<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.219.3.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 219.3.3

# Shabdakalpadruma 219.3.3

Śabdakalpadruma 219.3.3

- **Language:** Sanskrit

### [219.3.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.219.3.3)

sarvvajanaka meśavanena pratimāsakṣaṇāpannādivihitaśrāddhaṃ ābhyudayikaśrāddhañca evaṃ dvijātivat  
śūdro'pi kuryyādityanvayaḥ| namaskāreṇa mantreṇa natu  
svayaṃ paṭhitamantreṇa | āmāśravadvidhānena jalasekasiddhābraśrāddhanti | khinnamannasudāhṛtam | iti  
paddiṣṭena khitrasyaivātratvābhidhānāt | kandūpakasya  
bhṛṣṭatvaṃ na tu khinnatvam | hārītena khaddanabhajjenayoḥ pṛthak‌lakṣṇam | yathā | āśīrdmapanatāpasvedanabharttanapacanādibhiḥ pacamoti | asyārthaḥ  
āśīrdmaṇaṃ kāṣṭhānām | tāpanaṃ toyādeḥ | svedanaṃ  
dhānyādeḥ | bharttanaṃ yavādeḥ | pacanaṃ taṇḍulādeḥ  
iti pañcamo kṣunā iti kalpataruḥ | ataeva  
khitradharmīṇa avadriyate  
“kandupakvāni tailena pāyasaṃ dadhi śaktavaḥ  
dvijairetāni bhodhyāni śūdragehakṛtānyapi |”  
iti kūrmapurāṇavacanena śūdrakartṛkakandupannādebrāhmaṇasya bhakṣaṇena śrāddhe deyatvaṃ yuktam | kandūpaktaṃ jalopasekaṃ vinā kevalapātreṇa yadvahninā  
pakkam | pāyasaṃ pākena kāṭhinyavikārāpannaṃ  
dugdham | paramānnaparatve puṃliṅganirdeśāpatteḥ  
tathā cāmaraḥ | paramānnantu pāyasaḥ iti  
“dine trayodaśe prāpte pākena bhojayedvijān  
ayaṃ vidhiḥ prayoktavyaḥ śūdrāṇāṃ mantravarjitaḥ |”  
iti śāṅkhaṇitāma sindhutavarāhapurāṇavacanamapi  
kandupaktaparam | evantu etadvacanaṃ saktakaparaṃ  
maithiloktaṃ heyam | evaṃ āmānnāṃśrāddhe'pi śrāddhe  
deyatvaṃ sāmagagrāhatatve'nusandheyam | tatra dvayadevatāprakāśārtha brāhmaṇena mantrāḥ pāṭhyāḥ  
iti varāhapurāṇāt  
caran  
mapakarṣatu | ataeva śūdrāmirityuktaṃ na tu  
bharttṛṇāmiti

- [Previous: 219.3.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.219.3.2)
- [Next: 219.3.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.219.3.4)
- [Up: 219.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.219.3)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.219.3.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.219.3.3) · Pramāṇa
