<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.406.6 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 406.6

# Shabdakalpadruma 406.6

Śabdakalpadruma 406.6

- **Language:** Sanskrit

### [406.6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.406.6)

sannaddhaḥ, tri, (saṃ + naha + ktaḥ |)  
sannayaḥ, puṃ, (saṃ + nī + ac |)  
sannāhaḥ, puṃ, (saṃnahyate'sau iti | saṃ + naha +  
ghañ |)  
sannāhyaḥ, puṃ, (saṃnahyate iti | saṃ + naha + ṇyat |)  
sannikarṣaḥ, puṃ, (saṃ + ni + kaṣa + ghan |)  
samavāyaḥ 4 śrotrādisamavetasamavāyaḥ 5 tadādiviśeṣaṇatā 6 || alaukikasannikarṣastu vividhaḥ  
sāmānyalacaṇā 1 jñānalakṣaṇā 2 yogajaḥ 3  
yathā, —  
“mahattvaṃ ṣaḍ‌vidhe heturdrindriyaṃ karaṇaṃ matam  
viṣayendriyasambandho vyāpāraḥ so'pi ṣa‌ḍ‌vidhaḥ  
dravyagrahastu saṃyogāt saṃyuktasamavāyataḥ  
dravyeṣu samavetānāṃ tathā tatsamavāyataḥ  
tatrāpi samavetānāṃ śabdasya samavāyataḥ  
tadgataunāṃ samavetasamavāyena tadgrahaḥ  
viśeṣaṇatayā tadvadabhāvānāṃ graho bhavet  
yadi syādupalabhyetaityevaṃ yatra prasajyate  
pratyakṣaṃ samavāyasya viśeṣaṇatayā bhavet  
alaukikaḥ sannikarṣastrividhaḥ parikīrttitaḥ  
sāmānyalacaṇā jñānalacaṇā yogajastathā  
āsattirāśrayāṇāñca sāmānyajñānamiṣyate  
tadindriyajataddharmabodhasāmagryapekṣate  
viṣayo yasya tasyaiva vyāpāro jñānalakṣaṇaḥ  
yogajo dvividhaḥ prokto yuktayuñjānabhedataḥ  
yuktasya sarvvadā bhānaṃ cintāsahakṛto'paraḥ ||”  
iti bhāṣāricchedaḥ  
sannikarṣarṇa, klī, (saṃ + ni + kṛṣa + lyuṭ |)  
sannikṛṣṭaḥ, tri, (saṃ + ni + kṛṣa + ktaḥ |)  
sannignaṃ, klo, (saṃ + ni + dhā + kaḥ |)  
sannidhānaṃ, klo, (saṃ + ni + dhā + lyuṭ |)  
sannidhiyautace'sti (sannihita)  
sannidhiḥ, strī, (saṃ + ni + dhā + kiḥ |)  
sannipatitaḥ, tri, ekatraukṛtaḥ | miśritaḥ  
sannipātaḥ, puṃ, (samyak nipāto patanaṃ yatra |)  
śvasanaṃ locane supte cchardiḥ khalā jvaro'dhikaḥ  
mohaḥ pralāpamaṃ kampo bhramo nidrā ca lakṣaṇaiḥ  
jñātavyo subhavettojñai sannipātaḥ suyaṃkaraḥ

- [Previous: 405.p2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.405.p2)
- [Next: 406.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.406.10)
- [Up: 406](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.406)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.406.6](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.406.6) · Pramāṇa
