<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 272.p1

# Shabdakalpadruma 272.p1

Śabdakalpadruma 272.p1

- **Language:** Sanskrit

### [272.p1.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.1)

tasyādhikārikramo yathā, —  
“putraḥ pautraḥ prapautro vā bhrātā vā bhrātṛsantatiḥ  
sapiṇḍasantatirvāpi kriyāhī nṛpa jāyate  
teṣāmabhāve sarveṣāṃ samānodakasantatiḥ  
mātṛpakṣasya piṇḍena saṃbaddhā ye nareṣa vā  
vyapi cotpanne tvabhiḥ kāryyā kriyā nṛpa  
saṃghātāntargateścāpi kāryyāḥ pretasya yāḥ  
kriyāḥ  
utsannabandhurikthadā kārayedavanīpatiḥ  
pūrvāḥ kriyā madhyamāśca tathā caivottarāḥ  
kriyāḥ  
tripakārāḥ kriyāścaitāstāsāṃ bhedaṃ śṛṇuṣva me  
dyādyāttu yāṃvyūhārdikṣvarvāgantāstu yāḥ kriyāḥ  
tāḥ pūrvā madhyamā māsi māsyekoddiṣṭasaṃjñitāḥ  
prete pitṛtvamāpanne sapiṇḍīkaraṇādnu  
kriyante yāḥ kriyāḥ pitryāḥ procyante tā nṛpottarāḥ  
piṣṭamātṛsapiṇḍestu samānasalilestathā  
saṃghātāntargataiścaiva rājñā vā dhanahāriṇā  
pūrvāḥ kriyāstu kartavyāḥ putrādyaireva cottarāḥ  
dauhitrairvā naraśreṣṭha kāryāstattanayaistathā  
mṛtāhani ca karttavyāḥ strīṇāmapyuttarāḥ kriyāḥ  
pratisaṃvatsaraṃ rājannekoddiṣṭaṃ vidhānataḥ ||”  
“atha śrāddhavidhiṃ vakṣye sakṣepādaparājaṇam  
amāvāsyāṣṭakāvṛddhiḥ kṣayyāpakṣo'yanadvayam  
dravyaṃ brāhmaṇasampattirviṣuvat sūryyasaṃkramaḥ  
vyatīpāto gajacchāyā grahaṇaṃ candrasūryayoḥ  
śrāddhaṃ prati ruciścaiva śrāddhakālāḥ prakīrttitāḥ  
vyatho yaḥ sarvvavedeṣu śrotriyo vedavidyuvā  
vedārthavijjyeṣṭhasāmā trimadhustrisuparṇakaḥ  
svastrīyaṛtvigjāmātṛyājyaśvaśuramātulāḥ  
triṇāciketadauhitraśiṣyasambandhivāndhavāḥ  
karmaniṣṭhāstaponiṣṭhāḥ pañcāmirvrahmacāriṇaḥ  
pitṛmātṛparāścaiva brāhmaṇāḥ śrāddhadevatāḥ  
rogī hīnātiriktāṅgaḥ kāṇaḥ paunarbhavastathā  
vyavakaurṇyanadyau ye ca ye cācāravivarjitāḥ

