<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.274.p1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 274.p1

# Shabdakalpadruma 274.p1

Śabdakalpadruma 274.p1

- **Language:** Sanskrit

### [274.p1.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.274.p1.1)

tithyādividhiśrāddhakaraṇāphalaṃ yathā, -  
vyāsa uvāca  
"atha śrāddhamamāvāsyāṃprāpya kāryaṃ dvijottamaiḥ  
piṇḍānāñcārthakaṃ bhaktyāsikahyastviphalapradam  
piṇḍānāñcārthakaṃ śrāddhaṃ cauṇye rājani śasyate  
aparāhṇe dvijātīnāṃ praśastenābhiṣeṇa tu  
pratipannaprabhṛti hyetāstithayaḥ śaklapakṣake  
caturdaśīṃ varjayitvā praśastāḥ syuruttottarāḥ  
amāvāsyāṣṭakāstisraḥ pauṣamāṣādiṣu triṣu  
tisraścānvaṣṭakāḥ puṇyā māghasya daśamī tathā  
trayodaśī maghāpuktā varṣāsu tu viśeṣataḥ  
śrāddhapā kaśrāddhakālā nityaṃ proktā dine dine  
naimittikaṃ hi karttavyaṃ grahaṇe candrasūryyayoḥ  
bāndhavānāñca maraṇe nārako syādanānyathā  
kāmyāni caiva śrāddhāni praśastāni ghṣahrādiṣu  
ayane viṣuve caiva vyatīpāte'pyanantakam  
saṃkrāntyāmarcya śrāddhaṃ tathā janmadineṣvapi  
nakṣatrepu ca sarveṣu tathā kāme viśeṣataḥ  
svargantu labhate kṛtvā kṛttikāsu dvijottamaḥ  
apatyamatha rohiṇyāṃ saumye tu brahmavarcasam  
sadrāṇāṃ karmaṇāṃ siddhimāryāyāṃ śasyameva ca  
punarvasau tathā bhūmiṃ śriyaṃ puṣye tathaiva ca  
sannān kāmān tathā sarṣe pitre saubhāgyameva ca  
aryyamaṇe tu dhanaṃ vidyāt phālgunyāṃ pāpanāśanam  
śāttiśreṣṭhaṃ tathā hasta citrāyāṃ subahun sutān  
vāṇijyasiddhi svātau ca viśākhāyāṃ suvarṇakam  
maitre bahūni mitrāṇi rājyaṃ śakre tathaiva ca  
mūle kṛrṣi labhedadyānaṃ siddhimāpye tathaiva ca  
sarvvān kāmān vaiṣṇavece śreṣṭhantu śravaṇe punaḥ  
bhaviṣāyāṃ tathā kāmān vāruṇe ca paraṃ balam  
ajaikapāṭake kuryyādahikṣepane suṣṭhe śubham  
revatyāṃ vahavo rogā hyāśvinyāṃ turagāṃstathā  
yāsye cāyurjavanaṃ tasmāt yadi vyāhra prayacchati

### [274.p1.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.274.p1.2)

ādityavāre cārogyaṃ cāndre saubhāgyameva ca  
kauje sarvvatra vijayaṃ sarvvān kāmān budhasya ca  
viprāgrabhīṣṭaṃ jīve tu dhanaṃ vai bhārgave punaḥ  
śanaiścare labhedāyuḥ pratipatsu śubhān sutān  
kanyakāṃ vai dvitīyāyāṃ tṛtīyāyāṃ subandhavān  
paśūn kṣudrāṃścaturyyāntu pañcamyāṃ śobhanān  
sutān  
ṣaṣṭhyāṃ dyutiṃ kṛṣiñcāpi saptamyāṃ labhate naraḥ  
aṣṭamyāmapi vāṇijyaṃ labhate śrāddhadaḥ sadā  
syānavamyāmekakhuraṃ daśamyāṃ dvikhuraṃ bahu  
ekādaśyāntathā rūpyaṃ brahmavarcasvinaḥ sutān  
dvādaśyāṃ jātarūpantu rajataṃ raupyameva ca  
jñātiśraiṣṭhaṃ trayodaśyāṃ caturddaśyāntu kuprajāḥ  
pañcadaśyāṃ sarvvakāmānāmoti śrāddhadaḥ sadā  
tasmācchrāddhaṃ na karttavyaṃ caturddaśyāṃ dvijātibhiḥ  
śastreṇa tu hatānāṃ vai tatra śrāddhaṃ prakalyayet  
dvayatrāsannasampannaṃ na kāryyānyamaḥ svataḥ  
tasmādbhogāyavargārthaṃ śrāddhaṃ kuryyāt dvijātibhiḥ  
karmārambhepu sarvveṣu kuryyādāmyudayaṃ punaḥ  
puttrajanmādiṣu śrāddhaṃ pārvvaṇaṃ paryuṇi smṛtam  
anvaṣṭakāni nityaṃ syāt kāmyaṃ naimittikaṃ tathā  
ekoddiṣṭantu vijñeyaṃ vṛddhiśrāddhañca pārvvaṇam  
etat pañcavidhaṃ śrāddhaṃ manunā parikīrttitam  
yācārthyā ṣaṣṭhamākhyātaṃ tat prayatnena pālayet  
śuddhaye samanaṃ śrāddhaṃ brahmaṇā parikīrttitam  
daivikaṃ cāṣṭamaṃ śrāddhaṃ yat kṛtvā mucyate bhayāt  
sambhārācāreṇa karttavyaṃ rātraurevānya darśanāt  
deśānāñca viśeṣeṇa bhavet puṇyamanuttamam  
gayāyāmakṣayaṃ śrāddhaṃ prayāge'marakaṇṭake  
gāyanti pitaro gāthāṃ kīrttayanti manīṣiṇaḥ  
eṣṭavyā bahavaḥ puttrā yadyeko'pi gayāṃ vrajet  
yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet

