<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 407.3-2.8

# Shabdakalpadruma 407.3-2.8

Śabdakalpadruma 407.3-2.8

- **Language:** Sanskrit

### [407.3-2.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.8)

bhacito maricaiḥ sārddha samastān viṣamajvarān  
śītadāhādikān hanti pathyaṃ kṣīryyodanaṃ  
payaḥ ||”  
iti śītabhaṅgo rasaḥ  
rasaratnapradīpe  
“rasaṃ gandhaṃ viṣañcaiva samaṃ śuddhañca ṭaṅkaṇam  
mardayet khalamadhye tu yāvat kajjvalasannikam  
nakulasya mukhe kṣitvā mṛdā saṃveṣṭayedudṛḍham  
khāpayet khaṇḍave pāce adho'īkhagavāṃ vyaset  
sukhi bhāṇḍaṃ saṃnidhāya caturyāmaṃ dṛr̤hāgninā  
khāṅgotaṃ samuddhatya hatvā khalletu kajjalīm  
guñjādvayapramāṇena nasyakarmmāṇi yojayet  
vāmabhāge jvaraṃ inti tatkṣaṇāt kautukaṃ mahat  
yojayeddakṣiṇe bhāge ārogyaṃ niścitaṃ bhavet ||”  
ratbarḍanārīnāṭeśvaro rasaḥ  
śītajvarādiviṣamajvareṣu rasaratnapradīpe  
“kaṭaphalaṃ triphalādāvcandanaṃ saparūṣakam  
kaṭukāpadmakośīraṃ vipacet karṣakaṃ jale  
tridoṣadāhatṛṣṇāptaṃ pānamātreyapūjitam  
dīrghakālajarāṇīnāmanetana syānmahopamam ||”  
karṣa kaṭaphalātāguśīrānāṃ samuditānāṃ jale  
prasthamite vipacet arddhaśeṣam | kaṭaphalādipānaṃ  
ṭaṣṇāyāṃ dāhe ca  
“sannipāte tu dāhārtta yaḥ visūcyetivādikhā  
āturaḥ sa kathaṃ jīvedityakhā sa kathaṃ bhavet ||”  
eṣa sannipātino dāhe śītābhrasakaniṣedho vagadāhāttraca tatra vāghyādyayagāhanastoktatvāt  
athānnamāha  
“duḥsparśagokṣurakṣudrāmiṅgamāddāramarpayet  
doṣahya | mnibalādhāyai tridoṣajvariṇe bhiṣak ||”  
duḥsparśo yavāsaḥ | āhāramucitamannam  
“lājamaktam samaśrīyāt sevyavena samanvitam  
te cejjīvantyaviyrena jvarī jīvettadā dhruvam ||”  
iti kecit  
“raktapittī hitaścaiva tṛṣṇādāhajvareṣu ca  
lājānāṃ praktavaḥ śītā na ca te'ca hitā  
matāḥ  
pācano dīpanaḥ khocyo lājamaṇḍo yataḥ smṛtaḥ

- [Previous: 407.3-2.7](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.7)
- [Next: 407.3-2.9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.9)
- [Up: 407.3-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2)

## Linked texts (1)

- [Bhāvaprakāśa (another edition)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.bhavaprakasa*alt.3.1.616) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.8) · Pramāṇa