### [272.p1.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.2)

vyavekṣyāśca ye sarvve na śrāddhārhāḥ kadācana  
nimantrayecca pūrveyurdvijerbhāgyastu saṃyataiḥ  
vyapāntasthaiva yugmāṃśca vyayugne nṛpaveśayet  
yugmāṃstaivaṃ tathā pitye supavitrai kuṇanvitaḥ  
dvau deve prāṅmukhau pitye trīṇyekaṃ cobhayoḥ pṛthak  
mātāmahānāmapyevaṃ tantraṃ vā vaiśvadevikam  
hastaprakṣālanaṃ dattvā viṣṭarārthaṃ kuśānapi  
vyavāhya tadanujñāto viśvedevāsa ityṛcā  
yavairanvavakīryyātha bhājane sapavitrake  
śanno devā payaḥ kṣiptvā yavo'sīti yavāṃstathā  
yā divyā iti mantreṇa hastaṣveva vinicipet  
gandhodakaṃ tathā dhūpamācchādanapradīpakam  
vyapasavyaṃ tataḥ kṛtvā pitṝṇāmapradakṣiṇam  
dviguṇāṃstu kuśān dattvā uśantasvetyṛcā  
pitṝn  
vyavāhya tadanujñāto japedāyāntu nastataḥ  
yathārdhaṃstu tilaiḥ kāryyaḥ kuryyādardhyādi pūrvvavat  
dattvā tu saṃsravāṃsteṣāṃ pātre kṛtvā vidhāyataḥ  
pitṛbhyaḥ sthānamasīti nyubjaṃ pātraṃ karottyadhaḥ  
agnau kariṣyannādāya pṛcchatyannaṃ ghataplutam  
kuruṣveti tayokto'gnau hutvā'sau pitṛyajñavat  
hutaśeṣaṃ pradadyācca bhājaneṣu samāhitaḥ  
yathālābhopapanneṣu raupyeṣu ca viśeṣataḥ  
datvānnaṃ pṛthivī te pātramiti pātrābhimantraṇam  
kṛtvedaṃ viṣṇurityannaṃ nijāluṣṭhaṃ niveśayet  
savyāhṛtikāṃ gāyatrīṃ madhuvātetyṛcaṃ tathā  
japtā yathāsukhaṃ vācyaṃ bhuñjīraṃ ste'pi vāgyatāḥ  
annamiṣṭaṃ haviṣyacca dadyādakrodhano'tvaraḥ  
ātlapteṣu pavitrāṇi japtā pūrvvajapantathā  
annamādāya tṛptāḥ stha śeṣañcaivānumantra ca  
tadanna prakiredbhūtau dadyāccāpaḥ sakṛt sakṛt  
sarvvamannamupādāya satilaṃ dakṣiṇṇāmukhaḥ  
ucchiṣṭasannidhau piṇḍān pradadyāt pitṛyajñavat

### [272.p1.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.3)

mātāmahānāmapyevaṃ dadyāccācamanaṃ tataḥ  
svasti proyentāmiti pāthevaṃ visṛjedānnaṃ jalaṃ  
vadat  
svastivācya tato dadyādattayodakameva ca  
dattvā tu dakṣiṇāṃ śaktyā khadhākāramudīrayet  
vācatāmityanujñātaḥ pitṝṃścca bahudhotatām  
viprerastu svadhetyukte bhūmau siñcatato jalam  
dātāro no'bhivarddhantāṃ vedāḥ santatireva ca  
śraddhā ca no mā vyagamat bahu deyañca no'stviti  
ityuktāpi priyaṃ vācaṃ praṇipatya visarjayet  
vāje vāje iti proktā pitṛpūrdhvaṃ visarjanam  
yasmiṃste saṃsravāḥ pūrvvamardhyapātre nipātitāḥ  
pitṛpācaṃ taduttānaṃ kṛtvā viprān visarjayet  
pradakṣiṇamanuvrajya sañjīta pitṛsevinam  
brahmacārī bhavettāntu rajanīṃ bhāryyayā saha  
evaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā vṛddhau nāndīsukhānapi  
yajeta yavadarbhastumiśrāḥ piṇḍā yavaiḥ śritāḥ  
ekoddiṣṭaṃ devavarjyamekārdhaikapavitrakam  
āvāhanāgnau karaṇarahitaṃ apasavyavatū  
upaniṣṭhatāmityakṣayyasthāne viprān visarjayet  
abhiramyatāṃ prabrūyāt brūyuste'bhiratāḥ sma ha  
gandhodaka tilairmiśraṃ kuryyāt pācacatuṣṭayam  
arghyārthaṃ pitṛpātreṣu pretapātraṃ prasecayet  
ye samānā iti dvābhyāṃ śeṣaṃ pūrvvavadācaret  
etat sapiṇḍīkaraṇamekoddiṣṭaṃ striyā api  
arvāk sapiṇḍīkaraṇaṃ yasya saṃvatsarādbhavet  
tasyāpyanna' sodakumbhaṃ dadyāt saṃvatsaraṃ dvija  
piṇḍaustu go'javiprebhyo dadyādagnau jale'pi vā  
haviṣyānnena vai māsaṃ pāyasena tu vatsaram  
mātsyahāriṇakaurabhraśākunaicchāgapārṣataiḥ  
aiṇarauravavārāhaśāśairmāsairayathākramam  
māsadvaṣṭyāpi tṛpyanti dattairiha pitāmahāḥ  
daśāiyāṃ trayodaśyāṃ maghāsu ca na saṃśayaḥ  
pratipatprabhṛtiṣvavaṃ kanyādīn āpnudo bhavet