### [274.p1.3](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.274.p1.3)

eṣṭavyā bahavaḥ puttrāḥ śīlavanto guṇānvitāḥ  
teṣāstu samavetānāṃ yadyeko'pi gayāṃ vrajet  
gayāṃ prāpyā'nuṣaṅgeṇa yaḥ śrāddhaṃ samācaret  
tāritāḥ pitarastena sa yāti paramāṃ gatim  
varāhaparvvate caiva gaṅgāyāñca viśeṣataḥ  
vārāṇasyāṃ viśeṣeṇa yatna devaḥ svayaṃ haraḥ  
gaṅgādvāre prabhāse ca vilvaka nīlayarvvate  
kurukṣetre ca kulāje bhṛgutuṅge mahājaye  
kedāre phalgutīrthe ca naimiṣāraṇya eva ca  
sarakhatyāṃ viśeṣeṇa puṣkare ca viśeṣataḥ  
kuśeśayāṃ kuśāvartte śrīśaile bhadrakarṇake  
vetravatyāṃ vipāśāyāṃ godāvaryā viśeṣataḥ  
evamādiṣvathāndheṣu tīrtheṣu pujineṣu ca  
nadīnācaiva tīreṣu tuṣyanti pitaraḥ sadā  
śrohibhiśca yavairmāsairbadbhimalaṣavena ca  
śyāmākaiśca tathā prākairnīvāraiśca priyaṅgubhiḥ  
godhūmeca tilairmuṅgaistṛptiṃ proyante pitṝn  
bāstānāmrātakānicūna nadīkāṃca sahār̤imān  
vidārīñca bharundvāṃśca śrāddhakāle pradāpayet  
lājāñjambūtathānyan pralūn śarkarayā saha  
dadyācchrāddhe prayatnena śṛṅgāṭakakaśerukān  
dvau māsau matsyamāṃsena trīnmāsān hāriṇena tu  
aurabhreṇātha caturaḥ śākunena tu pañca ca  
paṇmāsān chāgamāṃsena pārśvatenātha sapta vai  
aṣṭāvevantu māṃsena rauraveṇa sadaiva tu  
daśa māsāṃstu tṛpyanti varāhamahiṣāmiṣaiḥ  
śaśamūrkameyostu māṃsena māsānekādaśaiva tu  
saṃvatsarantu gavyena payasā pāyasena vā  
vārdhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī  
kālaśākaṃ mahāśalkaṃ khaḍ‌gigo'syāmiṣaṃ madhu  
ānantyāyaiva kalpyante munyannāni ca sarvaśaḥ  
krītvā labdhvā svayaṃvāya mṛtānāhṛtya vai dvijaḥ  
dadyāt śrāddhe prayatnena tadakṣayyamasaṃcate  
pippaliṃ śigrukañcaiva tathā caiva maddūrakam

### [274.p1.4](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.274.p1.4)

kuśmāṇḍālābuvārttākān bhūstṛṇaṃ surasaṃ tathā  
kusumbhaṃ piṇḍamūlaṃ vai taṇḍulīyakameva ca  
rājamārṣāṃstathā cauraṃ māhiṣañca vivarjayet  
kodravān kovidārāṃśca pālaṅkīṃ maricaṃ tathā  
varjayet sarvvayatnena śrāddhasthāne dvijottamaḥ ||”

## Linked texts (3)

- [Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale)](https://indike.org/pramana/in.purana.kurmapurana.46.p4) — Ananta Gokhale, Sanskrit
- [Vyāsagītā](https://indike.org/pramana/in.purana.vyasagita.5.p4) — Sanskrit
- [Kṛtyaratnākara (Caṇḍeśvara)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.krtya.krtyaratnakara.4.p53) — Caṇḍeśvara, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.274.p1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.274.p1) · Pramāṇa
