Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 17.22.p1

Śabdakalpadruma 17.22.p1

Language
Sanskrit

17.22.p1.1

“dṛṣṭvātirathovāca śakrāṇoṃ bhayamohitām ||”)
śakrāśanaṃ, klo, (śakeṇa abhyate iti | aśa+
lyuṭa |) bhaṅgā| bhār̤a iti bhāṣā | asya
guṇāḥ
“śakrāśanantu tīkṣṇoṣṇaṃ mohakṛt kuṣṭhanāśanam
balamedhāgnikṛt śleṣmadoṣahāri rasāyanam ||”
iti rājavallabhaḥ
anyana vijayāśabde draṣṭavyam | indrabhojanañca
śakrāśanaḥ, puṃ, (śakra iti nāma abhūte prāpnotīti | aśa+ lyuḥ |) kuṭajavakṣaḥ | iti śabdacandrikā
śakrāṅgaḥ, puṃ, (śakrasya āhā yasya |) indrayavaḥ
iti rājanirghaṇṭaḥ || indranāmake, tri
śakrotyānaṃ, kko, (śakrasya śakradhvajasya utthānam|)
śakradhvajotsavaḥ | asya vidhilikhyate
śrīautreya uvāca
“athātaḥ śṛṇu rājendra śakrotyāvadhvajotsavam
yatkṛtvā nṛpatiryāti no kadācit parābhavam
ravau hariste dvādaśyāṃ śravaṇe sitapakṣakre
ārādhayennṛpaḥ samyak sarvvavighnopaśāntaye
rājoparicaro nāma vasunāmāparastu yaḥ
nṛpastaināyamatulo yajñaḥ prārabdhitaḥ purā
prāviṣṭakāle ca nabhasi dvādaśyāmasitetare
purohito bahuvidyairvā dīkṣayaiḥ samanvitaḥ
prathamaṃ śakraketvarthaṃ vṛttamāmantrā varddhayet
sāṃvanamaro vāhyaiśca kṛtakautukamaṅgalaḥ
udyāne devatagāre bhrūmnāne mārgamadhyataḥ
ye jātāstadvarjyatvā varttayeduvāsavadhvaje
bahuvallīyutaṃ śuṣkaṃ bahukaṇṭhakanaṃ,
kujaṃ dadyādagoyuktaṃ latācchannaṃ taruṃ tyajet
pakṣivāsasamākīrṇaṃ koṭare rbahubhiryutam
pavanāna laviddhañca taruṃ yatnena varjayet
nārīsaṃjñāñca ye vṛkṣā ativṛkṣā atiśaśāḥ
tān sadā varjayeddhīraḥ sarvvadā śakrapūjane
ajjurnaḥ plakṣakaścaiva priyako dhava eva ca
kauḍumbaraśca pañcaite ketvarthe sattamāḥ smṛtāḥ

17.22.p1.2

anye ca devadārvādyāḥ śālādyāścapraśastathā
praśastāstu parityacyā nāpraśastāḥ kadācana
tacca vṛkṣaṃ tato rātrī spṛṣṭvā mantramimaṃ paṭhet
yāni vṛce tu bhūtāni tebhyaḥ svasti namo'stu vaḥ
upahāraṃ gṛhītvemaṃ kriyatāṃ vāsavadhva
pārthivastvāṃ varayate svasti te'stu nagottama
dhvajārthaṃ devarājasya pūjeyaṃ pratigṛhyatām
tatopare'hni taṃ chittvā salamaṅgāṅgalaṃ punaḥ
jale kṣipettadagrasya kṣiptvaivaṃ caturaṅgulam
tato nītvā puradvāraṃ ketuṃ nirmmaya tatra vai
muklāṣṭamyāṃ bhādrapade ketu vedoṃ praveśaye
dvātriṃśaddhastamānastu adhamaḥ keturucyate
dvātriṃśat tato vyāyāmaṃ ṣāṇṇvāraṃśāvadeva ca
tato'dhikaḥ samākhyāto hyapacāprathamottamaḥ
kumāryyaḥ pañca karttavyāḥ śakrasya nṛpasattama
śālamadhyastu tāḥ sarvvāstatparāḥ śakramāṭakāḥ
ketoḥ pādapramāṇena kāryyāḥ śakrakumārikāḥ
māṭakādvaipramāṇāntu yantraṃ hastadvayaṃ tathā
evaṃ kṛtvā kumāryyaśca mātṝṇāṃ hetumeva ca
ekādaśyāṃ site pace yaṣṭriṃ tānadhivāsayet
adhivāsya tato yaṣṭiṃ gandhadvārādimantrakaiḥ
dvādaśyāṃ maṇḍalaṃ kṛtvā vāsavaṃ vistṛtātmakam
acyutaṃ pūjayitvā tu śakraṃ paścāt prapūjayet
śakrasya pratimāṃ kuryyāt kānakīṃ dāravīṃ tathā
amṛtejasabhūtāṃ vā sarvvābhāve tu nyasyathom
tāṃ kalasya madhye tu pūjayitvā viśeṣataḥ
tataḥ śubhe muhūrte tu ketumutthāpayennṛpaḥ
vajrahasta surārigha bahunetra purandara
cemārthaṃ sarvvalokānāṃ pūjeyaṃ pratigṛhyatām
ehyehi sarvvāmarasiddhasaṃghairabhiṣṭuto vajradharāmareśa
samutthitasvaṃ śravaṇādyapāde
gṛhāṇa pūjāṃ bhagavan namaste
evamuttambhatotvairddaṇḍanatravanādibhiḥ