### [272.p1.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.4)

prakanye nivṛtāntrāṇū caturthyāṃ pradīyate  
svarge rūpamanojñañca śauryyaṃ kṣetraṃ balaṃ tathā  
putrānneṣṭhān sasaubhāgyaṃ nṛpatvaṃ sukhatāṃ śubham  
pravṛttacakratāṃ putrān vāṇijyaprabhṛtīṃstathā  
vyarogitvaṃ yaśo vītaśokata parāmāṃ gatim  
dhanaṃ vidyāṃ bhiṣakvasiddhiṃ kupyaṃgoja'vikaṃ tathā  
vyaśvānāyuśca vidhivadyaḥ śrāddhaṃ saṃprayacchati  
kṛtikādirayante samvān kāmānāpnuyādimān  
vaktrādyāḥ prīyayantyeva naraṃ śrāddhaṃ kṛrta dvijāḥ  
āyuṣyaśro dhanaṃ vidyāṃ kharga mokṣaṃ sukhāni ca  
prayacchati tathā rājñāṃ prīto nityaṃ pitāmahaḥ |”  
“śrāddhaśrāddhamacaṃ vakṣye muktimuktipradaṃ nṛṇām  
pūrvaṃ nimantrayedviprān niśi khapnekṣaṇāriṇaḥ  
prahṛṣṭāyopavītena devān vāmopavītinā  
pitṝnimantrayet pādau cācaledācamankrataḥ  
oṃ svāgataṃ bhavadbhiriti praśnaḥ | oṃ susvāgasamiti  
tadukte oṃ viśvebhyo devebhya etat pārodakamadhyaṃ  
khāhā pitṛbhyaḥ svadhā iti devabrāhmaṇapādadyordevatīrthenārvvadyakuśajalakusumadānam | tato  
dattvāsavāstvasa vāmopavītena vyamukagotrebhyaḥ  
vyasmatpitṛpitāmahaprapitāmahebhyo yathānāmaśarmabhyaḥ sapanokebhya etat pādyodakamarthya svadhā  
iti pitryā(dbrāhmaṇapādadyoḥ pilatīrthena śubhakuśatilakusumajaladānam | evaṃ mātāmahādiṣu | etada ācamanīyaṃ khāhā svadheti  
brāhmaṇahaste | eṣa vo vyarghyaḥ iti brāhmaṇahaste'rghyadānam | etadduḥ puṣpaṃ iti brāhmaṇahaste  
puṣpadānam | oṃ siddhādamāsanaṃ rakṣāsammiśramiyāya oṃ bhūḥ oṃ bhuvaḥ oṃ khaḥ oṃ mahaḥ  
oṃ janaḥ oṃ tapaḥ oṃ satyaṃ vyaprayākutibhiḥ  
pūrnasukhadevabrāhmaṇopaveśamam | uttarābhimukhāḥ

