<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.9 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Arts, Poetics, Architecture & Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art) › [Lexicography](https://indike.org/pramana/in.art.kosa) › [Shabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma) › 407.3-2.9

# Shabdakalpadruma 407.3-2.9

Śabdakalpadruma 407.3-2.9

- **Language:** Sanskrit

### [407.3-2.9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.9)

dṛśamūlrāmirbhisaddhaḥ sannipātajvare hitaḥ  
sannipātajvarī yastu kalpate pralapannapi  
kiñcideva na jānāti ciktiā tasya kathyate  
abhyañjayet purāṇena sarpiṣā pūrvvameva tam  
balādālāguṅkhyātoyaistailaiśca pariṣecayet  
varttako varttakā lāvo vāśīkāścalidiḥ śaśaḥ  
kuliṅgaśca rasaireṣāṃ tarpayet yathāvajam ||”  
varttakaḥ baṭera iti loke | varttakā baṭaī iti  
loke | vāśīko vātacaṭaka iti nirghaṇṭaḥ  
śagerā iti boke | kulilo gadgaraivā iti  
loke  
“sannipāte cudhātyoṃ yo bhojayet piccitaudanam  
sa kathaṃ bhiṣagākhyāntu labhate manujādhamaḥ ||”  
atha vātolvaṇasannipātajvarasya cikitsā  
“pañcamūlīkaṣāyantu dadyāt vātottare jvare  
abhrauṇāṃ vā sukhauṇāṃ vā dṛṣṭvā doṣabalābalam ||”  
pañcamlo mahato prathamaṃ prāptāyāstyāge vacanābhāvāt || || atha pittolvaṇasannipātajvarasya  
cikitsā  
“pañcakaṣāyi triphalā devadāru ca kaṭphalam  
candanaṃ padmūkaṃ caiva tathā kaṭukarohiṇī  
ebhiḥśṛtaṃ śataṃ lebhihathitaṃ śītalaṃ jalam  
pittottare dukhā metat sannipāte cikitsitam |"  
iti pañcakaṣāyaḥ  
• sannipā  
“kirātatiktakaṃ mustaṃ guḍūcīṃ viśvabheṣajam  
pāṭodīcaṃ navāndhraśca ślataṃ pittādhike pivet ||”  
iti kirātādisaptakam  
atha kapholbaṇasannipātajvarasya cikitsā  
“hastyo pauṣkaraṃ bhārgī śaṭho śṛṅgī durālabhā  
bṛhattyasya tu vījāni paṭolaṃ kaṭurohiṇī  
bṛhatyādigaṇaiḥ śastaḥ sannipāte kaphottare  
kāsādiṣu ca sarveṣu hitaḥ śothapravepiṣi ||”  
iti bṛhatyādikāthaḥ  
atha vātapittolvaṇasannipātajvarasya cikitsā  
“vātapittajvaraṃ dṛṣṭvā kanīyaḥ pañcamūlakam  
tatkkātho madhunā śukto vātapittottaraṃ jvaram |”  
iti laghuñcamūlam

- [Previous: 407.3-2.8](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.8)
- [Next: 407.3-2.10](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.10)
- [Up: 407.3-2](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2)

## Linked texts (2)

- [Bhāvaprakāśa (another edition)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.bhavaprakasa*alt.3.1.624) — Sanskrit
- [Bhaiṣajyaratnāvalī (ed. Rājeśvaradatta Śāstrī)](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.gauda.bhaisajyaratnavali*sastri1978.5.262) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.9](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.407.3-2.9) · Pramāṇa
