<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 407.1

# Shabdakalpadruma 407.1

Śabdakalpadruma 407.1

- **Language:** Sanskrit

### [407.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.1)

hīnamadhyapravṛddhestu vātapittakaphaiśca yaḥ  
tena rogāsta evoktā yathādoṣabalāśrayāḥ  
alpaṃ śūlaṃ kaṭītodo mando dāho rujā bhrameḥ  
bhṛśaṃ bhramaḥ śiro vakramanthā hṛdayavāsujaḥ  
pramīlikāḥ śvāsahikkā kāsa jā ṇḍavisaṃjñatāḥ  
prathamotpannametantu sādhayanti kadācana  
etasmin sannipāte tu karṇamūle sudāruṇā  
pir̤akā jāyate jantoryayā kṛcchreṇa jīvati  
sa vaidārikasaṃjño'yaṃ sannipātaḥ sudāruṇaḥ  
cirāttoparame tasya ardhamīṣatkalpayen ||”13  
atha tantrāntare | vātolbaṇādīnāṃ sannipāta  
jvaraviśeṣāṇāṃ trayodaśānāṃ śītāṅgādīni  
trayodaśa nāmānyaparāṇi lakṣaṇānyaparāṇi cāha  
“śītāṅgaścapralopaścavvaragaśca tandrī pralāpī tato  
raktaṣṭhīvyathitāka tatra gaṇitaḥ sambhūyanetrastathā  
sābhinyāsaka jikakaśca kathitaḥ prākkastathyagoṭyāntako  
rugadāhaḥ sañcittavibhrama iha dvau karṇakacchagacchau ||”  
tandrī tandrikaḥ | pralāpī pralāpakaḥ | raktaṣṭhīvayitā raktaṣṭhīvī | sambhūyanetro suyanetraḥ | abhinyāsakaḥ nābhinyāsaḥ | karṇakacchagacchau karṇagahraḥ  
karṇakaḥ | kacchagacchaḥ kaṇṭhakuñjakaḥ  
atha teṣāṃ pratyeka lakṣaṇāni  
“śleṣmāṅgaśiraśarīraḥ sannipātajvaro yaḥ  
śvasanakasana hikkāmohamandapralāpaiḥ  
bhrabhavadu kaphatāntahrddayavyaṅgapīḍāsvaravikṛtibhirārttaḥ śītagātraḥ sa uktaḥ

- [Previous: 406.12](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.406.12)
- [Next: 407.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.2)
- [Up: 407](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407)

## Linked texts (1)

- [Bhāvaprakāśa (another edition)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.bhavaprakasa*alt.3.1.493) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.1) · Pramāṇa