### [272.p1.5](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.5)

pitaraḥ oṃ devatābhyaḥ pitṛbhyaśca mahāyogibhya  
eva ca | namaḥ svadhāyai svāhāyai nityameva namo  
namaḥ | iti viṣṇapetū | oṃ vyadyāsminagotre  
vyasukamāse vyamukarāśigate savitari vyasukapakṣau  
tithau asmadgotrāṇāmasmatpitṛpitāmahaprapitāmahānāṃ yathānāmaśarmabhyo viśvedevapūrvakaṃ  
śrāddhamahaṃ kariṣye oṃ viśvebhyo devebhya idamadyāsanaṃ  
svāhā | oṃ viśvān devānāvāhayiṣye oṃ  
āvāhaya ityukta oṃ viśvedevāsa āgata śṛṇutāma imaṃ havaṃ idaṃ barhirniṣodata | oṃ viśvedevāḥ śṛṇutemaṃ havaṃ ye me antarikṣe ya upadyaviṣṭha ye'gnijihvā uta vā yajacā āsadyāsmin varhiṣi mādayadhvam | oṃ oṣadhayaḥ  
samavadanta somena saha rājñā yasmai aṇoti  
brāhmaṇastaṃ rājan pārayāmasi  
oṃvyāgacchantu mahābhāgā viśvedevā mahābalāḥ  
ye yatra vihitāḥ śrāddhe sāvadhānā bhavantu te  
oṃ vyapahatyasurā rakṣāṃsi vedisadaḥ | iti'  
tibhirryavavikiraṇam | oṃ pavitramahaṃ kariṣye  
oṃ kuruṣveti tairukte sādyakuśapavitrārthaṃ prārthanapramāṣyaṃ kṛtvā oṃ pavitre stho vaiṣṇavyau vyanena  
kuśāntareṇa hitvā oṃ viṣṇormanasaḥ pūte sthaḥ  
śrāddhaṃ  
ityābhyasya kuśāntareṇa vihṛtaṃ kṛtvā pātre  
pavitranniveśanam| śanno devīrabhīṣṭaye āpo  
bhavantu pītaye śaṃyorabhisravantu naḥ | iti pātre  
jaladānam| oṃ yavo'si yavayāsmad dveṣo yavayārātī iti yavadānam  
oṃ gandhadvārāṃ durādharṣāṃ nityapuṣṭāṃ karīṣiṇīm  
īśvarīṃ sarvvabhūtānāṃ tāmihopahvaye śriyam  
iti gandhadānam  
oṃśrīśca te lakṣmīśca patrāviti puṣpadānam  
oṃ yā divyā āpaḥ payasā sambabhūvuryā antarīkṣā utapārtha vīśvā hiraṇyavarṇā yajñiyāstā  
na āpaḥ śivāḥ saṃsyonāḥ suhavā bhavantu oṃ

### [272.p1.6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.6)

dhurilocanasaṃjñakebhyo viśvebhyo devebhya eṣo'rgho  
namaḥ| iti hasto'rghaṃ datvā agrenaiva pātreṇa  
saṃśravapavitragrahaṇaṃ prathamapātreṇa saṃsravaṃ pavitrañca  
gṛhītvā brāhmaṣadakṣiṇapārśve kuśropari jalenakṣapāne sthāpanaṃ tadupari kuśadānam | tataḥ  
oṃ dhurilocanasaṃjñakebhyo viśvebhyo devebhya etāni  
gandhapuṣpadhūpadīpanāvedyayajñopavītayajñopavītāni  
namaḥ| gandhādidānamacchidramastu saṃ kalpasiddhirastu | brāhmaṇavācanam | tataḥ pitṛpitāmahaprapitāmaha-mātāmaha-pramātāmaha-vṛddhapramātāmakhānāṃ sapatnīkānāṃ brāhmaṇahaṃ kariṣye | anujñātṛnam | oṃ kuruṣveti brāhmoktau| oṃ devatābhyaḥ pitṛbhyaśca mahāyogibhya eva ca | iti  
trijapet | tata oṃ amukagotrāṇāṃ akṣatapitṛpitāmahaprapitāmahānāṃ yathānāmaśarmmaṇāṃ  
sapatnīkānāṃ śrāddhaṃ yuṣmāsvahaṃ kariṣye | oṃ  
kuruṣva brāhmakaraṇādyujñānam | oṃ asukasagotrebhyaḥ asmātpitṛ pitāmahaprapitāmahebhyo  
yathānāmaśarmabhyaḥ sapatnīkebhya idamāsanaṃ svadhā  
brāhmaṇavāmapārśve āsanam | oṃ pitṛnāvāhayiṣye oṃ āvāhayetyukte oṃ uśantastvānadhīmadyuśantaḥ samidhīmahi | uśantuśata ābaha pitṝn  
haviṣe attave | oṃ āyāntu naḥ pitaraḥ  
saumyāsau agniṣvāttāḥ pathibhirdevayānaiḥ  
asmin yajñe svadhayā madanto'dhibruvantu te'vantvasmān | ityāvāhanam | oṃ apahatāsurā  
rakṣāṃsi vediṣadaḥ | tilitalavikiraṇam | oṃ  
tilo'si somadevatyo gosavo devanirmitaḥ  
pratnamadbhiḥ pṛktaḥ svadhayā pitṝn lokān prīṇāhi  
naḥ svāhā | tiladānam| gandhapuṣpaṃ hastābhyāṃ  
datvā pitṛpātramuttānā yā ditheti paṭhitvā  
amukagotra asmātpitaḥ asukaśarmman sapatnīka

