<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.211.26 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 211.26

# Shabdakalpadruma 211.26

Śabdakalpadruma 211.26

- **Language:** Sanskrit

### [211.26](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.211.26)

śūkarapādikā, strī, (śūkarasya pādā iva mūlānvasyāḥ | kan | ṭāp | ata ittvam |) kolaśimbī | iti rājaninrghaṇṭaḥ  
śūkarākrāntā, strī, (śūkareṇākrānte syeti | ā  
+ krama + ktaḥ |) varāhakrāntā | iti śabdacandrikā  
śūkarī, strī, (śūkara + ḍīṣ |) varāhakrāntā  
iti śabdaratnāvalī | śūkarapatnī ca  
śūkareṭaḥ, puṃ, (śūkarānāmiṣṭaḥ |) kaśeruḥ | iti  
rājaninrghaṇṭaḥ || śūkarapriyadravye, tri  
śūkalaḥ, puṃ, (śūkaraṃ kṣetraṃ lāti dadātīti | lā  
+ kaḥ |) durvinītāśvaḥ | iti hemacandraḥ  
śūkvantī, strī, (śūkāḥ santyasyāḥ | śūka + matup |)  
kapikacchuḥ | iti śabdacandrikā || śūkayuktau,  
tri  
śūkaśimbā, strī, (śūkaviśiṣṭā śimbā yasyāḥ |)  
kapikacchuḥ | iti śabdacandrikā  
śūkaśimbiḥ, strī, (śūkaviśiṣṭā śimbiryasyāḥ |)  
kapikacchuḥ | ityamaraḥ  
śūkaśimbikā, strī, (śūkayuktā śimbikāyasyāḥ|)  
kapikacchuḥ | ityamaraṭīkā  
śūkaśimbī, strī, (śūkayuktā śimbī yasyāḥ |)  
kapikacchuḥ | ityamaraṭīkā  
śūkā, strī, (śūkāḥ santyasyāḥ iti | arśa āditvād‌ac |) kapikacchuḥ | iti śabdacandrikā  
śūkāpuṭaḥ, puṃ, lagragranthiḥ | iti hārāvalī  
kāphuradānā iti kāharovā iti ca pārasyabhāṣā  
śūkṣmaṃ, tri, aṣvam | ityuṇādikoṣaḥ || akṣūlam  
sasra iti michī iti ca bhāṣā | yathā, —  
“baṅgatantusamāyuktaṃ paṅkacchannāddinirmitam  
vāyo devi suśūkṣmañca gṛhāṇa paramekhari ||”  
iti kālikāpurāṇam  
śūkṣmā, puṃ, latakaḥ | adhyātmā | ityuṇādikoṣaḥ  
śūniparyyaḥ, puṃ, ārambhaṇaḥ | iti śabdaratnāvalī  
śūdraḥ, puṃ, (śrocatīti | śuca śoke + “śucerdaśca |”  
uṇā0 2

### [211.26.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.211.26.p1)

iti dṛk daścāntādeśo dhātordīrghaśca |) caturthyavarṇāntargatacaturthavarṇaḥ | tatparyyāyaḥ | avaravarṇaḥ 2 vṛṣalaḥ 3 jaghanyajaḥ 4  
ityamaraḥ || dāsaḥ 5 pādajaḥ 6 andajamāḥ 7  
jaghanyaḥ 8 dvijasevakaḥ 6| iti śabdaratnāvalī  
śayaḥ 10 | iti jaṭādharaḥ || anyavarṇaḥ 11  
pakvaḥ 12 | iti hemacandraḥ | caturthaḥ 13 dvijadāsaḥ 14 upāśakaḥ 15 | iti rājanirghaṇṭaḥ  
placadīpe tasya saṃjñā saṅgāṅgaḥ | śālmaladīpe  
dṛḍharucaḥ | kuśadīpe kulakaḥ | krauñcadīpe  
sevakaḥ | śākadīpe anubrataḥ | puṣkaradīpe sarvve  
ekavarṇāḥ akhyotasirbrahmaṇaḥ pādāt | asya  
śāstranirūpitau dharmmaḥ jīvikā ca brāhmaṇaśaucakamaivaśuśrūṣā | asyaikāśramo gārhasthyaḥ  
iti śrībhāgavatam || || atha śūdradharmmādi  
“viprāṇāmarcanaṃ nityaṃ śūdradharmmo vidhīyate  
tadaivau tadgayāśau śūdracāṇḍālatāṃ brajet  
śūdraḥ koṭisahasrāṇi śṛtajanmāni śūkaraḥ  
śvāpadaḥ śatajanmāni śūdro vipradhanāpahaḥ  
yaḥ śūdro brāhmaṇīgāmī mātagāmī sa pātakī  
kumbhīpāke pacyate sa yāvadve brahmaṇaḥ śatam  
kumbhīpāke saṃśateke muktaḥ svarṇairaharniśam  
śabdaśca viṣṭhatākāraṃ kurute yamaśāsanāt  
tadā cāṇḍālayoniḥ syāt saptajanmasu pātakī  
saptajanmasu sarpañca jalaukā saptajanmasu  
jambakoṭisahasrañca viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ  
yonikṛmiḥ puṃścalīnāṃ sa bhavet saptajanmasu  
gavāṃ braṇakṛmiḥ syācca pātakī saptajanmasu  
yonau yonau bhramannevaṃ na punarjāyate naraḥ ||”

### [211.26.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.211.26.p2)

iti brahmavaivartte śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe 83 adhyāyaḥ

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.211.26](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.211.26) · Pramāṇa
