<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.342.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 342.1

# Shabdakalpadruma 342.1

Śabdakalpadruma 342.1

- **Language:** Sanskrit

### [342.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.342.1)

saṃhṛtiḥ, strī, (saṃ + ha + ktin |) bahubhiḥ  
latādyānam | ityamaraḥ  
saṃhataḥ, tri, (saṃ+hṛ+ ktaḥ |) hṛtasaṃhāraḥ | yathā,  
“ṛddhaṃ vibhūtyā barhirbhirha rūpairdyadā sthitā  
tat saṃhṛtaṃ mayaikaiva tiṣṭhāvyājī sthiro bhava ||”  
iti mārkaṇḍeyapurāṇoyadevīmāhātmyam  
saṃhṛtiḥ, strī, (saṃ + hṛ + ktin | ) saṃhāraḥ  
yathā,—  
“viṣṇau sṛṣṭisvarūpā tvaṃ sthiti rūpā ca pālane  
tathā saṃhṛtirūpānte jagato'sya jaganmaye |”  
iti mārkaṇḍeyapurāṇe devīmāhātmyam  
saṃcayaḥ, puṃ, (saṃ + ci + ac |) nāśaḥ | yathā,—  
“ripavaḥ saṃkṣayaṃ yānti kalyāṇaṃ copapadyate  
nandate ca kulaṃ puṃsāṃ māhātmāṃ mama śṛṇvatām ||”  
iti mārkaṇḍeyapurāṇe devīmāhātmyam  
pralayaḥ | iti śabdaratnāvalī  
saṃkṣiptaḥ, tri, (saṃ + kṣip + ktaḥ |) kṛtasaṃkṣepaḥ  
saṃkṣepaviśiṣṭaḥ | yathā,—  
“samākṛṣyādyamantaloṇaṃ saṃkṣiptaiḥ pratisaṃskṛtaiḥ  
sampūrṇasucyate vargairgomahiṣyāśusādhanam ||”  
ityamaraḥ  
saṃkṣiptaiḥ alpenaiva bahudhairyyapratipādakatayābhihitaiḥ | iti taṭṭīkāyāṃ bharataḥ  
saṃkṣepaḥ, puṃ, (saṃ + kṣip + ghañ |) ślokena bhūyaso'bhidhānam | ityamaraṭīkāyāṃ bharataḥ || puñcaka  
iti svalpa iti ca khyātaḥ  
saṃkṣubdhaḥ, tri, (saṃ + kṣubh + ktaḥ|) sañcalanaviśiṣṭaḥ  
iti śubhadhātvarthadarśanāt| vyākulaḥ | yathā,—  
“dṛṣṭvā samastaṃ saṃkṣubdhaṃ trailokyamamarāyaḥ  
sannaddhākhilasainyāste samuttasthurudāyudhāḥ ||”  
iti mārkaṇḍeyapurāṇe devīmāhātmyam  
saṃkṣepaṇaṃ, klī, (saṃ + kṣip + lyuṭ | ) vikṣaurṇānāṃ saṃkṣepaḥ | prapañcakaraṇavaiparītyam | iti  
bharataḥ || tatparyyāyaḥ | samasanam 2 | ityamaraḥ  
saṃhāraḥ 3 samāhāraḥ 4 saṃśayaḥ 5 samāsaḥ 6  
iti jaṭādharaḥ  
saṃkṣobhaḥ, puṃ, ( saṃ + kṣubha + ghañ | ) cāñcalyam  
sañcalanam | yathā| “saṃkṣobhamacarayuṣāmapi  
cittatanvoḥ |” iti śrībhāgavatam  
sakaḥ, puṃ,  
sakā, strī,  
pūrvoktaparāmarśakaḥ | se iti bhāṣā  
tacchabdasya ṭeḥ pūrvvaṃ aki paraśca  
āpapratyaye ca sati prathamaikavacananiṣpannaṃ padadvayam || ( yathā, ṛgvede

- [Previous: 341.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.341.p2)
- [Next: 342.11](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.342.11)
- [Up: 342](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.342)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.342.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.342.1) · Pramāṇa