### [272.p1.7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.7)

eṣa te arghyaḥ svadhā | evaṃ pitāmahādau  
sapavitraṃ pātraṃ gṛhītvā brāhmaṇavāmapārśve  
dakṣiṇāyakuśopari oṃ pitṛbhyaḥ sthānamasīti  
adhomukhapātrasthāpanam | oṃ mukhantvā lokāḥ  
pitṛṣadanāḥ pitṛsadanamasi | adhomukhapātrasmarśanam | tataḥ asukasagotrebhyaḥ asmātpitṛpitāmahaprapitāmahebhyaḥ sapatnīkebhyaḥ etāni  
gandhapuṣpadhūpadīpanāvedyayajñopavītayajñopavītāni  
śrāddhaṃ  
svadhā| pitṛtīrthena gandhādidānam | gandhādidānamacchidramastu saṅkalpasiddhirastu | brāhmaṇavācanam | evaṃ mātāmahādīnāmamuktāpatrādi  
karmma | oṃ yā divyeti bhūmisambhājanam | tato  
ghṛtānnamannaṃ gṛhītvā dakṣiṇopavītaṃ pitṛbrāhmaṇam | oṃ agnau karaṇamahaṃ kariṣye oṃ kurusveti tenokte oṃ agnaye kavyavāhanāya svāhā  
oṃ somāya pitṛmate svāhā| āhutidvayaṃ devabrāhmagahaste datvā avaśiṣṭānnaṃ piṇḍārthaṃ sthāpayitvā aparamannaṃ pitrādipātre mātāmahādipātre  
ca niḥkṣipet| pātre annādi vidhāya kuśāṃ datvā  
adhomukhābhyāṃ pāṇibhyāṃ pātraṃ gṛhītvā | oṃ  
pṛthivī te pātraṃ dyauḥ pidhānaṃ brāhmaṇasya mukhe  
amṛte amṛtaṃ juhomi svāhā | pātrābhimantraṇam | idaṃ viṣṇurvicakrame tredhā nidadhe  
padam | samūḍhamasya pāṃsule viṣṇo havyaṃ rakṣasva  
rakṣoperyadhomukhadvijāṅguṣṭhaniveśanam| oṃapahateti tiryyagvikiraṇam  
oṃ nihanmi sarvvaṃ yadamedhyavadbhavet  
hatāśca sarvve'suradānavā mayā  
rakṣāṃsi yakṣāḥ sapithācasaṃghā  
hatā mayā yātudhānāśca sarvve  
iti siddhārthavikiraṇam  
tataḥ oṃ dhurilocanasaṃjñakebhyo viśvebhyo devebhya  
etadannaṃ saghṛtaṃ sapānīya sambannaṃ svāhā iti

