<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 407.3-2.1

# Shabdakalpadruma 407.3-2.1

Śabdakalpadruma 407.3-2.1

- **Language:** Sanskrit

### [407.3-2.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.1)

atha tantrāntare | vāgotthyādīnāṃ satripātajvara viśeṣāṇāṃ trayodaśānāṃ kumbhīpākādīni  
trayodaśa nāmāntarāṇi lakṣaṇāntarāṇi cāha  
“kumbhīpākaḥ porṇanāvaḥ pralāpo  
ntammoho daṇḍapāto'ntakaśca  
śītāṅgaścātha hāridrasaṃjño  
bhedā ete sannipātajvarasya  
ajagothabhūtasrāso yantrāpo'tha saṃnyāsaḥ  
saṃśoṣī ca viśeṣāstasyaivākhyāstrayodaśa ca ||”  
athaiṣāṃ lakṣaṇāni  
“ghonāvivaramvaraharuṇokṣā sitanīlalohitaṃ  
srāpi  
vidyutanna mastakamābhataḥ kumbhīpākena pīr̤itaṃ  
vidyāt  
uttikṣipya yaḥ svamaṅgaṃ kṣipatyadhastānnatānmasūcvasiti  
taṃ porṇanāvayuktaṃ vicikṣakaṃ vijānīyāta  
svedabhramāṅgapīr̤ā kampo dantaśvabhī vyathā kaṇṭhaṃ  
gātraśva gujatīdaṃ pralāpiyuktasya jāyate  
liṅgam  
antardāhaḥ svedo vahiśca yasyā viśeṣataḥ śyāmaḥ  
aṅgamiva dagdhakalpaṃ so'ntarddāhāditaḥ kathitaḥ  
naktaṃ divāna nidrāsupepi gṛhṇāti gadgadīrlabhamaḥ  
utthāya daṇḍapātaṃ bhramāturaḥ sarvvato bhramati ||”  
nabhaso gṛhṇāti ākāśāt kiñcidgrahautuṃ  
karau prasārayati ityarthaḥ  
“saṃpūrṇataṃ śarīraṃ yasyābhirabhitastathodaraṃ  
bhavatā  
śvāsāturasya satataṃ vicetanasyāntakārttasya  
paridhāvatīva gātre rūkpāce sujaprapatagaṅgirugragātraḥ  
vepathumataḥ sadāṅgastodāṅgujvarāttasya ||”  
skapārthe pīr̤ābhājanaṃ | gātrasya viśeṣaṇametat  
“yasyātipītamaṅganayane sutarāṃmalaṃ tato'dhadhikam  
dāho'tiśautatā vahirūkṣa sa hāridrako jñeyaḥ  
kṛśasakalaśoragātraḥ svandharujāvāniruddhagalarandhraḥ  
ajagaṃdhasannipātājñātanāntaḥ pumān bhavati  
śabdādīnadhigacchati na khānniṣayān yadīndriyagrāmaḥ  
hasati pralapati paśyaṃ na jñeyo bhūtasrāsārcaḥ

- [Previous: 407.13](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.13)
- [Next: 407.3-2.2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.2)
- [Up: 407.3-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2)

## Linked texts (1)

- [Bhāvaprakāśa (another edition)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.bhavaprakasa*alt.3.1.519) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.1](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.1) · Pramāṇa
