Shabdakalpadruma 274.p1
Śabdakalpadruma 274.p1
- Language
- Sanskrit
274.p1.1
tithyādividhiśrāddhakaraṇāphalaṃ yathā, -
vyāsa uvāca
"atha śrāddhamamāvāsyāṃprāpya kāryaṃ dvijottamaiḥ
piṇḍānāñcārthakaṃ bhaktyāsikahyastviphalapradam
piṇḍānāñcārthakaṃ śrāddhaṃ cauṇye rājani śasyate
aparāhṇe dvijātīnāṃ praśastenābhiṣeṇa tu
pratipannaprabhṛti hyetāstithayaḥ śaklapakṣake
caturdaśīṃ varjayitvā praśastāḥ syuruttottarāḥ
amāvāsyāṣṭakāstisraḥ pauṣamāṣādiṣu triṣu
tisraścānvaṣṭakāḥ puṇyā māghasya daśamī tathā
trayodaśī maghāpuktā varṣāsu tu viśeṣataḥ
śrāddhapā kaśrāddhakālā nityaṃ proktā dine dine
naimittikaṃ hi karttavyaṃ grahaṇe candrasūryyayoḥ
bāndhavānāñca maraṇe nārako syādanānyathā
kāmyāni caiva śrāddhāni praśastāni ghṣahrādiṣu
ayane viṣuve caiva vyatīpāte'pyanantakam
saṃkrāntyāmarcya śrāddhaṃ tathā janmadineṣvapi
nakṣatrepu ca sarveṣu tathā kāme viśeṣataḥ
svargantu labhate kṛtvā kṛttikāsu dvijottamaḥ
apatyamatha rohiṇyāṃ saumye tu brahmavarcasam
sadrāṇāṃ karmaṇāṃ siddhimāryāyāṃ śasyameva ca
punarvasau tathā bhūmiṃ śriyaṃ puṣye tathaiva ca
sannān kāmān tathā sarṣe pitre saubhāgyameva ca
aryyamaṇe tu dhanaṃ vidyāt phālgunyāṃ pāpanāśanam
śāttiśreṣṭhaṃ tathā hasta citrāyāṃ subahun sutān
vāṇijyasiddhi svātau ca viśākhāyāṃ suvarṇakam
maitre bahūni mitrāṇi rājyaṃ śakre tathaiva ca
mūle kṛrṣi labhedadyānaṃ siddhimāpye tathaiva ca
sarvvān kāmān vaiṣṇavece śreṣṭhantu śravaṇe punaḥ
bhaviṣāyāṃ tathā kāmān vāruṇe ca paraṃ balam
ajaikapāṭake kuryyādahikṣepane suṣṭhe śubham
revatyāṃ vahavo rogā hyāśvinyāṃ turagāṃstathā
yāsye cāyurjavanaṃ tasmāt yadi vyāhra prayacchati
274.p1.2
ādityavāre cārogyaṃ cāndre saubhāgyameva ca
kauje sarvvatra vijayaṃ sarvvān kāmān budhasya ca
viprāgrabhīṣṭaṃ jīve tu dhanaṃ vai bhārgave punaḥ
śanaiścare labhedāyuḥ pratipatsu śubhān sutān
kanyakāṃ vai dvitīyāyāṃ tṛtīyāyāṃ subandhavān
paśūn kṣudrāṃścaturyyāntu pañcamyāṃ śobhanān
sutān
ṣaṣṭhyāṃ dyutiṃ kṛṣiñcāpi saptamyāṃ labhate naraḥ
aṣṭamyāmapi vāṇijyaṃ labhate śrāddhadaḥ sadā
syānavamyāmekakhuraṃ daśamyāṃ dvikhuraṃ bahu
ekādaśyāntathā rūpyaṃ brahmavarcasvinaḥ sutān
dvādaśyāṃ jātarūpantu rajataṃ raupyameva ca
jñātiśraiṣṭhaṃ trayodaśyāṃ caturddaśyāntu kuprajāḥ
pañcadaśyāṃ sarvvakāmānāmoti śrāddhadaḥ sadā
tasmācchrāddhaṃ na karttavyaṃ caturddaśyāṃ dvijātibhiḥ
śastreṇa tu hatānāṃ vai tatra śrāddhaṃ prakalyayet
dvayatrāsannasampannaṃ na kāryyānyamaḥ svataḥ
tasmādbhogāyavargārthaṃ śrāddhaṃ kuryyāt dvijātibhiḥ
karmārambhepu sarvveṣu kuryyādāmyudayaṃ punaḥ