### [272.p1.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.8)

vārikuśākṣodarannamutsṛjanam | oṃ āhamiramacchidramastu saṅkalpasiddhirastu | tato vāmopavītena savyannanaṃ sadhṛtamannaṃ pitrādipātre nidhāya  
tadupari bhūmisaṃlakṣaṇakuśāṃ datvā oṃ pṛthivī te  
pātraṃ abhimantraṇam | uttānābhyāṃ pāṇibhyāṃ  
pātraṃ gṛhītvā oṃ idaṃ viṣṇu rityaṅgopari uttānāṅguṣṭhaṃ niveśayet oṃ apahatā iti tilavikiraṇam | bhūmipātitavānamantraḥ | asukagotrebhyaḥ asmātpitṛpitāmahaprapitāmahebhya asukāsukaśarmabhyaḥ sapatnīkebhya etadannaṃ saghṛtaṃ  
sapānīya sambannaṃ pratiṣiddhavarjitaṃ svadhā  
annasaṅkalpaḥ | oṃ ūrdhvaṃ vahantīramṛtaṃ ghṛtaṃ  
payaḥ kīlālaṃ parisrutaṃ svadhāstha tarpayata me  
pitṝn | dakṣiṇā mukhavāridhārātyāgaḥ| oṃ  
annamiramacchidramastu saṅkalpasiddhirastu | tataḥ  
savyāhṛtikayā gāyatryā visarjyayitvā madhuvātā ṛtāyate madhu kṣaranti sindhavaḥ mādhvīrnaḥ  
santvoṣadhīḥ| madhu naktasutoṣaso madhumat pārthivaṃ  
rajaḥ madhu dyaurastu naḥ pitā | madhumānno vanaspatirmadhumāṃnastu sūryyo mādhvīrgāvo bhavantu naḥ  
madhu madhu madhu iti japaḥ | yathāsukhaṃ vāgyatā  
bhujadhvamiti brūyāt | bhuktavatsu saptavyāhṛtikaṃ  
pitṛstotraṃ japet  
oṃ saptavyādhā daśārṇeṣu mṛgāḥ kālañjare girau  
cakravākāḥ saradvīpe haṃsāḥ sarasi mānase  
te'pi jātāḥ kurukṣetre brāhmaṇā vedapāragāḥ  
prasthitā dūramadhvānaṃ yūyaṃ tebhyo'vasīdata  
śrāddhaṃ  
tataścipramu | dakṣiṇāmukho vāmopavītī  
ucchiṣṭāyataḥ  
oṃ agnidagdhāśca ye jīvāḥ ye'pyadagdhāḥ kule  
mama  
bhūmau dattena tṛpyantu tṛptā yāntu parāṃ gatim  
iti bhūmau kuśopari saghṛtamannaṃ jalaplutaṃ vikiret | tato devabrāhmaṇakrameṇa jalamaṇḍapaṃ dattvā

