtaḥ koṭisūryyasamaprabhaḥ  
tatkālavyāpinī grāhyā śivarātrivrate tithiḥ  
arddharātrādadhaścorddhaṃ yuktā yatra caturdaśī  
vyāptā sā dṛśyate yasyāṃ tasyāṃ kuryyādvrataṃ  
naraḥ||”  
atra  
“mahāniśā dve ghaṭike rātrermadhyamayāmayoḥ ||”  
iti devalokto mahāniśā grāhyā | ghaṭikā  
ekadaṇḍaḥ | evañca yahine pradoṣaniśīthobhayavyāpinī caturdaśī taddine vrataṃ ubhayavyāptānugedhāt | kālamādhavīye'pyevam | etena  
paradine ubhayavyāpitve'pi pūrvvadivasīyarātridvitīyayāmaprabhṛticaturdaśīsattve bahupraharavyāpi  
tvena pūrvvadina eva vratamiti nirastam | yadā  
tu pūrvvaniśīthamātravyāptiḥ paraiyuḥ pradoṣamātravyāptistadā pūrvvatraivavratam | pradhānakālavyāptānurodhāt  
“pūrvvedyuraparaṃyuvva mahāniśi caturdaśī  
vyāptā sā dṛśyate yasyāṃ tasyāṃ kuryyādvrataṃ  
naraḥ||”  
itīśānasaṃhitāvacanācca  
etadviṣaya eva bhaviṣyapurāṇam  
“arddharātrāta purastāttu jayāyogo bhavedyadi  
pūrvvaviddhaiva karttavyā śivarātriḥ śivapriyeḥ ||”  
viṣṇudharmottare  
“jayantī śivarātriśca kārye bhadratrayānvite  
kṛtvopavāsaṃ tithyantaṃ tadā kuryyācca pāraṇam ||”  
tithyante pāraṇaṃ jayantīmātraparaṃ atra catuddeśyāmeva tat  
“brahmāṇḍodaramadhye tu yāni tīrthāni santi vai  
pūjitāni bhavantīha bhūtāyāṃ pāraṇe kṛte ||”  
iti skāndāt

- [Previous: 166.p1.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.2)
- [Next: 166.p1.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.4)
- [Up: 166.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1)

## Linked texts (1)

- [Smṛtitattva](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtitattva.1.p2.40) — Raghunandana Bhaṭṭācārya 1520, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.166.p1.3) · Pramāṇa