17.22.p1.3

iti mantreṇa talliṅga nānānaivedyavedanaiḥ
āpūpaiḥ pāyasaiḥ pānairgoḍernānābhireva ca
bhakṣyośca vividhaiḥ pūjayet śrīvivṛddhaye
ghaṭeṣu daśadikapālān gṛhītvā paripūjayet
bādhyādīn sakalāndevān mātṛḥ sarvāṃstathākramāt
tataḥ śubhe muhūrte tu jñānibhirvisaṃyutaḥ
ketobandhāmyumistu yajñavedyāñca paścime
vipraiḥ purohitaiḥ sārddha gacchedrājā sumaṅgalaiḥ
rajjubhiḥ pañcabhirvvaddhaṃ yantrārūḍhaṃ samāhvayan
kumārobhiśca saṃyuktāṃ dikpālānātha paiṭake;|”
peṭakeḥ sthāne paṭṭakairiti ca pāṭhaḥ
“dṛṣṭristhitāṃstañca nānādravyasupūritaiḥ
yathāvarṇairyathādeśayocitairlacyaveṣṭitaiḥ
yuktaṃ taṃ kiṅgiṇījālairbṛhadghaṇṭāghacāmaraiḥ
bhūṣitaṃ bahuvastraiśca mālyairbahuvidhaistathā
bahupuṣyaiḥ sugandhaiśca bhūṣitaṃ ratnamālayā
citramālyāmbaradharaistṛtīyairapi toraṇaiḥ
utthāpayecchakraketu ṃ rājāmātyaiḥ śanaiḥ śanaiḥ
samutthāya mahārhetu pūjitaṃ maṇḍalāntare
pratimāṃ tāṃ nayeścalaṃ ketoḥ śakraṃ vicintayan
yajetaṃ pūrvvavattatra śacīṃ mātalimeva ca
jayantaṃ tanayaṃ tasya vajramairāvataṃ tathā
grahāṃścāpyatha dikpālān sarvvāśca gaṇadevatāḥ
apūpādyaiḥ pūjayitvā balibhiḥ pāyasādibhiḥ
pūjitānāñca devānāṃ pracuromaṃ samācaret
homānte tu baliṃ dadyāt vāsavāya mahātmane
liptaṃ chatam̐ cāmcataśca puṇyaṃ dūrvvā tathaiva ca
etaistu juhuyāddevān svaiḥ svairmantrairnarottamaḥ
tato homāvasāne tu bhojayedapi brāhmaṇān
evaṃ saṃpūjayennityaṃ saptācaṃ dine dine
brāhmaṇaiḥ saṃhito rājā vedavedāṅgapāragaiḥ
sarvvatra śakrapūjāsu yajñeṣu parikīrttitaḥ
cātāramiti mantro'yaṃ vāsavasya priyaḥ sadā

17.22.p1.4

evaṃ kṛtvā divābhāge śakrotyānamapārthivaḥ
avaśṭaṇuyutāyāntu dvādaśyāṃ pārthivaḥ svayam
anyatpāde bharaṇyāstu niśi śakraṃ visarjayet
sumedhu sarvvalokeṣu yathā rājā na paśyati
saptotyānanṛpyamāpnoti rājā dṛṣṭvā visarjanam
śakrasya nṛpaśārdūla tasmānniśceta taṃ nṛpaḥ
visarjanasya mantro'yaṃ purāvidbhibbudīritaḥ
sāhrai surānurāgaiḥ purandara śatakrato
upahāraṃ gṛhītvemaṃ mahendradhvaja gamyatām
śanakaistusaptamya varbha vāra vāra bhaumasya vā śaneḥ
bhūmikampādikātpāte vāsavaṃ na visarjayet
utpāte samarādhastu tathopadravadarśane
yatītya pūṇibhaumau ca hyanyarte'pi visarjayet
mṛttake tvatha saṃprāpte vyatīte sūtake punaḥ
tasmiṃstasmin dine caiva snapanāryya visarjayet
tathā rakṣenṛpaḥ ketu' patanti śakunā yathā
na keto nṛpaśārdūla yāvannapi visarjanam
śanaiḥ śanaiḥ pātayettu yaṇotthānamapāditaḥ
hataṃ tathāthavā bhagne ketau mṭatyumavāpnuyāt
vicchannaṃ śakraketu ṃ taṃ sālaṅkāraṃ tathā niśi
cipedanena mantreṇa lagādye salile nṛpaḥ
tiṣṭha keto mahābhāga yāvat saṃvatsaraṃ jale
bhavāya sarvvalokānāmamvarāyavināśaka
utthāpayettathaivarṣeḥ sarvvalokasya vai puraḥ
raho visarjayet ketuṃ viśeṣo'yaṃ prapūjane
evaṃ yaḥ kurute pūjāṃ vāsavasya mahātmanaḥ
sa ciraṃ pṛthivīṃ bhukkā vāsavaṃ lokamāpnuyāt
na tasya rājño durbhikṣaṃ nesayo hyavyadharmmatu
vyākhyānti cchatruṇāṃbhāve janānāṃ saca jñāyate
tattulyaḥ ko'pi nānyo'sti priyaḥ śakrasya
pārthiva
tasya pūjā sarvvapūjyā keśavādyāśca tannagāḥ
sakalakaluṣahāri vyādhidurbhikṣanāśi
sakalabhavanivṛttaṃ sarvvasaubhāgyakāri

17.22.p1.5

surapatigṛhagāmīhyarcanaṃ śakraketoḥ
pratiśiradamanaikaiḥ pūjayet śrīvivṛddhaye ||”

Linked texts (2)