<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.202.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 202.2

# Shabdakalpadruma 202.2

Śabdakalpadruma 202.2

- **Language:** Sanskrit

### [202.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.202.2)

ayaṃ śyāmavarṇastrikoṇakuṇḍotthājātithakṣatraidarajoguṇā ntara saṅgadharāṅgiṅgīra karaścabhojakadra  
deśānāmadhipatiḥ | bhṛgumunisantānaḥ | navā  
ṅgulaśarīraḥ | padmākṣaḥ | sūkṣmasukhaḥ | śvetavarṇaḥ  
caturbhujaḥ | sadājapamālāka raka maṇḍa lūrakha ḍadhārī | muklavastraḥ | indrādidevatākaḥ | śacīpratyadhidevatākaḥ | śubhagrahaḥ | aparāhlakāle  
prabalaḥ | jalacārī | kaphaprakṛtiḥ | rūpyadaśvadhānyādisvāmī | madhyavaiyā ratīśvaraḥ | janabhūmicārī | strigdharuciḥ | dvipadamanuṣyāṇāṃ  
svāmī ca | iti vṛddhasthāta kagṛhayāgaganthādayaḥ || || tasya bhogyaṃ dinaṃ śukravāraḥ | tatra  
jātaphalam  
“prasannacitto matimān guṇajñaḥ  
sukaiśaveśaḥ sitavastamālyaḥ  
bandhupriyo bhārgavavārajātaḥ  
śaupraprasādaḥ kuśalī naraḥ syāt ||”  
tasya kṣetrajātaphalam  
“śukrālaye kāyakalāvidagdho  
dātātithibhyaḥ sutaśāstradakṣaḥ  
kalipriyo vātakaphānvitaḥ svānvidhānvito hāsyapaṭurnarāgraḥ ||”  
tasya dṛkkāṇajātaphalam  
“drakkāṇe bhṛgunandasya sutanuḥ pātraṃ dharitrīpateḥ  
sarvvajñaḥ khajanānurāgakuśalo dātā satāṃ vallabhaḥ  
saṃpūrṇaśca varāṅganājanadhanaiḥ sphītaḥ kṛpāluḥ  
śuciḥ  
śāntaḥ sannaratoṣabhiyuktahṛdayo dharmānuvarakto  
naraḥ ||”  
śukla  
śuklaḥ  
tasya navāṃśajātaphalam  
“nārīrakto lalitanayano mallakeṇaḥ suśāṅgaḥ  
kambugrīvo bhavati kanakaśyāmavarṇaḥ surūpaḥ  
kraraḥ sleṣmaḥ kaviratidhanī dānaśīlo guṇajño  
yānammāpto vimalayaśasā mānavo bhārgavāṃśe ||”  
tasya dvādaśāṃśajātaphalam  
“śūro bahudhano bhogī nṛtyagītapriyaḥ sadā  
gucirdātā kṣamī bhoktā dvādaśāṃśe bhṛgornaṃraḥ ||”  
tasya triṃśāṃśajātaphalam  
“bahuguṇaparipūrṇaḥ sundaraścārudṛṣṭiryavatijanavinodī labdhasaukhyārthabhogaḥ  
dvijasuragurubhakto dānaśīnnaḥ kṛpālurasurapatiguroḥ syānmānavastriṃśakāṃro ||”  
iti koṣṭhīpradīpaḥ  
viṣkambhādi-saptaviṃśati-yogāmtargata-caturviṃśayogaḥ | tatra jātaphalam  
“śāstre vivāde vijayī sabhāyāṃ  
sahasramāmlāmvararatnayuktaḥ  
jitendriyaḥ svātmaguṇo mahaujāḥ  
śuklābhidhāne jananaṃ hi yasya ||”  
iti koṣṭhīpradīpaḥ  
aśviḥ | citrakaṣṭhaṇaḥ | vyomamāṣaḥ | ratnabharaḥ  
śukrakaraḥ, puṃ, (karotīti | ka + pacādyac | śukrasya  
karaḥ |) majjā | iti hemacandraḥ || vīryyakārake, tri  
śukramaka, \[l \] puṃ, (śukraṃ sṛṅkte iti | sṛja +  
kvip |) mayūraḥ | iti śabdacandrikā || retobhojake, tri  
śukramūḥ, puṃ, (śukrāt bhūrutpattiryasya |) majjā  
iti śabdacandrikā || vīryyajātamātre, tri  
śuklā, strī, (śukraṃ lāti dadātīti | dā + kaḥ |)  
uścaṭā | iti śuklāprabhṛtīkāryyāṃ bharataḥ  
vīryyadātari, tri  
śukravāraḥ, puṃ, (śukrasya vāraḥ |) śukragrahabhogyadinam | yathā | tīrthetaratra pratiprasavamāha  
smṛtiḥ  
“ayane viṣuve caiva saṃkrāntyo grahaśeṣu ca  
upākarmaṇi cotsarge yugādau manvantare  
sūryyaśukrādivāre'pi na doṣastilatarpaṇe ||”  
iti prāyaścittatattvam  
śukraśiṣyaḥ, puṃ, (śukrasya śiṣyaḥ |) asuraḥ  
ratnabharaḥ  
śukrāṅgaḥ, puṃ, mayūraḥ | iti jaṭādharaḥ  
śukriyaḥ, tri, śukrasambandhī | mukraśabdāt iyapratyayaniṣpannaḥ || (śukro devatā asyeti | śukra +  
“śukrāt ghan |” 5

- [Previous: 201.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.201.p2)
- [Next: 202.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.202.3)
- [Up: 202](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.202)

## Linked texts (1)

- [Smaradīpikā](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.smaradipika.17) — Mīnanātha, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.202.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.202.2) · Pramāṇa