### [272.p1.9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.9)

pūrvavat punaḥ savyāhṛtikāṃ sāvitrīṃ madhuvātetitṛcaṃ madhu madhviti ca japtvā oṃ tṛṣitaṃ bhavadbhiriti devabrāhmaṇapraśnaḥ | sutṛṣitamiti  
tenokte oṃ śeṣamannamanūcyoti praśnaḥ | iṣṭaiḥ saha  
bhuṅkṣveti tenokte pitrādibrāhmaṇo vāmopavītana oṃ tṛptāstha iti praśnaḥ | oṃ tṛptāsma  
ityukte śeṣamanneti praśnaḥ | oṃ iṣṭaiḥ saha  
bhuṅkṣveti tenokte mātāmahādibrāhmaṇye tathaiva  
praśnaḥ | tataḥ pitrādibrāhmaṇo piṇḍārthaṃ pātayitthaṃ pātayetyukte | taducchiṣṭāyatane'bhyukṣaṇaṃ  
maṇḍalaya ghaṭuttyāgaṃ tilavikiraṇaṃ oṃ asukagotra asmātpitaḥ asukaśarman sapatnīka  
etatte piṇḍāsanaṃ svadhā ityaṃ rekhāmadhye pitāmahāya prapitāmahāya ca | savyāhṛtikī  
gāyatrīṃ madhuvāteti trijapen annaṃ sājyaṃ piṇḍaṃ  
kṛtvā kuśopari asukagotrāsmatpitaḥ asukaśarman sapatnīka eṣa te piṇḍaḥ ye cātra lāmanu  
yāṃśca tvamanu tasmai te svadhā | evaṃ pitāmahaprapitāmahamātāmahapramātāmahavṛddhapramātāmahebhyaḥ | piṇḍapreśavikiraṇaṃ piṇḍānti ke| oṃ  
lepabhujaḥ prīyantāṃ iti staraṇakuśeṣu hastamārjjanam| prakṣālitena piṇḍapātrodakena asukagotra asmātpitaḥ asukaśarman sapatnīka  
etatte jalamavaneniṃkṣva oṃ ye cātra lāmanu yāṃśca  
tvamanu tasmai te svadheti pitṛpiṇḍa saṃcanam  
piṇḍapātramadhīsukhaṃ kṛtvā bahvāñjali oṃ atra  
pitaro mādayadhvaṃ yathābhāgamāvṛṣāyadhvamiti  
japaḥ | japyaḥ āvṛttyāmena parāvṛttya udṛṅmukhaśca  
prāṇāgniḥ saṃyamya  
oṃ vasantāya namastubhyaṃ grīṣmāya ca namo namaḥ  
varṣābhyaśca namastubhyaṃ śaradve ca namaḥ sadā  
hemantāya namastubhyaṃ namaste śiśirāya ca  
māsasaṃvatsaraṃbhyaśca divasebhyo namo namaḥ

### [272.p1.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1.10)

oṃ ṣaḍbhya ṛtubhyo namaḥ pitṛbhyo namaḥ | iti  
japaḥ | vāmenaiva parāvṛtta dakṣiṇāmukhaḥ amo  
madanta pitaro yathābhāgamāvṛṣāyiṣata | iti  
japaḥ | vāsaḥ griṇitollakhāñjanaṃ kṛtvā oṃ  
namo vaḥ pitaraḥ pitaro namo vaḥ | iti japaḥ  
gṛhāṇaḥ pitaro datta | iti gṛhaśaucamam  
oṃ sado vaḥ pitaro devāḥ | iti piṇḍavīkṣaṇam | oṃ etadvaḥ pitaro vāsaḥ ityuccārya  
asukagotra ityādinā etatte vāsaḥ oṃ ye  
cātra tvāmanu yāṃśca tvamanu tasmai te svadhā  
daśāmavastranadānam | ḍānena pāṇinā udakapācaṃ gṛhītvā oṃ ūrjaṃ vahantīrabhṛtaṃ ghṛtaṃ payaḥ  
śrāddhaṃ  
śrāddhaṃ  
asya madhvaḥ pibata mādayadhvaṃ  
tṛptā yāta pathibhirdevayānaiḥ  
iti pitrādivisarjanam  
oṃ ā mā vājasya prasavo jagamyādeme dyāvā pṛthivī viśvarūpe  
ā mā gantaṃ pitarā mātarā yuvamā mā somo'mṛtatvāya gamyāt  
iti devavisarjanam  
oṃ abhiramyatāmityukte abhiratāḥ sma iti  
brāhmaṇairanujñātasya visarjanam | gavādiyu piṇḍapratipādanamiti  
eṣa śrāddhavidhiḥ proktaḥ paṭhatāṃ pāpanāśanaḥ  
anena vidhinā śrāddhaṃ kṛtaṃ vai yena kutracit  
anyayaṃ syāt pitṛṇāñca svargaprāptirbhuvo tathā

## Linked texts (4)

- [Yājñavalkyasmṛti](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.yajnavalkya.1.220) — Yājñavalkya, Sanskrit
- [Nāradapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.51.114) — Vyāsa, Sanskrit
- [Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi)](https://indike.org/pramana/in.purana.agni*nag.163.15) — Sanskrit
- [Bhagavantabhāskara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.bhagavantabhaskara.45.p89) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.272.p1) · Pramāṇa