puttrajanmādiṣu śrāddhaṃ pārvvaṇaṃ paryuṇi smṛtam
anvaṣṭakāni nityaṃ syāt kāmyaṃ naimittikaṃ tathā
ekoddiṣṭantu vijñeyaṃ vṛddhiśrāddhañca pārvvaṇam
etat pañcavidhaṃ śrāddhaṃ manunā parikīrttitam
yācārthyā ṣaṣṭhamākhyātaṃ tat prayatnena pālayet
śuddhaye samanaṃ śrāddhaṃ brahmaṇā parikīrttitam
daivikaṃ cāṣṭamaṃ śrāddhaṃ yat kṛtvā mucyate bhayāt
sambhārācāreṇa karttavyaṃ rātraurevānya darśanāt
deśānāñca viśeṣeṇa bhavet puṇyamanuttamam
gayāyāmakṣayaṃ śrāddhaṃ prayāge'marakaṇṭake
gāyanti pitaro gāthāṃ kīrttayanti manīṣiṇaḥ
eṣṭavyā bahavaḥ puttrā yadyeko'pi gayāṃ vrajet
yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet
274.p1.3
eṣṭavyā bahavaḥ puttrāḥ śīlavanto guṇānvitāḥ
teṣāstu samavetānāṃ yadyeko'pi gayāṃ vrajet
gayāṃ prāpyā'nuṣaṅgeṇa yaḥ śrāddhaṃ samācaret
tāritāḥ pitarastena sa yāti paramāṃ gatim
varāhaparvvate caiva gaṅgāyāñca viśeṣataḥ
vārāṇasyāṃ viśeṣeṇa yatna devaḥ svayaṃ haraḥ
gaṅgādvāre prabhāse ca vilvaka nīlayarvvate
kurukṣetre ca kulāje bhṛgutuṅge mahājaye
kedāre phalgutīrthe ca naimiṣāraṇya eva ca
sarakhatyāṃ viśeṣeṇa puṣkare ca viśeṣataḥ
kuśeśayāṃ kuśāvartte śrīśaile bhadrakarṇake
vetravatyāṃ vipāśāyāṃ godāvaryā viśeṣataḥ
evamādiṣvathāndheṣu tīrtheṣu pujineṣu ca
nadīnācaiva tīreṣu tuṣyanti pitaraḥ sadā
śrohibhiśca yavairmāsairbadbhimalaṣavena ca
śyāmākaiśca tathā prākairnīvāraiśca priyaṅgubhiḥ
godhūmeca tilairmuṅgaistṛptiṃ proyante pitṝn
bāstānāmrātakānicūna nadīkāṃca sahār̤imān
vidārīñca bharundvāṃśca śrāddhakāle pradāpayet
lājāñjambūtathānyan pralūn śarkarayā saha
dadyācchrāddhe prayatnena śṛṅgāṭakakaśerukān
dvau māsau matsyamāṃsena trīnmāsān hāriṇena tu
aurabhreṇātha caturaḥ śākunena tu pañca ca
paṇmāsān chāgamāṃsena pārśvatenātha sapta vai
aṣṭāvevantu māṃsena rauraveṇa sadaiva tu
daśa māsāṃstu tṛpyanti varāhamahiṣāmiṣaiḥ
śaśamūrkameyostu māṃsena māsānekādaśaiva tu
saṃvatsarantu gavyena payasā pāyasena vā
vārdhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī
kālaśākaṃ mahāśalkaṃ khaḍgigo'syāmiṣaṃ madhu
ānantyāyaiva kalpyante munyannāni ca sarvaśaḥ
krītvā labdhvā svayaṃvāya mṛtānāhṛtya vai dvijaḥ
dadyāt śrāddhe prayatnena tadakṣayyamasaṃcate
pippaliṃ śigrukañcaiva tathā caiva maddūrakam
274.p1.4
kuśmāṇḍālābuvārttākān bhūstṛṇaṃ surasaṃ tathā
kusumbhaṃ piṇḍamūlaṃ vai taṇḍulīyakameva ca
rājamārṣāṃstathā cauraṃ māhiṣañca vivarjayet
kodravān kovidārāṃśca pālaṅkīṃ maricaṃ tathā
varjayet sarvvayatnena śrāddhasthāne dvijottamaḥ ||”
Linked texts (2)
- Mudgalapurāṇa — Sanskrit
- Kṛtyaratnākara (Caṇḍeśvara) — Caṇḍeśvara, Sanskrit